Con người có bao nhiêu xương sườn và cấu tạo lồng ngực ra sao?
Nội dung chỉ cung cấp thông tin tham khảo, không thay thế chẩn đoán, khám hoặc điều trị của người hành nghề y tế. Không tự ý dùng, ngừng hoặc thay đổi thuốc dựa trên bài viết.
Ở người trưởng thành khỏe mạnh, khung lồng ngực bình thường có đúng 24 chiếc xương sườn chia đều thành 12 đôi ở hai bên trái và phải. Cả nam giới và nữ giới đều sở hữu số lượng xương sườn hoàn toàn giống nhau, bác bỏ các quan niệm dân gian cho rằng đàn ông thiếu một chiếc xương sườn.
Các xương sườn uốn cong đều đặn từ cột sống ngực phía sau vòng ra trước ngực, kết nối với xương ức thông qua các sụn sườn để tạo thành khoang ngực bảo vệ nội tạng.
Con người có bao nhiêu xương sườn là gì?
Xương sườn là những dải xương dài dẹt, có độ cong đặc trưng, cấu tạo nên phần lớn thành ngực ở người. Phía sau, mỗi xương sườn khớp động với các đốt sống ngực của cột sống, trong khi phần lớn đầu trước nối vào xương ức nhờ hệ thống sụn sườn đàn hồi. Toàn bộ 12 đôi xương sườn cùng với cột sống ngực, xương ức và các cơ liên sườn tạo thành lồng ngực hình nón thuôn nhọn ở trên và mở rộng dần xuống dưới. Không chỉ bảo vệ tim, phổi, gan và lá lách khỏi các tác động cơ học trực tiếp, khung sườn còn phối hợp nhịp nhàng với cơ hoành để thực hiện chu kỳ thông khí liên tục của hệ hô hấp.
Bảng phân loại các nhóm xương sườn ở người
| Nhóm xương sườn | Vị trí đôi xương | Đặc điểm gắn kết với xương ức | Vai trò chính |
|---|---|---|---|
| Xương sườn thật | Đôi 1 đến đôi 7 | Gắn trực tiếp vào xương ức qua sụn sườn riêng | Bảo vệ tim, phổi và tạo khung lồng ngực trên |
| Xương sườn giả | Đôi 8 đến đôi 10 | Gắn gián tiếp vào sụn sườn của xương sườn số 7 | Tạo độ giãn nở linh hoạt cho khoang lồng ngực |
| Xương sườn cụt | Đôi 11 và đôi 12 | Không gắn vào xương ức, đầu trước tự do | Bảo vệ một phần thận, tạo khoảng trống cử động bụng |
Phân loại các nhóm xương sườn trong cơ thể
Bộ xương sườn người được giải phẫu thành ba nhóm dựa trên cách thức gắn kết với xương ức ở phía trước. Bảy đôi đầu tiên từ số một đến số bảy được gọi là xương sườn thật vì mỗi xương nối trực tiếp với xương ức thông qua sụn sườn riêng biệt. Các đôi xương này có độ cong tăng dần và tạo nên phần trên vững chắc của lồng ngực. Ba đôi tiếp theo từ số tám đến số mười là xương sườn giả, sụn của chúng không gắn thẳng vào xương ức mà hợp nhất với sụn sườn số bảy phía trên. Hai đôi cuối cùng gồm xương số mười một và mười hai được gọi là xương sườn cụt hay xương sườn tự do, đầu trước của chúng lơ lửng trong thành bụng và hoàn toàn không kết nối với khung xương ức. Cấu trúc linh hoạt này cho phép lồng ngực giãn nở dễ dàng theo từng nhịp thở.
