Chữa mắt lác ở người lớn và các phương pháp cải thiện thị giác
Nội dung chỉ cung cấp thông tin tham khảo, không thay thế chẩn đoán, khám hoặc điều trị của người hành nghề y tế. Không tự ý dùng, ngừng hoặc thay đổi thuốc dựa trên bài viết.
Mắt lác ở người lớn xảy ra khi hai nhãn cầu mất sự phối hợp đồng bộ, khiến trục nhìn của từng mắt hướng về các vị trí khác nhau. Tình trạng này có thể bắt nguồn từ lác mắt bẩm sinh chưa điều trị dứt điểm hoặc mới phát sinh sau chấn thương, bệnh lý thần kinh, mạch máu và tuyến giáp. Do não bộ người trưởng thành đã hoàn thiện về chức năng thị giác, hiện tượng lệch trục nhãn cầu thường dẫn đến song thị (nhìn một thành hai), gây mỏi mắt và giảm khả năng định vị không gian.
Các phương pháp can thiệp nhãn khoa hiện nay tập trung vào mục đích tái lập sự cân bằng của cơ vận nhãn, giảm hiện tượng song thị và phục hồi thẩm mỹ. Dựa trên cơ chế gây bệnh cùng mức độ lệch trục, liệu trình điều trị có thể bao gồm đeo kính lăng kính, phẫu thuật chỉnh cơ, tiêm botulinum toxin hoặc bài tập thị giác chuyên khoa.
Chữa mắt lác ở người lớn
Ở người trưởng thành, hệ thống vận động nhãn cầu được điều khiển bởi 6 cơ vận nhãn cho mỗi mắt. Khi một hoặc nhiều cơ bị suy yếu, co quắp hay mất sự chi phối của thần kinh sọ, mắt sẽ bị lệch vào trong, ra ngoài, lên trên hoặc xuống dưới. Những nguyên nhân thường gặp bao gồm tiền sử lác mắt từ nhỏ, chấn thương sọ não, liệt dây thần kinh số III, IV, VI, bệnh mắt liên quan tuyến giáp hoặc tổn thương mạch máu não.
Khác với trẻ nhỏ có cơ chế tự ức chế hình ảnh từ mắt bị lác để tránh nhìn đôi, người lớn bị lệch trục nhãn cầu lập tức gặp phải tình trạng song thị. Điều này ảnh hưởng trực tiếp đến sinh hoạt hàng ngày như lái xe, đọc sách và làm việc với máy tính. Thăm khám sớm tại các cơ sở nhãn khoa giúp xác định chính xác nguyên nhân gốc rễ để áp dụng hướng can thiệp tối ưu.
Đeo kính lăng kính hỗ trợ điều chỉnh tình trạng song thị
Kính lăng kính là giải pháp phi phẫu thuật phù hợp với các trường hợp lác mắt mức độ nhẹ đến trung bình có kèm theo triệu chứng song thị. Bằng cách tích hợp lăng kính vào tròng kính thuốc, ánh sáng truyền vào mắt được bẻ cong để hình ảnh từ hai nhãn cầu hội tụ đúng trên võng mạc, giúp người bệnh quan sát thành một hình ảnh duy nhất mà không cần điều chỉnh vị trí nhãn cầu.
Dù hỗ trợ cải thiện tình trạng nhìn đôi và nhức mỏi mắt hiệu quả trong sinh hoạt, lăng kính không tác động trực tiếp lên hệ cơ vận nhãn hay giải quyết triệt me nguyên nhân gây lệch trục. Bác sĩ nhãn khoa sẽ đo góc lác và kiểm tra thị lực chi tiết để kê độ lăng kính tương ứng, đồng thời lập kế hoạch theo dõi định kỳ.
Phẫu thuật điều chỉnh lực co kéo của các cơ vận nhãn
Phẫu thuật điều chỉnh cơ vận nhãn là can thiệp ngoại khoa nhằm tái lập sự cân bằng lực co kéo giữa các nhóm cơ điều khiển nhãn cầu. Trong quá trình thao tác qua lớp kết mạc, phẫu thuật viên tiến hành làm yếu nhóm cơ đang co quắp hoặc làm tăng lực kéo của nhóm cơ bị suy yếu, đưa mắt trở lại vị trí trục nhìn tự nhiên.
Thủ thuật được thực hiện dưới hình thức gây tê tại chỗ hoặc gây mê toàn thân. Với kỹ thuật chỉ khâu có thể điều chỉnh sau mổ, bác sĩ có thể tinh chỉnh lực cơ ngay trong ngày dựa trên phản hồi thị lực thực tế của bệnh nhân. Phương pháp ngoại khoa này giúp khôi phục thẩm mỹ diện mạo, mở rộng trường nhìn và giảm bớt hiện tượng nhìn đôi.
Tiêm botulinum toxin làm suy giảm tạm thời cơ co quắp
Tiêm botulinum toxin vào cơ vận nhãn là giải pháp can thiệp ít xâm lấn dành cho trường hợp lác do liệt dây thần kinh vận nhãn cấp tính hoặc lác tồn dư sau phẫu thuật. Tác dụng làm suy yếu tạm thời nhóm cơ co quắp giúp nhóm cơ đối kháng có thời gian phục hồi và kéo nhãn cầu về lại trục cân bằng.
