Có nên cho trẻ ngủ vào chiều tối và ảnh hưởng tới giấc ngủ đêm

Trẻ ngủ chiều tối

Giấc ngủ ban ngày của trẻ nhỏ biến đổi theo từng độ tuổi. Trẻ sơ sinh cần nhiều giấc ngủ ngắn rải rác trong ngày, nhưng khi trẻ lớn dần, tổng thời gian ngủ ban ngày giảm xuống và các giấc ngủ bắt đầu tập trung vào buổi sáng và buổi trưa.

Nhiều cha mẹ thấy con quấy khóc vào lúc chiều tối nên cho con ngủ ngay. Tuy nhiên, theo các chuyên gia nhi khoa, khoảng thời gian từ 16 giờ đến 18 giờ được coi là khoảng thời gian không thích hợp cho các giấc ngủ ngắn đối với trẻ trên 6 tháng tuổi. Ngủ vào thời điểm này sẽ phá vỡ áp lực ngủ tự nhiên tích tụ trong ngày. Khi lực ép ngủ bị sụt giảm, não bộ trẻ nhận diện sai tín hiệu thời gian, dẫn tới việc dời giấc ngủ đêm xuống muộn hơn nhiều giờ. Việc duy trì thói quen ngủ chiều tối kéo dài có thể gây ra tình trạng xáo trộn chu kỳ sinh học, ảnh hưởng đến sự phát triển thể chất và tâm trạng của trẻ.

Ảnh hưởng của giấc ngủ chiều tối đến giấc ngủ ban đêm của trẻ

Khi trẻ ngủ vào khoảng chạng vạng chiều tối, cơ thể sẽ giải phóng một phần năng lượng mệt mỏi đã tích tụ từ buổi sáng. Điều này làm giảm áp lực ngủ, vốn là yếu tố quan trọng giúp trẻ dễ dàng chìm vào giấc ngủ sâu khi đêm xuống. Hậu quả trực tiếp là trẻ sẽ không cảm thấy buồn ngủ vào giờ ngủ cố định buổi tối, thường kéo dài thời gian trằn trọc hoặc quấy khóc trước khi ngủ.

Ngoài ra, giấc ngủ chiều tối muộn khiến sự tiết melatonin, hormone điều hòa nhịp sinh học bị trì hoãn. Trẻ đi ngủ quá muộn ban đêm dễ rơi vào trạng thái ngủ không sâu giấc, hay giật mình, khóc đêm hoặc thức dậy sớm vào sáng hôm sau. Tình trạng này kéo dài làm cho tổng thời gian ngủ trong 24 giờ của trẻ bị sụt giảm, dẫn tới uể uả, giảm khả năng tập trung và dễ gắt gỏng trong các hoạt động ban ngày.

Thời điểm phù hợp cho các giấc ngủ ban ngày của trẻ nhỏ

Để tránh tình trạng trẻ buồn ngủ và quấy khóc vào chiều tối, cha mẹ cần phân bổ thời gian các giấc ngủ ban ngày sao cho khoa học theo từng độ tuổi. Đối với trẻ dưới 6 tháng tuổi, bé có thể cần từ 3 đến 4 giấc ngủ ngắn trong ngày, nhưng giấc ngủ cuối cùng nên kết thúc trước 16 giờ. Đối với trẻ từ 6 đến 12 tháng, số giấc ngủ ngắn thường giảm xuống còn 2 giấc, trong đó giấc ngủ chiều nên kết thúc muộn nhất là 15 giờ 30 phút.

Trẻ từ 1 tuổi trở lên thường chỉ cần 1 giấc ngủ trưa kéo dài khoảng 1,5 đến 2 tiếng, kết thúc trước 14 giờ 30 phút hoặc 15 giờ. Việc duy trì khoảng cách ít nhất 4 đến 5 tiếng giữa giấc ngủ trưa và giấc ngủ đêm giúp cơ thể trẻ tích đủ áp lực ngủ tự nhiên, hỗ trợ trẻ đi vào giấc ngủ ban đêm một cách nhanh chóng và dễ dàng hơn.

