Có nên tiêm HPV không, ai nên tiêm và tiêm khi nào là phù hợp?

Tiêm HPV là gì?

Vắc xin HPV là loại vắc xin sinh học được phát triển nhằm kích thích cơ thể tạo ra miễn dịch chủ động chống lại Human Papillomavirus, loại virus phổ biến lây truyền qua đường tình dục và tiếp xúc niêm mạc. Virus này bao gồm hàng trăm chủng khác nhau, trong đó có những chủng nguy cơ thấp gây ra mụn cóc sinh dục, sùi mào gà và những chủng nguy cơ cao có khả năng biến đổi tế bào dẫn đến ung thư cổ tử cung, ung thư hậu môn, âm đạo, âm hộ và ung thư vòm họng.

Hiện nay có nhiều dòng vắc xin HPV lưu hành giúp phòng ngừa từ 2, 4 cho đến 9 chủng virus nguy cơ cao phổ biến nhất. Việc tiêm phòng không đưa virus sống gây bệnh vào cơ thể mà sử dụng các hạt giống virus tinh chế nhằm kích hoạt hệ miễn dịch. Khi tiếp xúc với virus thật, các kháng thể có sẵn sẽ vô hiệu hóa mầm bệnh, ngăn chặn quá trình xâm nhập và gây tổn thương niêm mạc tế bào.

Lợi ích của việc tiêm vắc xin HPV đối với sức khỏe nam và nữ

Virus sinh u nhú ở người lây truyền chủ yếu qua đường tiếp xúc da kề da và quan hệ tình dục. Nhiễm trùng mạn tính với các chủng HPV nguy cơ cao là căn nguyên hàng đầu dẫn tới ung thư cổ tử cung, ung thư âm hộ, âm đạo ở nữ giới, cũng như ung thư dương vật ở nam giới và ung thư hậu môn, hầu họng ở cả hai giới. Ngoài ra, các chủng nguy cơ thấp còn gây ra mụn cóc sinh dục, làm suy giảm chất lượng cuộc sống và tốn kém chi phí điều trị.

Việc tiêm phòng vắc xin HPV kích thích hệ miễn dịch sản sinh kháng thể đặc hiệu, giúp cơ thể ngăn chặn sự xâm nhập và phát triển của các chủng virus có trong vắc xin. Đây được xem là can thiệp y tế dự phòng hiệu quả cao, giảm thiểu đáng kể nguy cơ tổn thương tiền ung thư và ung thư xâm lấn. Không chỉ bảo vệ sức khỏe cho chính người được tiêm, việc mở rộng diện bao phủ vắc xin còn góp phần tạo miễn dịch cộng đồng, hạn chế sự lưu hành của mầm bệnh trong xã hội.

Độ tuổi và đối tượng được khuyến nghị tiêm vắc xin HPV

Trước đây, vắc xin HPV thường được biết đến chủ yếu ở nữ giới, nhưng các hướng dẫn y khoa hiện đại khuyến nghị tiêm phòng cho cả nam và nữ. Đối tượng ưu tiên cao nhất là trẻ em và thanh thiếu niên trong độ tuổi từ 9 đến 14 tuổi. Ở nhóm tuổi này, hệ miễn dịch phản ứng tạo kháng thể mạnh mẽ nhất và đa phần các em chưa bắt đầu hoạt động tình dục, nhờ đó vắc xin đem lại khả năng bảo vệ trọn vẹn nhất.

Độ tuổi khuyến cáo rộng rãi hiện nay mở rộng cho đối tượng từ 9 đến 26 tuổi, đồng thời một số loại vắc xin thế hệ mới đã được cấp phép mở rộng chỉ định cho người trưởng thành từ 27 đến 45 tuổi. Nam giới tiêm vắc xin HPV giúp phòng ngừa mụn cóc sinh dục, các bệnh ung thư liên quan đến đường sinh dục và hậu môn, đồng thời ngăn chặn việc lây truyền virus sang bạn tình. Người thuộc nhóm nguy cơ cao hoặc có lối sống tình dục tích cực cũng là đối tượng rất cần được tư vấn tiêm phòng sớm.

