Có phải ai cũng mọc răng khôn không và nguyên nhân do đâu

Có phải ai cũng mọc răng khôn không?

Răng khôn là răng mọc ở vị trí trong cùng của hai dãy răng hàm trên và dưới. Quá trình mọc răng khôn thường diễn ra khi xương hàm đã ngừng phát triển hoàn toàn và cấu trúc các răng khác đã ổn định. Vì mọc muộn, khoảng trống trên cung hàm thường không đủ cho răng khôn trồi lên bình thường.

Việc một người có mọc răng khôn hay không không phản ảnh tình trạng sức khỏe tổng thể hay sự phát triển trí tuệ. Trong lịch sử tiến hóa con người, chế độ ăn uống thay đổi khiến kích thước xương hàm dần nhỏ lại, dẫn đến tình trạng thiếu mầm răng hoặc răng khôn không thể trồi qua khỏi mô nướu. Xác định chính xác tình trạng răng khôn cần dựa vào thăm khám lâm sàng và hình ảnh chụp phim X-quang panorama tại cơ sở y tế chuyên khoa răng hàm mặt.

Các trường hợp mọc răng khôn phổ biến ở người trưởng thành

Số lượng và tình trạng mọc răng khôn ở mỗi người rất đa dạng. Trường hợp phổ biến nhất là mọc đủ 4 chiếc răng khôn chia đều cho hai hàm trên và dưới. Tuy nhiên, một số người chỉ mọc từ 1 đến 3 chiếc do một hoặc nhiều mầm răng không phát triển.

Bên cạnh số lượng, hướng mọc của răng khôn cũng quyết định răng có trồi lên khỏi nướu hay không. Có những chiếc răng khôn mọc thẳng đứng hoàn toàn bình thường và tham gia vào chức năng ăn nhai. Ngược lại, nhiều trường hợp răng khôn mọc lệch, mọc ngầm chìm trong xương hàm hoặc bị cản trở bởi chiếc răng số 7 bên cạnh. Những trường hợp răng khôn nằm ẩn bên dưới nướu thường khiến người bệnh lầm tưởng bản thân không có răng khôn nếu chưa qua kiểm tra bằng hình ảnh X-quang.

Lý do một số người hoàn toàn không mọc răng khôn

Hiện tượng không mọc răng khôn xuất phát từ hai nhóm nguyên nhân chính là thiếu mầm răng bẩm sinh và răng khôn mọc ngầm hoàn toàn trong xương. Yếu tố di truyền đóng vai trò quan trọng trong việc quy định số lượng mầm răng từ khi thai nhi phát triển. Nếu cha mẹ hoặc người thân trong gia đình không có răng khôn, nguy cơ thế hệ sau thiếu mầm răng số 8 cũng cao hơn.

Ngoài ra, sự tiến hóa của loài người làm thay đổi cấu trúc vòm hàm. Khi thức ăn ngày càng được chế biến mềm và dễ nhai, cơ hàm không cần hoạt động quá mạnh, khiến kích thước xương hàm thu nhỏ qua nhiều thế hệ. Xương hàm nhỏ làm giảm khoảng trống cần thiết, dẫn đến việc mầm răng khôn không hình thành hoặc răng không đủ điều kiện để trồi ra ngoài.

Độ tuổi mọc răng khôn và các biểu hiện thường gặp

Độ tuổi mọc răng khôn thông thường dao động trong khoảng từ 17 đến 25 tuổi, dù một số trường hợp có thể mọc muộn hơn. Trong quá trình răng trồi lên, người bệnh có thể nhận thấy các biểu hiện tại chỗ như vùng nướu trong cùng bị sưng đỏ, cảm giác căng tức hoặc đau nhức âm ỉ.

Đau do mọc răng khôn có thể xuất hiện từng đợt ngắt quãng kéo dài nhiều tháng hoặc vài năm. Một số trường hợp mọc răng khôn đi kèm cảm giác sốt nhẹ, chán ăn hoặc khó mở rộng khuôn miệng khi cử động hàm. Nếu các biểu hiện đau rát dai dẳng, sưng to hoặc lan rộng ra vùng má và cổ, đây có thể là dấu hiệu của tình trạng viêm lợi trùm hoặc nhiễm trùng nha chu quanh thân răng.

Khi nào cần can thiệp hoặc theo dõi răng khôn

Không phải tất cả trường hợp mọc răng khôn đều phải tiến hành phẫu thuật nhổ bỏ. Nếu răng khôn mọc thẳng, đúng vị trí, không gây đau đớn và không ảnh hưởng đến các răng kế cận, bác sĩ nha khoa sẽ khuyến cáo tiếp tục giữ lại và theo dõi định kỳ.

Ngược lại, các trường hợp răng khôn mọc lệch, mọc ngầm, đâm vào răng số 7 gây sâu răng kế bên, hoặc tạo hốc tích tụ vi khuẩn dẫn đến viêm nhiễm tái phát nhiều lần thường cần được xem xét chỉ định nhổ. Quyết định can thiệp phẫu thuật nhổ răng khôn phải dựa trên sự đánh giá kỹ lưỡng của bác sĩ chuyên khoa răng hàm mặt sau khi khảo sát toàn bộ cấu trúc xương hàm và dây thần kinh qua phim X-quang.

Lưu ý an toàn

Người dân không nên tự chẩn đoán tình trạng mọc răng khôn dựa trên cảm giác đau hoặc mắt thường quan sát. Nhiều trường hợp răng khôn mọc ngầm nguy hiểm nhưng không gây triệu chứng rầm rộ ban đầu. Khi xuất hiện dấu hiệu sưng đau mô nướu, sốt hoặc khó há miệng, người bệnh cần đến khám tại nha khoa uy tín để được chụp phim X-quang răng và tư vấn hướng xử trí an toàn. Tuyệt đối không tự ý sử dụng các loại thuốc giảm đau, kháng sinh hoặc mẹo dân gian khi chưa có chỉ định của bác sĩ.

Tóm tắt

Tóm lại, không phải ai cũng mọc răng khôn và số lượng răng mọc ở mỗi người là hoàn toàn khác nhau. Việc thiếu răng khôn là hiện tượng sinh lý bình thường do yếu tố di truyền và sự tiến hóa xương hàm. Thăm khám nha khoa định kỳ và chụp X-quang là cách tốt nhất để kiểm tra chính xác sự hiện diện cũng như vị trí của răng khôn.