Chủ động giám sát, phát hiện và phòng ngừa bệnh do virus Marburg

Bệnh do virus Marburg là gì?

Virus Marburg được ghi nhận lần đầu tiên vào năm 1967 tại Đức và Serbia. Loài vật chủ tự nhiên của loại virus này là loài dơi ăn quả thuộc họ Pteropodidae. Virus lây sang người khi tiếp xúc với dơi hoặc qua chất thải của dơi trong các hang động. Sau khi thâm nhập vào cơ thể con người, virus tiếp tục lây truyền từ người sang người thông qua việc tiếp xúc trực tiếp với máu, dịch cơ thể, vết thương hở hoặc các bề mặt, vật dụng bị nhiễm dịch tiết của bệnh nhân.

Bệnh do virus Marburg gây tổn thương nhiều cơ quan trong cơ thể, dẫn đến tình trạng sốt cao cấp tính, rối loạn đông máu và suy đa tạng. Hiện nay chưa có vắc xin hoặc thuốc điều trị đặc hiệu được phê duyệt rộng rãi, do đó việc giám sát dịch tễ, cách ly ca bệnh sớm và điều trị hỗ trợ triệu chứng giữ vai trò quyết định trong việc giảm tỷ lệ tử vong và khống chế sự lây lan.

Con đường lây truyền của virus Marburg trong cộng đồng

Virus Marburg xâm nhập vào quần thể người ban đầu chủ yếu do con người tiếp xúc lâu dài với các hang động hoặc mỏ đá nơi có các đàn dơi trú ngụ. Sau khi một người bị nhiễm bệnh, virus lây lan từ người sang người qua con đường tiếp xúc trực tiếp với máu, giọt bắn, dịch tiết cơ thể như nước bọt, mồ hôi, nước tiểu, phân hoặc chất nôn của người nhiễm bệnh.

Ngoài ra, nguy cơ lây nhiễm cũng tăng cao khi tiếp xúc với các vật dụng cá nhân, quần áo, chăn ga gối đệm hoặc dụng cụ y tế bị nhiễm dịch tiết của bệnh nhân mà không được vô khuẩn đúng quy trình. Nhân viên y tế và người chăm sóc trực tiếp bệnh nhân là nhóm đối tượng có nguy cơ cao nhất nếu không tuân thủ nghiêm ngặt các biện pháp phòng hộ cá nhân. Quá trình mai táng người tử vong do virus Marburg nếu tiếp xúc trực tiếp với thi thể cũng có thể dẫn đến việc lây nhiễm virus.

Biểu hiện nghi ngờ nhiễm virus Marburg cần chú ý

Thời gian ủ bệnh do virus Marburg thường kéo dài từ 2 đến 21 ngày tùy thuộc vào lượng virus xâm nhập và thể trạng người bệnh. Bệnh khởi phát rất đột ngột với các triệu chứng toàn thân dai dẳng bao gồm sốt cao, đau đầu dữ dội, mệt mỏi nặng và đau mỏi cơ bắp. Người bệnh cũng có thể xuất hiện tình trạng tiêu chảy cấp, đau bụng, buồn nôn và nôn mửa diễn ra trong những ngày đầu.

Đến khoảng ngày thứ 5 đến ngày thứ 7 của bệnh, tình trạng xuất huyết có thể xuất hiện dưới nhiều hình thức như nôn ra máu, đi ngoài phân đen, chảy máu nướu răng, chảy máu mũi hoặc xuất huyết dưới da. Tình trạng mất máu nghiêm trọng kèm theo suy đa tạng có thể dẫn đến sốc và tử vong. Việc phát hiện sớm các dấu hiệu nghi ngờ ở người có tiền sử đi về từ vùng dịch giúp xử trí y tế kịp thời và ngăn chặn lây nhiễm.

Công tác giám sát và phát hiện sớm bệnh do virus Marburg

Giám sát dịch tễ chủ động là biện pháp hàng đầu nhằm phát hiện sớm ca bệnh và ngăn chặn nguy cơ xâm nhập của virus Marburg. Công tác giám sát tập trung tại các cửa khẩu quốc tế, sân bay và cảng biển đối với những hành khách trở về từ các quốc gia hoặc khu vực đang có ổ dịch lưu hành. Hành khách có dấu hiệu sốt hoặc biểu hiện nghi ngờ sẽ được khai báo y tế và kiểm tra chuyên sâu.

Tại các cơ sở y tế, việc phân luồng và sàng lọc bệnh nhân có yếu tố dịch tễ đóng vai trò rất quan trọng. Khi phát hiện trường hợp nghi ngờ, cơ sở y tế cần tiến hành cách ly tạm thời, lấy mẫu xét nghiệm khẳng định bằng kỹ thuật sinh học phân tử realtime RT-PCR và báo cáo ngay cho cơ quan kiểm soát bệnh tật. Đồng thời, việc truy vết và theo dõi sức khỏe những người tiếp xúc gần trong vòng 21 ngày giúp khoanh vùng xử lý ổ dịch triệt để.

Các biện pháp phòng ngừa lây nhiễm virus Marburg hiệu quả

Để chủ động phòng ngừa lây nhiễm virus Marburg, người dân cần nâng cao ý thức tự bảo vệ và tuân thủ các hướng dẫn an toàn y tế. Đối với những người di chuyển đến hoặc trở về từ vùng có dịch, cần hạn chế tiếp xúc với các loài động vật hoang dã, đặc biệt là dơi ăn quả, không ăn thịt động vật chưa nấu chín và tránh tham quan các hang động tự nhiên khi không có thiết bị bảo hộ.

Trong sinh hoạt hàng ngày, việc duy trì thói quen rửa tay thường xuyên bằng xà phòng hoặc dung dịch sát khuẩn là rất cần thiết. Tránh tiếp xúc trực tiếp với máu, dịch tiết hoặc đồ dùng cá nhân của người đang có biểu hiện sốt chưa rõ nguyên nhân. Khi phát hiện người có triệu chứng nghi ngờ nhiễm bệnh kèm yếu tố dịch tễ, cần thông báo ngay cho cơ quan y tế địa phương để được hướng dẫn cách ly và thăm khám an toàn, không tự ý điều trị tại nhà.

Lưu ý an toàn

Các thông tin trong bài viết chỉ mang tính chất tham khảo kiến thức y học phổ thông và không thay thế cho việc chẩn đoán hay tư vấn y khoa chuyên sâu từ bác sĩ. Bệnh do virus Marburg là bệnh truyền nhiễm nguy hiểm, khi có biểu hiện sốt cao bất thường kèm yếu tố dịch tễ đi từ vùng dịch, người bệnh không được tự mua thuốc điều trị hoặc tự điều trị tại nhà. Hãy đến ngay cơ sở y tế gần nhất hoặc gọi điện cho đường dây nóng của cơ quan y tế để được hỗ trợ hướng dẫn phân luồng khám bệnh an toàn.

Tóm tắt

Bệnh do virus Marburg là một thách thức lớn đối với an toàn y tế cộng đồng do mức độ nguy hiểm và độc lực cao của virus. Tuy nhiên, việc chủ động giám sát dịch tễ, phát hiện sớm các trường hợp nghi ngờ và thực hiện đúng các biện pháp phòng ngừa cá nhân sẽ giúp hạn chế tối đa nguy cơ lây lan dịch bệnh, bảo vệ sức khỏe cho bản thân và cộng đồng.