Chức năng bảo vệ và hỗ trợ hô hấp của khung xương sườn
Lồng ngực do các xương sườn tạo nên đóng vai trò như một chiếc lồng bảo vệ vững chắc cho tim, phổi và các mạch máu lớn. Nhờ cấu tạo vừa cứng cáp vừa đàn hồi từ sụn sườn, khung xương này hấp thu lực tác động từ bên ngoài, hạn chế nguy cơ dập rách nội tạng khi va chạm. Bên cạnh chức năng che chắn, xương sườn kết hợp cùng các cơ liên sườn và cơ hoành tham gia trực tiếp vào cơ chế hô hấp. Khi hít vào, các xương sườn nâng lên và mở rộng ra hai bên làm tăng thể tích khoang ngực, tạo áp suất âm hút không khí vào phổi. Ngược lại, khi thở ra, khung sườn hạ xuống giúp đẩy khí carbonic ra ngoài. Xương sườn còn là điểm bám quan trọng của nhiều khối cơ vùng ngực, bụng và lưng.
Các vấn đề bệnh lý và chấn thương thường gặp ở xương sườn
Gãy hoặc rạn xương sườn là tổn thương thường gặp sau va đập mạnh, ngã hoặc tai nạn giao thông. Vết nứt xương sườn gây đau nhói dữ dội khi thở sâu, ho, cười lớn hoặc xoay vặn thân mình. Mối lo ngại lớn nhất trong chấn thương ngực là đầu xương gãy chọc thủng màng phổi, gây tràn khí màng phổi hoặc tràn máu màng phổi đe dọa tính mạng. Một bệnh lý phổ biến khác là viêm sụn sườn, tình trạng viêm các khớp nối giữa xương sườn và xương ức gây đau ngực cục bộ, dễ nhầm lẫn với cơn đau thắt ngực do bệnh tim mạch. Ngoài ra, hội chứng lối thoát ngực do xương sườn cổ thừa chèn ép đám rối thần kinh cũng gây tê yếu cánh tay và cần được chuyên khoa chấn thương chỉnh hình chẩn đoán chính xác.
Lưu ý an toàn
Thông tin giải phẫu học về xương sườn trong bài viết chỉ mang tính chất tham khảo kiến thức thường thức. Khi bị chấn thương ngực, xuất hiện cơn đau ngực lan ra vai hoặc đau kèm theo khó thở, người bệnh cần đến bệnh viện ngay lập tức để được bác sĩ kiểm tra và loại trừ tổn thương tim phổi. Không tự ý dùng thuốc giảm đau mạnh hoặc nẹp cố định ngực tại nhà.
Tóm tắt
Hiểu rõ số lượng và cấu tạo xương sườn giúp nhận biết sớm những tổn thương vùng lồng ngực. Khi xuất hiện chấn thương, đau tức hoặc khó thở bất thường, người bệnh nên chủ động đến cơ sở y tế để được thăm khám và xử trí đúng cách.
Nguồn tham khảo
FAQ – Câu hỏi thường gặp
Nam giới có ít xương sườn hơn nữ giới không?
Cả nam giới và nữ giới đều có cấu tạo giải phẫu gồm 12 đôi xương sườn như nhau, tổng cộng là 24 chiếc. Quan niệm nam giới ít hơn nữ giới một xương sườn là hoàn toàn không chính xác.
Xương sườn cổ là gì và có nguy hiểm không?
Xương sườn cổ là dị tật bẩm sinh lành tính khi có thêm xương sườn ở đốt sống cổ số bảy. Tình trạng này có thể chèn ép bó mạch thần kinh cánh tay, gây tê bì hoặc đau mỏi tay.
Có trường hợp nào bẩm sinh thiếu hoặc thừa xương sườn không?
Có, một số người bẩm sinh chỉ có mười một đôi xương sườn hoặc có thêm đôi xương sườn thứ mười ba. Đa phần các biến thể này không gây triệu chứng và chỉ tình cờ phát hiện qua chụp X-quang.
Xương sườn thật và xương sườn giả khác nhau thế nào?
Xương sườn thật khớp trực tiếp với xương ức qua sụn sườn riêng biệt. Xương sườn giả bám gián tiếp vào sụn sườn phía trên, còn xương sườn cụt lơ lửng và không gắn vào xương ức.
Dấu hiệu nào cho thấy có thể đã bị rạn hoặc gãy xương sườn?
Sau chấn thương vùng ngực, nếu xuất hiện cảm giác đau nhói tăng khi hít sâu, ho, bầm tím hoặc khó thở, bạn cần đến bệnh viện chụp X-quang ngực để kiểm tra xem có gãy xương sườn hay không.
