Cồn bao nhiêu độ sát khuẩn tốt nhất và cách lựa chọn phù hợp

Cồn sát khuẩn bao nhiêu độ là gì?

Cồn sát trùng y tế chủ yếu chứa hoạt chất ethanol hoặc isopropanol pha với nước tinh khiết theo tỷ lệ xác định. Vai trò chính của cồn là làm biến tính protein, phá vỡ màng lipid và làm đông vón enzyme của nhiều loại vi khuẩn và virus có màng bọc. Tuy nhiên, khả năng diệt khuẩn không tỷ lệ thuận với độ cồn nguyên chất. Khi nồng độ cồn dưới 60 phần trăm, hoạt lực dung dịch không đủ để bất hoạt mầm bệnh. Ngược lại, nếu nồng độ quá cao như cồn 90 độ, cồn sẽ làm đông vón bề mặt vỏ bọc vi sinh vật quá nhanh mà không kịp thấm sâu vào bên trong để tiêu diệt triệt để tế bào. Do đó, cồn 70 độ được xem là tỷ lệ chuẩn mực trong khử khuẩn y tế và sinh hoạt gia đình.

Lý do cồn 70 độ có hiệu quả sát trùng vượt trội

• Nhiều người lầm tưởng rằng cồn 90 độ sẽ tiêu diệt vi khuẩn nhanh và mạnh hơn cồn 70 độ. Tuy nhiên, cơ chế tác động của cồn lên vi sinh vật đòi hỏi sự hiện diện của phân tử nước. Nước đóng vai trò làm chậm quá trình bay hơi của ethanol, tạo đủ thời gian tiếp xúc cần thiết để cồn thâm nhập qua lớp màng tế bào. Khi thâm nhập vào sâu bên trong vi khuẩn, cồn gây biến tính protein màng và làm kết tủa protein nội bào, giúp tiêu diệt mầm bệnh hoàn toàn.
• Đối với cồn 90 độ trở lên, lượng nước quá ít khiến dung dịch bay hơi cực kỳ nhanh khi ra ngoài không khí. Nồng độ cồn quá đậm đặc sẽ làm đông vón lập tức lớp vỏ ngoài của vi sinh vật, vô tình tạo thành một lớp vỏ bọc bảo vệ ngăn không cho cồn ngấm sâu vào nhân tế bào. Khi lớp vỏ khô đi, vi khuẩn bên trong vẫn có thể sống sót. Vì vậy, nồng độ cồn khoảng 70 phần trăm là trạng thái cân bằng lý tưởng nhất để khử khuẩn hiệu quả.

Các trường hợp thích hợp sử dụng cồn 90 độ

• Mặc dù không phải là lựa chọn ưu tiên để khử trùng da, cồn 90 độ vẫn có những ứng dụng kỹ thuật và y tế cụ thể. Trong môi trường bệnh viện hoặc phòng thí nghiệm, cồn 90 độ thường được dùng để tiệt trùng các dụng cụ kim loại, làm khô bề mặt sau khi rửa hoặc hỗ trợ pha chế một số dung dịch chuyên dụng. Đặc tính bay hơi nhanh của cồn 90 độ giúp hạn chế đọng ẩm và ngăn ngừa hiện tượng oxy hóa trên các thiết bị y tế nhạy cảm.
• Bên cạnh đó, trong các tình huống cần vệ sinh nhanh bề mặt kính hoặc thiết bị quang học không thấm nước, cồn 90 độ cũng có thể được áp dụng. Dù vậy, người dùng tuyệt đối không nên dùng cồn 90 độ để rửa vết thương hở hay sát trùng da tay thường xuyên. Độ cồn cao sẽ hút nước mạnh từ mô tế bào, làm rát buốt dữ dội, gây hoại tử tế bào lành tại rìa vết thương và khiến da bị bong tróc, nứt nẻ nghiêm trọng.

