Có nên tái sử dụng kính áp tròng 1 lần hay không?

Tái sử dụng kính áp tròng 1 lần là gì?

Kính áp tròng 1 lần, hay còn gọi là kính áp tròng dùng theo ngày, là loại kính được thiết kế để đeo vào buổi sáng và tháo bỏ vào cuối ngày trước khi đi ngủ. Vật liệu chế tạo thường là hydrogel hoặc silicone hydrogel với cấu trúc mỏng, độ ngậm nước cao nhằm tối đa hóa sự thoải mái cho mắt trong suốt thời gian đeo.

Điểm mấu chốt của dòng sản phẩm này nằm ở quy trình vô trùng tuyệt đối trong vỉ đựng ban đầu và không cần dùng đến các bước bảo quản, làm sạch phức tạp. Người dùng không cần mua thêm khay đựng hay dung dịch ngâm chuyên dụng. Khi đã tháo kính ra khỏi bề mặt nhãn cầu, tính toàn vẹn của vật liệu đã thay đổi, các lỗ dẫn khí bị bít tắc và lớp màng bảo vệ không còn duy trì được sự vô khuẩn. Do đó, việc tái sử dụng hoàn toàn trái ngược với nguyên lý thiết kế và mục đích bảo vệ sức khỏe nhãn khoa của sản phẩm này.

Đặc điểm cấu tạo khiến kính áp tròng một lần không thể dùng lại

Kính áp tròng dùng một lần, hay kính áp tròng theo ngày, được sản xuất với độ dày rất mỏng, độ ngậm nước cao và độ thẩm thấu oxy tối ưu nhằm mang lại cảm giác êm ái cho giác mạc trong một ngày. Tuy nhiên, chính đặc tính mỏng nhẹ này khiến cấu trúc vật liệu của kính rất dễ suy giảm sau khi tiếp xúc với môi trường mắt. Khi lấy kính ra khỏi mắt, bề mặt kính đã bắt đầu biến tính và không còn giữ được hình dạng cong tiêu chuẩn ban đầu.

Khác với kính áp tròng dùng nhiều lần theo tháng, kính một lần không được trang bị các lớp bảo vệ bề mặt chống lại sự bám dính của protein, lipid và cặn bã từ màng phim nước mắt. Khi cố gắng rửa hoặc ngâm loại kính này, ma sát cơ học nhẹ từ ngón tay cũng có thể làm xước rách mép kính. Kính mất đi độ trơn láng cần thiết, khi tái sử dụng sẽ cọ xát trực tiếp vào biểu mô giác mạc, gây trầy xước và tạo điều kiện thuận lợi cho các mầm bệnh xâm nhập sâu vào nhãn cầu.

Hiểm họa nhiễm trùng và tổn thương mắt do tái sử dụng kính

Nguy cơ lớn nhất khi tái sử dụng kính áp tròng một lần là viêm loét giác mạc do vi khuẩn, nấm hoặc ký sinh trùng. Sau một chu kỳ đeo, bề mặt kính trở thành môi trường lý tưởng để vi khuẩn như Pseudomonas aeruginosa hoặc tụ cầu bám dính và hình thành màng sinh học vi khuẩn. Màng này rất khó bị tiêu diệt bởi các dung dịch ngâm rửa thông thường, tạo thành ổ nhiễm trùng tiềm ẩn trực tiếp áp sát vào bề mặt mắt.

Nghiêm trọng hơn, việc tự ý ngâm rửa kính một lần bằng các dung dịch không phù hợp có thể dẫn đến nhiễm ký sinh trùng Acanthamoeba. Đây là loại ký sinh trùng gây viêm giác mạc tiến triển nhanh, dẫn đến đau nhức dữ dội, suy giảm thị lực nghiêm trọng, thậm chí có thể cần phẫu thuật ghép giác mạc hoặc gây mù lòa vĩnh viễn. Ngoài ra, việc dùng lại kính còn gây viêm kết mạc dị ứng, sưng mí mắt và cộm xốn kéo dài do mắt phản ứng với các kháng nguyên protein bị biến chất còn sót lại trên bề mặt kính.