Giải pháp xử lý khi trẻ buồn ngủ và quấy khóc vào lúc chiều tối

Nếu trẻ thể hiện sự mệt mỏi, dính mẹ hoặc quấy khóc vào tầm 16 giờ đến 17 giờ, cha mẹ không nên cho bé nằm ngủ ngay trên giường hoặc võng. Thay vào đó, hãy áp dụng các biện pháp chuyển hướng chú ý và kích thích giác quan nhẹ nhàng để giữ cho trẻ tỉnh táo cho đến giờ ngủ ban đêm.

Phụ huynh có thể đưa trẻ ra ngoài đi dạo ngắm không gian thiên nhiên, tiếp xúc với ánh sáng tự nhiên nhẹ cuối ngày để làm chậm quá trình tiết melatonin sớm. Việc trò chuyện, chơi các trò chơi vận động nhẹ nhàng, tắm nước ấm hoặc cho trẻ uống một ít nước ấm cũng giúp tinh thần bé dễ chịu hơn. Nếu trẻ quá mệt và không thể cưỡng lại giấc ngủ, cha mẹ chỉ nên cho bé chợp mắt tối đa 10 đến 15 phút và chủ động thức bé dậy, sau đó đẩy giờ ngủ đêm lên sớm hơn khoảng 30 phút để bù đắp năng lượng cho trẻ.

Cách thiết lập thói quen ngủ vệ sinh và lành mạnh cho trẻ

Thiết lập thói quen ngủ lành mạnh là chìa khóa giúp duy trì nhịp sinh học ổn định cho trẻ nhỏ. Cha mẹ nên cố định giờ thức dậy buổi sáng và giờ đi ngủ ban đêm mỗi ngày, kể cả vào cuối tuần. Một chu trình trước khi ngủ rõ ràng kéo dài khoảng 20 đến 30 phút bao gồm tắm rửa, lau người, mặc quần áo thoải mái, đọc sách hoặc hát ru sẽ phát tín hiệu cho não bộ trẻ biết đã đến giờ nghỉ ngơi.

Không gian phòng ngủ cũng đóng vai trò quyết định đến chất lượng giấc ngủ. Phòng cần giữ yên tĩnh, thoáng mát, ánh sáng mờ hoặc tối hoàn toàn khi đến giờ ngủ đêm. Tránh cho trẻ tiếp xúc với các thiết bị điện tử như tivi, điện thoại hoặc máy tính bảng ít nhất 1 tiếng trước khi ngủ, vì ánh sáng xanh làm ức chế sản sinh melatonin, khiến trẻ khó ngủ và dễ căng thẳng thần kinh.

Lưu ý an toàn

Mỗi trẻ nhỏ có cơ địa và nhu cầu về giấc ngủ khác nhau. Những hướng dẫn điều chỉnh giấc ngủ ban ngày mang tính chất tham khảo chung cho sự phát triển sinh lý bình thường. Phụ huynh không nên gò ép quá mức hoặc áp dụng biện pháp tiêu cực khi trẻ chưa kịp thích nghi với lịch sinh hoạt mới.

Nếu trẻ có biểu hiện buồn ngủ rũ rượi vào chiều tối kéo dài kèm theo các dấu hiệu bất thường như sốt, mệt mỏi lờ đờ, chán ăn, chậm tăng cân hoặc thở khò khè khi ngủ, cha mẹ cần đưa trẻ đến gặp bác sĩ nhi khoa để được kiểm tra và tư vấn chuyên môn, tránh tự ý sử dụng các loại sản phẩm hỗ trợ ngủ khi chưa có chỉ định y tế.

Tóm tắt

Tóm lại, phụ huynh không nên duy trì thói quen cho trẻ ngủ vào lúc chiều tối vì dễ gây xáo trộn nhịp sinh học và ảnh hưởng xấu đến giấc ngủ ban đêm. Việc sắp xếp lịch ngủ ban ngày hợp lý, kết hợp với môi trường phòng ngủ chuẩn và sự kiên nhẫn đồng hành của cha mẹ sẽ giúp trẻ có giấc ngủ ngon, phát triển toàn diện cả về thể chất lẫn tinh thần.