Chụp nhũ ảnh có đau không và những lưu ý quan trọng khi thực hiện

Chụp nhũ ảnh có đau không là gì?

Chụp nhũ ảnh, hay nhũ ảnh X-quang, là phương pháp ghi hình cấu trúc bên trong của tuyến vú bằng cách sử dụng chùm tia X liều rất thấp. Đây là công cụ sàng lọc tiêu chuẩn vàng được các hiệp hội y khoa khuyến cáo rộng rãi nhằm phát hiện sớm các vi vôi hóa bất thường, khối u nhỏ hoặc biến đổi cấu trúc mô tuyến trước khi người bệnh tự cảm nhận được qua sờ nắn.

Trong quy trình thực hiện, kỹ thuật viên sẽ đặt từng bên vú của người phụ nữ lên một bề mặt phẳng của máy chụp. Sau đó, một tấm nén chuyên dụng bằng nhựa trong suốt sẽ từ từ hạ xuống để ép nhẹ và giữ cố định mô vú trong khoảng vài giây cho mỗi tư thế chụp. Mục đích của việc ép này là làm mỏng và đồng đều các lớp mô, ngăn ngừa hiện tượng chồng lấp hình ảnh, đồng thời giảm lượng tia phóng xạ cần dùng và hạn chế chuyển động làm mờ phim.

Cảm giác thực tế khi chụp nhũ ảnh và nguyên nhân gây khó chịu

Cảm giác đau hay khó chịu trong khi chụp nhũ ảnh xuất phát chủ yếu từ lực ép của hai bản nén lên mô vú. Lực nén này là bắt buộc về mặt kỹ thuật nhằm trải đều mô tuyến vú, giúp bộc lộ rõ những nốt vi vôi hóa nhỏ nhất và giảm thiểu nguy cơ bỏ sót tổn thương. Đa số phụ nữ mô tả cảm giác này giống như bị bóp chặt hoặc tức nặng ở ngực chứ không phải cơn đau nhói dữ dội. Thao tác nén chỉ kéo dài từ năm đến mười giây cho mỗi lần phát tia X và cảm giác khó chịu sẽ biến mất gần như ngay lập tức khi phiến nén được nhấc lên.

Mức độ đau hoặc căng tức khác nhau đáng kể ở mỗi người. Yếu tố quyết định bao gồm độ nhạy cảm tự nhiên của đầu dây thần kinh, mật độ mô tuyến vú dày hay mỏng, kích thước bầu ngực và đặc biệt là thời điểm thực hiện trong tháng. Một số người có mô tuyến vú đặc hoặc đang gặp hội chứng tiền kinh nguyệt thường cảm thấy tức ngực nhiều hơn so với những người có mô tuyến mềm hoặc đã qua thời kỳ mãn kinh.

Thời điểm thích hợp giúp giảm căng tức khi chụp nhũ ảnh

Để giảm thiểu tối đa cảm giác đau buốt khi chụp nhũ ảnh, việc lựa chọn thời điểm đặt lịch chụp đóng vai trò quyết định. Thời điểm lý tưởng nhất đối với phụ nữ còn trong độ tuổi sinh sản là khoảng bảy đến mười ngày sau khi bắt đầu chu kỳ kinh nguyệt, tức là khi kỳ kinh vừa sạch được vài ngày. Ở giai đoạn này, nồng độ hormone estrogen và progesterone trong cơ thể giảm xuống mức thấp, các nang tuyến vú bớt ứ dịch và mô ngực trở nên mềm mại nhất, từ đó ít nhạy cảm với lực ép của máy chụp.

Ngược lại, phụ nữ nên tránh chụp nhũ ảnh vào tuần ngay trước kỳ kinh hoặc trong những ngày đang có kinh. Trong giai đoạn hoàng thể, sự biến đổi nội tiết tố khiến các ống tuyến vú cương tụ, căng tức tự nhiên, làm cho bất kỳ tác động ép cơ học nào cũng trở nên khó chịu hơn bình thường. Đối với phụ nữ đã mãn kinh, nồng độ nội tiết tố tương đối ổn định nên có thể thực hiện kỹ thuật vào bất kỳ ngày nào thuận tiện trong tháng.