Thời điểm tiêm phòng vắc xin HPV để đạt hiệu quả tối ưu

Thời điểm lý tưởng nhất để tiêm vắc xin HPV là trước khi phát sinh quan hệ tình dục lần đầu tiên. Khi cơ thể chưa từng tiếp xúc với bất kỳ chủng HPV nào, vắc xin sẽ phát huy tối đa tiềm năng bảo vệ trước toàn bộ các type virus có trong chỉ định của mũi tiêm. Tuy nhiên, điều này không có nghĩa là người đã từng quan hệ tình dục thì không còn cơ hội hưởng lợi từ vắc xin.

Phác đồ tiêm chủng thường phân bổ số mũi tùy theo độ tuổi bắt đầu tiêm. Đối với nhóm trẻ từ 9 đến 14 tuổi, nhiều hướng dẫn chỉ yêu cầu phác đồ 2 mũi cách nhau từ 6 đến 12 tháng do đáp ứng miễn dịch ở lứa tuổi này rất tốt. Đối với người bắt đầu tiêm từ 15 tuổi trở lên hoặc người bị suy giảm miễn dịch, phác đồ chuẩn thường bao gồm 3 mũi tiêm trải dài trong khoảng 6 tháng để đảm bảo lượng kháng thể duy trì ổn định ở mức bảo vệ lâu dài.

Người đã quan hệ tình dục hoặc từng nhiễm virus có nên tiêm HPV

Nhiều người lầm tưởng rằng đã có quan hệ tình dục hoặc từng có kết quả xét nghiệm dương tính với HPV thì việc tiêm phòng không còn mang lại ý nghĩa. Thực tế, virus HPV có rất nhiều chủng khác nhau. Rất hiếm trường hợp một người cùng lúc nhiễm tất cả các chủng nguy cơ cao có trong thành phần vắc xin.

Do đó, người đã từng quan hệ tình dục hoặc từng điều trị các tổn thương do HPV gây ra vẫn được khuyến nghị tiêm phòng. Vắc xin không có tác dụng điều trị tình trạng nhiễm trùng hiện tại hay chữa khỏi các tổn thương sẵn có, nhưng sẽ bảo vệ người tiêm khỏi nguy cơ tái nhiễm chủng cũ hoặc nhiễm mới các chủng HPV nguy cơ cao khác có trong vắc xin. Điều này giúp ngăn ngừa các biến chứng ung thư nguy hiểm trong tương lai.

Lưu ý an toàn

Trước khi tiêm vắc xin HPV, người tiêm cần được bác sĩ khám sàng lọc để đánh giá tình trạng sức khỏe tổng quát, tiền sử dị ứng và xác định các trường hợp cần tạm hoãn như đang sốt cấp tính hoặc nhiễm trùng nặng. Phụ nữ mang thai không nên tiêm vắc xin HPV; nếu phát hiện có thai khi đang tiêm dở liệu trình, cần tạm dừng và tiếp tục tiêm sau sinh. Sau khi tiêm, người tiêm cần ở lại cơ sở y tế theo dõi tối thiểu ba mươi phút để kịp thời xử trí các phản ứng bất thường hiếm gặp.

Tóm tắt

Tiêm vắc xin HPV là biện pháp dự phòng chủ động mang lại giá trị bảo vệ lâu dài trước nhiều bệnh lý nguy hiểm do virus HPV gây ra. Để đạt được hiệu quả bảo vệ tốt nhất, mỗi người nên chủ động tìm hiểu thông tin và tiêm chủng đúng độ tuổi khuyến cáo. Việc thăm khám sàng lọc trước tiêm và tuân thủ đầy đủ phác đồ theo hướng dẫn của nhân viên y tế sẽ giúp quy trình tiêm chủng diễn ra an toàn, thuận lợi.