Kỹ thuật chụp MRI có nguy hiểm không và những lưu ý cần biết

Chụp MRI có nguy hiểm không là gì?

Chụp cộng hưởng từ, thường được gọi tắt là chụp MRI, là kỹ thuật tạo hình y học dựa trên nguyên lý tương tác giữa một trường từ tính mạnh, sóng tần số vô tuyến và các nguyên tử hydro phân bố dày đặc trong các phân tử nước của cơ thể. Khi từ trường tác động, các trục quay của nguyên tử hydro sắp xếp theo một hướng nhất định; sau khi xung vô tuyến tắt đi, tín hiệu giải phóng từ quá trình tái định hướng của tế bào được máy thu nhận và xử lý bằng thuật toán máy tính để tạo nên các lát cắt hình ảnh đa chiều có độ phân giải rất cao.

Ưu điểm nổi bật nhất của kỹ thuật cộng hưởng từ là khả năng phân định mô mềm vượt trội mà không cần dùng đến bức xạ ion hóa. Người bệnh có thể thực hiện chụp khảo sát nhiều lần theo dõi tiến triển bệnh mà không chịu gánh nặng phơi nhiễm tia X. Mặc dù vậy, bởi vì máy sử dụng nam châm siêu dẫn liên tục tạo ra từ trường cường độ cao, mọi yếu tố kim loại đưa vào khu vực khảo sát đều phải qua quy trình kiểm duyệt an toàn khắt khe.

Mức độ an toàn của kỹ thuật chụp cộng hưởng từ đối với cơ thể

Về mặt sinh học và an toàn bức xạ, kỹ thuật chụp cộng hưởng từ được đánh giá là một phương pháp chẩn đoán hình ảnh rất an toàn và không gây hại cho mô tế bào. Khác biệt lớn nhất giữa chụp cộng hưởng từ với chụp X-quang hoặc chụp cắt lớp vi tính là máy MRI hoàn toàn không phát ra tia X hay bất kỳ dạng bức xạ ion hóa nào. Do đó, người bệnh không phải đối mặt với nguy cơ tích lũy liều chiếu xạ hay lo ngại về biến đổi tế bào do tia phóng xạ.

Từ trường và sóng vô tuyến sử dụng trong kỹ thuật MRI ở cường độ chẩn đoán y tế tiêu chuẩn đã được các cơ quan y tế quốc tế nghiên cứu sâu rộng và xác nhận không gây tác động tiêu cực lâu dài lên các cơ quan nội tạng hay hệ tuần hoàn. Quá trình quét diễn ra hoàn toàn không xâm lấn, không gây đau đớn và người bệnh có thể chụp nhiều lần theo yêu cầu theo dõi bệnh lý mà không bị giới hạn tích lũy bức xạ như các kỹ thuật dùng tia X thông thường.

Nguy cơ tiềm ẩn từ môi trường từ trường mạnh và kim loại

Dù không dùng tia phóng xạ, chụp cộng hưởng từ vẫn tiềm ẩn nguy cơ chấn thương nghiêm trọng nếu không kiểm soát tốt từ trường. Máy MRI tạo ra một môi trường từ trường cực mạnh hoạt động liên tục, có lực hút cực lớn đối với các vật thể chứa sắt từ. Nếu một vật kim loại nhỏ như kéo, kẹp tóc, chìa khóa hoặc điện thoại bị đưa vào phòng máy, chúng có thể bị hút bay với vận tốc rất nhanh về phía tâm lồng chụp, gây tổn thương trực tiếp cho người bệnh và nhân viên y tế.

Đối với người bệnh có gắn thiết bị điện tử hoặc dị vật kim loại trong cơ thể, từ trường mạnh có thể làm nóng, dịch chuyển vật liệu hoặc gây rối loạn hoạt động của thiết bị y tế. Những trường hợp có máy tạo nhịp tim đời cũ, máy khử rung tim tự động, nẹp mạch máu não bằng kim loại có từ tính hoặc van tim nhân tạo không tương thích có thể gặp rủi ro đe dọa tính mạng nếu vào buồng chụp. Ngoài ra, các mảnh đạn, mạt sắt trong nhãn cầu hoặc nẹp vít xương chưa được xác nhận tương thích MRI đều cần kiểm tra kỹ lưỡng trước khi chỉ định.