Những bước chuẩn bị cần thiết trước buổi chụp nhũ ảnh

Quá trình chuẩn bị chu đáo sẽ giúp buổi chụp diễn ra thuận lợi, giảm áp lực tâm lý và đảm bảo chất lượng hình ảnh chẩn đoán. Vào ngày chụp, người khám tuyệt đối không nên thoa phấn rôm, kem dưỡng da, dầu thơm hoặc xịt lăn khử mùi lên vùng nách và ngực. Các sản phẩm này thường chứa vi hạt kim loại như nhôm hoặc kẽm, có thể tạo thành các đốm trắng giả trên phim X-quang, dễ gây nhầm lẫn với tổn thương vi vôi hóa của tuyến vú và dẫn đến kết luận sai lệch.

Về trang phục, nên mặc áo rời kết hợp chân váy hoặc quần thay vì mặc đầm liền thân. Cách phối đồ này giúp việc cởi áo phía trên nhanh chóng, giữ được sự riêng tư và tạo tâm lý thoải mái hơn khi bước vào phòng chiếu chụp. Ngoài ra, người chụp nên mang theo các kết quả chụp nhũ ảnh, siêu âm tuyến vú hoặc sinh thiết trước đó để bác sĩ chẩn đoán hình ảnh có dữ liệu đối chiếu sự thay đổi của mô tuyến theo thời gian.

Cách phối hợp với kỹ thuật viên để buổi chụp diễn ra nhẹ nhàng

Tâm lý lo lắng và gồng cứng cơ ngực có thể làm tăng đáng kể cảm giác đau khi chụp nhũ ảnh. Khi bước vào phòng chụp, hãy chủ động thông báo cho kỹ thuật viên nếu ngực của bạn đang bị căng tức, nhạy cảm bất thường hoặc nếu bạn có đặt túi ngực thẩm mỹ. Với trường hợp nâng ngực, kỹ thuật viên sẽ áp dụng kỹ thuật đẩy túi ngực ra phía sau để tập trung ép và ghi hình mô tuyến tự nhiên một cách an toàn mà không làm hỏng túi độn.

Trong suốt quá trình định vị tư thế, hãy thả lỏng hai vai, hít thở sâu và chậm rãi để giải tỏa căng thẳng cơ vùng ngực. Nếu lực ép vượt quá ngưỡng chịu đựng hoặc gây đau buốt dữ dội, hãy lên tiếng ngay để kỹ thuật viên điều chỉnh tốc độ hoặc góc nén từ từ. Sự hợp tác nhịp nhàng giữa người khám và nhân viên y tế sẽ giúp hoàn tất quy trình chỉ trong khoảng mười đến mười lăm phút mà không gây sang chấn hay khó chịu kéo dài.

Lưu ý an toàn

Chụp nhũ ảnh sử dụng tia X với liều bức xạ rất thấp, được kiểm định an toàn nghiêm ngặt cho sức khỏe và lợi ích tầm soát sớm vượt trội hơn nhiều so với nguy cơ phơi nhiễm. Tuy nhiên, phụ nữ đang mang thai hoặc nghi ngờ có thai cần thông báo ngay cho bác sĩ để cân nhắc phương pháp thay thế như siêu âm tuyến vú. Chụp nhũ ảnh là xét nghiệm sàng lọc hình ảnh, không thay thế hoàn toàn cho việc thăm khám lâm sàng hoặc sinh thiết khi có nghi ngờ ác tính. Người bệnh không nên tự ý trì hoãn kiểm tra định kỳ chỉ vì e ngại cảm giác căng tức tạm thời.

Tóm tắt

Chụp nhũ ảnh có thể gây căng tức thoáng qua do lực ép mô ngực nhưng cảm giác này hoàn toàn nằm trong ngưỡng chịu đựng và biến mất rất nhanh. Việc chủ động đi tầm soát định kỳ, chọn đúng thời điểm sau sạch kinh và chuẩn bị chu đáo sẽ giúp quá trình diễn ra nhẹ nhàng, bảo vệ sức khỏe tuyến vú toàn diện và hiệu quả.