Tác động tiêu cực đến quá trình trao đổi oxy của giác mạc

Giác mạc là một mô trong suốt không có mạch máu nuôi dưỡng trực tiếp mà phải hấp thụ oxy từ không khí hòa tan qua màng phim nước mắt. Kính áp tròng sau khi qua sử dụng thường bị đóng cặn protein và lipid, làm bít tắc các vi lỗ trao đổi khí trên bề mặt vật liệu. Khi đeo lại chiếc kính này, lượng oxy cung cấp cho giác mạc bị suy giảm đáng kể, dẫn đến tình trạng thiếu oxy giác mạc.

Thiếu oxy kéo dài khiến tế bào biểu mô giác mạc bị phù nề, suy yếu khả năng tự bảo vệ và dễ bong tróc trước các tác động nhỏ. Đồng thời, cơ thể sẽ phản ứng lại tình trạng thiếu dưỡng khí bằng cách tăng sinh các vi mạch máu mới xâm lấn vào vùng rìa giác mạc. Hiện tượng tân mạch giác mạc này không chỉ làm giảm độ trong suốt của mắt mà còn có thể cản trở thị lực và gây khó khăn cho việc phục hồi tổn thương mắt về sau. Do đó, việc duy trì kính mới mỗi ngày là yếu tố then chốt để đảm bảo nguồn dưỡng khí đầy đủ cho mắt.

Hướng dẫn sử dụng kính áp tròng một lần an toàn cho đôi mắt

Để đảm bảo an toàn cho mắt, người sử dụng kính áp tròng một lần cần tuân thủ nghiêm ngặt nguyên tắc chỉ đeo một lần trong ngày và vứt bỏ ngay sau khi tháo ra, dù thời gian đeo thực tế chỉ kéo dài vài giờ. Luôn rửa tay sạch bằng xà phòng và lau khô tay bằng khăn không xơ trước khi chạm vào kính để tránh đưa vi khuẩn từ tay lên bề mặt kính.

Khi mở vỉ kính mới, cần kiểm tra bao bì còn nguyên vẹn, dung dịch bảo quản trong suốt và kính không bị rách hay biến dạng. Không bao giờ để kính áp tròng tiếp xúc với bất kỳ nguồn nước nào ngoài dung dịch chuyên dụng vô trùng, bao gồm nước máy, nước đóng chai hay nước bơi. Người dùng nên dự phòng một cặp kính gọng có độ phù hợp bên mình để thay thế khi mắt có dấu hiệu mệt mỏi, khô rát hoặc trong các tình huống phát sinh, tránh tâm lý tiếc kính mà đeo lại kính đã tháo ra.

Lưu ý an toàn

Thông tin trong bài viết mang tính chất giáo dục sức khỏe và không thay thế cho chẩn đoán hay phác đồ điều trị chuyên khoa mắt. Mỗi người có độ khúc xạ, độ cong giác mạc và tình trạng màng phim nước mắt khác nhau. Khi có các dấu hiệu bất thường như đỏ mắt kéo dài, đau nhức sâu, chói mắt sợ ánh sáng hoặc suy giảm thị lực, cần tháo kính ngay và đến khám tại các bệnh viện có chuyên khoa mắt. Tuyệt đối không tự ý mua và tra nhỏ các loại thuốc mắt khi chưa có sự thăm khám của bác sĩ.

Tóm tắt

Kính áp tròng dùng một lần được thiết kế chỉ cho một chu kỳ đeo duy nhất và hoàn toàn không phù hợp để tái sử dụng. Việc vứt bỏ kính đúng hạn sau mỗi ngày sử dụng là cách đơn giản và hiệu quả nhất để bảo vệ giác mạc khỏi vi khuẩn, nấm và các biến chứng viêm loét nguy hiểm. Người dùng nên tuân thủ nghiêm ngặt thời hạn sản phẩm và chủ động thăm khám bác sĩ nhãn khoa định kỳ để bảo vệ thị lực lâu dài.