Có nên xông mũi khi bị Covid không và thời điểm áp dụng phù hợp

Xông mũi khi bị covid là gì?

Xông mũi là phương pháp sử dụng hơi nước ấm bay lên để tác động trực tiếp vào niêm mạc đường hô hấp trên, bao gồm khoang mũi và vùng vòm họng. Trong bối cảnh chăm sóc người mắc Covid-19 tại nhà, xông mũi đóng vai trò như một liệu pháp hỗ trợ cơ học giúp duy trì độ ẩm cho niêm mạc, kích thích lưu thông máu cục bộ và làm mềm các chất tiết dịch đường thở. Phương pháp này chỉ tác động tại chỗ ở vùng mũi xoang, mang lại cảm giác thư giãn và giảm tạm thời sự khó chịu do sung huyết mũi gây ra. Người bệnh cần hiểu rõ xông mũi chỉ là giải pháp chăm sóc bổ trợ, không thể thay thế việc dùng thuốc theo hướng dẫn của bác sĩ hoặc các biện pháp theo dõi diễn tiến sức khỏe thiết yếu.

Bản chất tác dụng của việc xông mũi đối với người mắc Covid-19

Nhiều người bệnh lầm tưởng rằng hơi nước nóng ở nhiệt độ cao có thể tiêu diệt virus SARS-CoV-2 trong khoang mũi. Trên thực tế, virus xâm nhập và nhân lên bên trong các tế bào biểu mô đường hô hấp, nơi nhiệt độ bề mặt của hơi nước xông không thể tác động triệt để mà không phá hủy chính mô lành của cơ thể.

Lợi ích thực sự của xông mũi nằm ở việc cung cấp độ ẩm ấm cục bộ. Hơi nước ấm giúp làm loãng lớp chất nhầy đặc quánh bám dính ở hốc mũi và các xoang, kích thích hoạt động của các vi nhung mao niêm mạc, từ đó hỗ trợ đào thải dịch tiết ra ngoài dễ dàng hơn. Người bệnh sẽ cảm thấy giảm cảm giác căng tức vùng mặt, giảm nghẹt mũi và dễ thở hơn trong thời gian ngắn sau khi xông. Biện pháp này mang tính chất chăm sóc triệu chứng hỗ trợ, không thay thế bất kỳ phác đồ điều trị hay thuốc đặc hiệu nào.

Thời điểm nên và không nên áp dụng xông mũi

Thời điểm thích hợp để thực hiện xông mũi là trong giai đoạn nhẹ của bệnh, khi người bệnh có triệu chứng nghẹt mũi, khô rát mũi họng hoặc dịch nhầy đặc gây bít tắc đường thở trên. Người bệnh nên xông vào buổi sáng sau khi thức dậy hoặc buổi tối trước khi đi ngủ khoảng ba mươi phút để đường thở thông thoáng, giúp giấc ngủ được sâu hơn.

Ngược lại, tuyệt đối không xông mũi khi cơ thể đang sốt cao liên tục, bởi nhiệt lượng từ hơi nước có thể làm tăng nhiệt độ cơ thể và gây kiệt sức. Ngoài ra, những người đang trong cơn khó thở, thở gấp, đau tức ngực hoặc chỉ số bão hòa oxy trong máu sụt giảm cần được cấp cứu y tế ngay lập tức thay vì mất thời gian chuẩn bị dụng cụ xông. Không thực hiện xông khi niêm mạc mũi đang bị trầy xước, chảy máu cam hoặc có tiền sử co thắt phế quản nặng.

Hướng dẫn xông mũi đúng kỹ thuật và an toàn tại nhà

Để việc xông mũi đạt hiệu quả thông thoáng và an toàn, nhiệt độ nước xông chỉ nên duy trì ở mức ấm vừa phải, khoảng từ bốn mươi đến bốn mươi lăm độ C, tuyệt đối không dùng nước sôi bốc khói dữ dội vì rất dễ gây bỏng nhiệt niêm mạc mũi. Người bệnh nên sử dụng bát nước ấm nhỏ hoặc máy xông chuyên dụng, giữ khoảng cách từ mặt đến nguồn hơi nước tối thiểu hai mươi lăm đến ba mươi centimet.

Thời gian cho mỗi lần xông chỉ nên kéo dài từ mười đến mười lăm phút, tần suất tối đa một đến hai lần mỗi ngày. Khi xông, người bệnh hít thở chậm rãi và đều đặn bằng mũi, thở ra bằng miệng. Sau khi kết thúc, nên lau khô mặt bằng khăn sạch, xì nhẹ dịch mũi đã loãng vào khăn giấy mềm rồi vứt bỏ đúng nơi quy định, sau đó có thể nhỏ hoặc xịt thêm dung dịch nước muối sinh lý đẳng trương để làm sạch hoàn toàn khoang mũi.

Lưu ý an toàn

Tuyệt đối không trùm kín chăn dày để xông toàn thân ở nhiệt độ cao vì rất dễ gây mất nước nghiêm trọng, rối loạn điện giải và suy kiệt cơ thể. Khi sử dụng tinh dầu hoặc thảo mộc, chỉ nên dùng lượng rất nhỏ để tạo mùi hương thoang thoảng, tránh dùng tinh dầu đậm đặc vì hơi cay nồng có thể gây co thắt phế quản đột ngột. Cần cẩn trọng khi thực hiện gần trẻ nhỏ và người cao tuổi để phòng ngừa nguy cơ đổ nước sôi gây bỏng da. Xông hơi không thay thế theo dõi y tế.

Tóm tắt

Xông mũi là biện pháp hỗ trợ giảm nhẹ tình trạng nghẹt mũi và khô rát đường thở khi mắc Covid-19, hoàn toàn không có tác dụng tiêu diệt virus hay thay thế chỉ định y khoa. Người bệnh cần thực hiện đúng cách, không lạm dụng nhiệt độ quá nóng và chú ý theo dõi các biểu hiện cảnh báo đường hô hấp để liên hệ cơ sở y tế kịp thời.