Cổ tử cung cao là gì và có ảnh hưởng đến khả năng mang thai không?

Cổ tử cung cao là gì?

Cổ tử cung là phần dưới cùng của tử cung, nối liền buồng tử cung với ống âm đạo. Cơ quan này đóng vai trò như một cánh cổng kiểm soát sự di chuyển của tinh trùng vào bên trong cũng như ngăn chặn sự xâm nhập của vi khuẩn từ âm đạo lên đường sinh dục trên. Khái niệm cổ tử cung cao dùng để chỉ tình trạng phần chóp cổ tử cung nằm sâu bên trong ống âm đạo, khiến việc chạm tới khi tự kiểm tra bằng ngón tay trở nên khó khăn hơn bình thường. Vị trí này có thể thay đổi linh hoạt trong suốt chu kỳ kinh nguyệt tùy theo nồng độ hormone estrogen và progesterone trong máu. Ngoài ra, một số phụ nữ có chiều dài âm đạo lớn hoặc tử cung ngả sau bẩm sinh cũng sẽ luôn có cổ tử cung ở vị trí cao hơn so với người khác. Đây là đặc điểm giải phẫu bình thường của cơ thể, không phải là bệnh lý hay dị tật nguy hiểm.

Nguyên nhân sinh lý khiến cổ tử cung nằm ở vị trí cao

Vị trí của cổ tử cung không cố định ở một vị trí tuyệt đối mà liên tục thay đổi theo sự biến thiên của hormone sinh dục nữ gồm estrogen và progesterone trong từng chu kỳ kinh nguyệt. Sau khi kết thúc kỳ kinh, nồng độ estrogen ở mức thấp, cổ tử cung thường nằm ở vị trí thấp, hơi cứng và đóng kín để ngăn ngừa vi khuẩn xâm nhập.

Khi nang trứng phát triển và tiến gần đến ngày rụng trứng, lượng estrogen tăng vọt kích thích các mô nâng đỡ cổ tử cung co kéo, kéo cổ tử cung dịch chuyển lên cao hơn sâu trong ống âm đạo. Đồng thời, cấu trúc cổ tử cung trở nên mềm mại hơn, lỗ mở hé rộng và tiết ra chất nhầy trong, dai tương tự lòng trắng trứng gà. Sau khi rụng trứng, progesterone tăng cao khiến cổ tử cung nhanh chóng hạ thấp trở lại và đóng kín cho đến chu kỳ tiếp theo. Ngoài biến thiên chu kỳ, một số chị em sở hữu cấu trúc ống âm đạo dài hoặc tử cung ngả sau bẩm sinh nên cổ tử cung tự nhiên nằm ở vị trí cao hơn mặt bằng chung.

Mối liên hệ giữa cổ tử cung cao và khả năng thụ thai

Nhiều phụ nữ lo lắng rằng cổ tử cung nằm cao sẽ tạo ra khoảng cách quá xa khiến tinh trùng khó tiếp cận hoặc khó thụ tinh. Tuy nhiên, theo các chuyên gia sản phụ khoa, hiện tượng cổ tử cung cao vào giữa chu kỳ kinh nguyệt là dấu hiệu sinh lý tích cực báo hiệu cơ thể đang bước vào giai đoạn rụng trứng, tức là thời điểm khả năng thụ thai đạt đỉnh điểm.

Cổ tử cung khi ở vị trí cao thường đi kèm với việc mở rộng hé miệng và sản xuất lượng lớn chất nhầy kiềm tính giàu dinh dưỡng. Môi trường này tạo điều kiện thuận lợi nhất để bảo vệ tinh trùng khỏi nồng độ axit trong âm đạo, hỗ trợ tinh trùng bơi nhanh qua kênh cổ tử cung lên vòi trứng để gặp trứng. Do đó, cổ tử cung cao không những không cản trở khả năng mang thai mà còn là một chỉ dấu tự nhiên giúp các cặp vợ chồng nhận diện thời điểm quan hệ thích hợp để tăng cơ hội có con. Tinh trùng có khả năng tự vận động mạnh mẽ nên khoảng cách giải phẫu thông thường không ảnh hưởng đến quá trình thụ tinh.