Những lưu ý về an toàn khi sử dụng thuốc đối quang từ

Trong nhiều ca chụp cần khảo sát chi tiết mạch máu, khối u hoặc tổn thương viêm, bác sĩ có thể chỉ định tiêm thêm thuốc đối quang từ chứa hoạt chất gadolinium. Thuốc đối quang từ giúp làm nổi bật các cấu trúc mô bất thường trên hình ảnh tái tạo, nâng cao độ chính xác khi chẩn đoán.

Phần lớn người bệnh dung nạp tốt với thuốc đối quang từ. Các phản ứng nhẹ có thể thoáng qua như buồn nôn nhẹ, cảm giác ấm bừng người, ngứa hoặc nổi mề đay nhẹ. Phản ứng dị ứng nặng hay sốc phản vệ với thuốc đối quang từ rất hiếm khi xảy ra so với thuốc cản quang chứa iod dùng trong chụp cắt lớp vi tính. Tuy nhiên, người bệnh có tiền sử suy giảm chức năng thận nặng cần được xét nghiệm đánh giá cẩn thận trước khi tiêm, bởi hoạt chất gadolinium đào thải qua thận và có thể làm tăng nguy cơ biến chứng xơ hóa mô hệ thống nếu không được thải trừ kịp thời.

Hướng dẫn chuẩn bị an toàn cho người bệnh trước khi vào phòng chụp

Để buổi chụp cộng hưởng từ diễn ra an toàn và mang lại kết quả chẩn đoán chính xác nhất, người bệnh cần thực hiện đúng các bước chuẩn bị theo hướng dẫn của nhân viên y tế. Trước ngày chụp, bệnh nhân nên mang theo đầy đủ hồ sơ bệnh án, phim chụp trước đó và danh sách các phẫu thuật từng thực hiện, đặc biệt là các ca cấy ghép thiết bị hỗ trợ tim mạch, cơ xương khớp hoặc thính giác.

Trước khi bước qua cửa phòng chụp, người bệnh phải thay đồ bệnh viện được thiết kế riêng không có khuy hay khóa kim loại. Bệnh nhân cần tháo bỏ hoàn toàn trang sức, đồng hồ, kính mắt, răng giả tháo lắp, tóc giả có kẹp kim loại, thiết bị trợ thính và thẻ ngân hàng có dải từ. Người bệnh cần giữ tâm lý thoải mái, thả lỏng cơ thể và phối hợp nằm yên theo yêu cầu của kỹ thuật viên trong suốt thời gian máy quét để tránh làm nhòe hình ảnh chụp.

Lưu ý an toàn

Khi bước vào khu vực chụp cộng hưởng từ, sự an toàn của người bệnh phụ thuộc vào việc khai báo tiền sử sức khỏe trung thực và chi tiết. Bệnh nhân tuyệt đối không giấu thông tin về các dị vật kim loại, mảnh đạn, nẹp vít xương hoặc thiết bị cấy ghép điện tử trong cơ thể. Không tự ý mang đồ dùng cá nhân, điện thoại, thẻ ngân hàng, tiền xu hoặc trang sức vào buồng chụp. Nếu có tiền sử suy giảm chức năng thận, hen suyễn, dị ứng thuốc nặng hoặc hội chứng sợ không gian kín, người bệnh phải thông báo ngay với kỹ thuật viên để được tư vấn phương án hỗ trợ an toàn.

Tóm tắt

Chụp cộng hưởng từ là kỹ thuật chẩn đoán hình ảnh tiên tiến, an toàn và không gây hại bởi bức xạ ion hóa. Mức độ an toàn tuyệt đối chỉ đạt được khi người bệnh hợp tác chặt chẽ với nhân viên y tế và tuân thủ nghiêm ngặt quy trình kiểm tra từ trường trước khi vào phòng máy. Khi nhận chỉ định chụp, người bệnh nên trao đổi thẳng thắn mọi băn khoăn với bác sĩ để chuẩn bị chu đáo và an tâm phối hợp trong suốt buổi chụp.