Quá trình tiêm được thực hiện nhanh chóng tại phòng thủ thuật chuyên khoa dưới sự hỗ trợ của thiết bị ghi điện cơ mắt. Tác dụng của thuốc kéo dài trong nhiều tháng, tạo điều kiện cho hệ thống thị giác thích nghi và thiết lập lại sự phối hợp giữa hai nhãn cầu. Tùy theo diễn tiến lâm sàng, liệu pháp này có thể tiến hành độc lập hoặc kết hợp cùng các phương pháp điều trị khác.
Tập luyện chức năng thị giác và phục hồi khả năng hợp thị
Các bài tập thị giác đóng vai trò quan trọng trong việc hỗ trợ phục hồi khả năng phối hợp hai mắt sau khi trục nhãn cầu đã được điều chỉnh bằng phẫu thuật hoặc kính lăng kính. Chương trình bài tập bao gồm các bài tập hợp thị, tập duy trì điểm quy tụ và bài tập tăng cường sự dẻo dai cho hệ thống cơ vận nhãn.
Người bệnh sẽ được hướng dẫn thực hiện các bài tập mắt với dụng cụ chuyên dụng tại phòng khám nhãn khoa hoặc luyện tập theo phác đồ cá nhân hóa tại nhà. Việc kiên trì tập luyện giúp não bộ học lại cách kết hợp hai hình ảnh riêng biệt thành một hình ảnh nổi ba chiều duy nhất, nâng cao độ bền thị giác và giảm nguy cơ tái lệch trục mắt. Hiệu quả tập luyện phụ thuộc vào khả năng thích ứng của hệ thần kinh và mức độ tuân thủ phác đồ của người bệnh.
Lưu ý an toàn
Người lớn khi nhận thấy các dấu hiệu mắt lệch trục hoặc xuất hiện tình trạng nhìn đôi đột ngột cần đến ngay cơ sở y tế chuyên khoa nhãn khoa để được thăm khám toàn diện. Tuyệt đối không tự ý áp dụng các bài tập mắt truyền miệng hay tự mua kính khi chưa có chỉ định của bác sĩ. Mỗi phương pháp điều trị lác mắt đều có những chỉ định và giới hạn riêng, đòi hỏi sự đánh giá kỹ lưỡng về cấu trúc nhãn cầu, chức năng thần kinh và thị lực của bệnh nhân.
Tóm tắt
Điều trị mắt lác ở người lớn hoàn toàn có thể mang lại kết quả khả quan về cả thẩm mỹ lẫn chức năng thị giác nhờ các tiến bộ nhãn khoa hiện nay. Việc phối hợp chặt chẽ với bác sĩ chuyên khoa trong quá trình chẩn đoán, lựa chọn phương pháp can thiệp và theo dõi sau điều trị sẽ giúp người bệnh sớm lấy lại ánh nhìn tự nhiên cùng thị lực ổn định.
Nguồn tham khảo
FAQ – Câu hỏi thường gặp
Người lớn bị lác mắt từ nhỏ có phẫu thuật chữa được không?
Người lớn bị lác mắt từ nhỏ vẫn có thể phẫu thuật để chỉnh lại trục nhãn cầu giúp cải thiện diện mạo thẩm mỹ. Tuy nhiên khả năng phục hồi thị lực hoàn toàn hay hết song thị phụ thuộc vào mức độ nhược thị và độ tuổi can thiệp.
Phẫu thuật chữa mắt lác ở người lớn có đau không?
Phẫu thuật lác mắt thường được thực hiện dưới sự hỗ trợ của thuốc gây tê hoặc gây mê nên người bệnh không cảm thấy đau trong quá trình mổ. Sau phẫu thuật mắt có thể cộm nhẹ hoặc hơi đau rát nhưng sẽ giảm dần sau vài ngày.
Đeo kính lăng kính có chữa khỏi hẳn lác mắt ở người lớn không?
Kính lăng kính giúp điều chỉnh hướng ánh sáng để loại bỏ triệu chứng nhìn đôi chứ không làm thay đổi vị trí thực sự của các cơ mắt. Kính không chữa khỏi hoàn toàn nguyên nhân gây lác nhưng giúp bệnh nhân sinh hoạt thuận tiện hơn.
Sau khi phẫu thuật lác mắt người lớn có bị lác lại không?
Tình trạng tái lác vẫn có thể xảy ra ở một số trường hợp do sự thay đổi của lực cơ nhãn cầu hoặc các yếu tố thần kinh theo thời gian. Người bệnh cần tái khám định kỳ và tập luyện thị giác theo đúng chỉ dẫn của bác sĩ.
Thời gian phục hồi sau khi mổ mắt lác ở người lớn mất bao lâu?
Bệnh nhân thường có thể trở lại các hoạt động nhẹ nhàng sau khoảng 1 đến 2 tuần. Tuy nhiên mắt cần khoảng 4 đến 6 tuần để kết mạc lành hoàn toàn và trục mắt đi vào trạng thái ổn định lâu dài.