Hướng dẫn sử dụng cồn sát khuẩn đúng cách và an toàn

• Để cồn phát huy tối đa tác dụng khử khuẩn, người dùng cần tuân thủ kỹ thuật sát trùng cơ bản. Khi sát khuẩn tay bằng cồn 70 độ, bạn cần lấy lượng dung dịch vừa đủ để làm ướt toàn bộ bàn tay, sau đó xoa đều hai lòng bàn tay, mu bàn tay, các kẽ ngón tay và đầu ngón tay trong tối thiểu hai mươi đến ba mươi giây. Quá trình xoa tay cần duy trì liên tục cho đến khi cồn tự khô hoàn toàn, không nên dùng khăn lau khô ngay vì sẽ làm giảm thời gian tiếp xúc của dung dịch với vi sinh vật.
• Đối với việc làm sạch bề mặt vật dụng như mặt bàn hay tay nắm cửa, bạn nên làm sạch bụi bẩn thô trước bằng khăn ẩm. Sau đó, dùng khăn tẩm dung dịch cồn 70 độ lau đều khắp bề mặt và để khô tự nhiên. Cần lưu ý rằng cồn không thể loại bỏ chất bẩn hữu cơ hay dầu mỡ bám dày, do đó rửa tay bằng nước và xà phòng vẫn là giải pháp nền tảng không thể thay thế.

Tác hại của việc lạm dụng cồn trên da

• Dung dịch cồn sát khuẩn rất hữu ích nhưng việc lạm dụng thường xuyên có thể gây tổn thương hàng rào bảo vệ tự nhiên của da. Ethanol và isopropanol là các dung môi hữu cơ có khả năng hòa tan chất béo, khiến lớp màng lipid giữ ẩm trên bề mặt biểu bì bị suy giảm. Khi tiếp xúc với cồn quá nhiều lần trong ngày mà không dưỡng ẩm, da tay dễ bị khô ráp, ngứa ngáy, bong vảy và xuất hiện các vết nứt nẻ li ti. Những vết nứt này có thể trở thành ngõ vào thuận lợi cho vi khuẩn và nấm xâm nhập gây viêm nhiễm thứ phát.
• Đặc biệt đối với trẻ nhỏ hoặc người có cơ địa viêm da dị ứng, làn da rất nhạy cảm với cồn. Sát trùng cồn liên tục có thể gây viêm da tiếp xúc kích ứng. Để hạn chế tình trạng này, sau khi sát trùng tay hoặc làm việc có tiếp xúc với dung dịch cồn, bạn nên thoa kem dưỡng ẩm dịu nhẹ để phục hồi độ ẩm và tái tạo hàng rào biểu bì.

Lưu ý an toàn

Cồn y tế là chất lỏng rất dễ bắt lửa và phát tán hơi nhanh trong không gian kín. Tuyệt đối không sử dụng cồn gần bếp lửa, bật lửa, tàn thuốc hoặc các nguồn nhiệt phát sinh tia lửa điện để phòng tránh nguy cơ hỏa hoạn và bỏng nặng. Cồn chỉ dùng ngoài da và bề mặt vật dụng, không được uống hay để dung dịch dính vào mắt, mũi, miệng. Trong trường hợp không may bị cồn bắn vào mắt, cần rửa ngay lập tức dưới vòi nước sạch chảy liên tục trong nhiều phút và đến cơ sở y tế nếu mắt đau rát kéo dài.

Tóm tắt

Tóm lại, cồn 70 độ là nồng độ chuẩn mực và mang lại hiệu quả diệt khuẩn tối ưu nhất trong chăm sóc y tế cũng như sinh hoạt hàng ngày. Việc hiểu đúng bản chất và sử dụng cồn đúng cách sẽ giúp bạn bảo vệ sức khỏe gia đình hiệu quả mà vẫn bảo vệ được làn da. Khi gặp phải vết thương sâu hoặc nghi ngờ nhiễm trùng, bạn cần đến thăm khám tại cơ sở y tế chuyên khoa để được xử trí an toàn.