Các yếu tố thực sự ảnh hưởng đến khả năng mang thai cần lưu ý

Vị trí của cổ tử cung không phải là yếu tố gây hiếm muộn, nhưng nếu việc thụ thai gặp khó khăn thì nguyên nhân thường xuất phát từ các vấn đề bệnh lý khác của cơ quan sinh sản. Những yếu tố phổ biến hơn bao gồm rối loạn phóng noãn, hội chứng buồng trứng đa nang, suy buồng trứng sớm, viêm tắc vòi tử cung hoặc lạc nội mạc tử cung.

Bên cạnh đó, các tổn thương thực thể tại cổ tử cung như viêm lộ tuyến cổ tử cung diện rộng, viêm cổ tử cung mạn tính, polyp cổ tử cung hoặc sẹo xơ dính kênh cổ tử cung sau các can thiệp ngoại khoa có thể làm thay đổi chất lượng dịch nhầy hoặc cản trở dòng di chuyển của tinh trùng. Về phía nam giới, số lượng và chất lượng tinh trùng suy giảm cũng là nguyên nhân phổ biến. Do đó, nếu sau sáu tháng đến một năm quan hệ tình dục đều đặn không dùng biện pháp bảo vệ mà chưa thụ thai, các cặp đôi nên thăm khám chuyên khoa thay vì chỉ bận tâm về vị trí cao hay thấp của cổ tử cung.

Cách theo dõi sức khỏe sinh sản khi nhận thấy cổ tử cung cao

Việc tự nhận biết vị trí cổ tử cung có thể hỗ trợ một phần trong việc theo dõi chu kỳ rụng trứng tự nhiên, tuy nhiên phương pháp này đòi hỏi sự kiên trì và độ chính xác thường không tuyệt đối. Chị em cần kết hợp thêm các phương pháp khác như theo dõi tính chất dịch nhầy âm đạo, đo nhiệt độ cơ thể cơ bản vào mỗi buổi sáng sau khi thức dậy hoặc dùng que thử rụng trứng để phát hiện đỉnh hormone luteinizing (LH).

Trong đời sống sinh hoạt, việc cổ tử cung cao đôi khi gây chút khó khăn khi chị em sử dụng các sản phẩm vệ sinh như cốc nguyệt san hoặc màng ngăn tránh thai, do dụng cụ có thể trôi sâu hơn vào âm đạo khiến thao tác lấy ra cần nhiều thời gian hơn. Để đảm bảo sức khỏe sinh sản tốt nhất, chị em nên duy trì lối sống lành mạnh, bổ sung dinh dưỡng cân đối, tránh căng thẳng kéo dài và thực hiện khám phụ khoa định kỳ từ sáu tháng đến một năm một lần nhằm tầm soát sớm các tổn thương tiền ung thư cổ tử cung qua xét nghiệm Pap smear hoặc xét nghiệm HPV.

Lưu ý an toàn

Chị em không nên lạm dụng việc tự đưa ngón tay vào âm đạo để kiểm tra cổ tử cung nếu không đảm bảo vệ sinh hoặc chưa nắm rõ kỹ thuật. Hành động này có thể gây xước niêm mạc âm đạo và làm tăng nguy cơ nhiễm nấm hoặc nhiễm khuẩn âm đạo. Tuyệt đối không tự ý dùng các loại thuốc thụt rửa, thuốc đặt không rõ nguồn gốc nhằm thay đổi vị trí cổ tử cung. Mọi băn khoăn về khả năng thụ thai cần được đánh giá thông qua khám chuyên khoa phụ sản và các xét nghiệm y khoa bài bản.

Tóm tắt

Cổ tử cung cao phần lớn là hiện tượng sinh lý bình thường theo chu kỳ rụng trứng hoặc do giải phẫu tự nhiên của cơ thể. Tình trạng này không cản trở quá trình thụ thai hay làm giảm khả năng sinh sản của nữ giới. Việc theo dõi vị trí cổ tử cung kết hợp chất nhầy âm đạo giúp chị em hiểu rõ hơn về thời điểm rụng trứng, nhưng không nên tạo áp lực tâm lý. Khi có bất thường về kinh nguyệt hoặc khó thụ thai sau nhiều tháng, chị em nên đến cơ sở y tế chuyên khoa để được thăm khám toàn diện.