Chó con cắn có bị dại không và cách xử trí

Chó con cắn có bị dại không là gì?

Bệnh dại là bệnh truyền nhiễm cấp tính nguy hiểm do virus dại thuộc họ Rhabdoviridae gây ra, tác động trực tiếp lên hệ thần kinh trung ương của động vật có vú và con người. Mầm bệnh lây truyền chủ yếu qua nước bọt của động vật nhiễm virus khi chúng cắn, cào hoặc liếm vào vùng da trầy xước, niêm mạc hở.

Nhiều gia đình thường nuôi chó con từ lúc mới sinh và cho rằng chúng hoàn toàn sạch sẽ, không thể mang virus gây bệnh. Dù vậy, chó con ở bất kỳ độ tuổi nào nếu chưa được tiêm vắc xin phòng dại đầy đủ và từng tiếp xúc với động vật hoang dã hoặc chó mèo thả rông khác đều có khả năng nhiễm bệnh. Thời kỳ ủ bệnh có thể kéo dài từ vài tuần đến vài tháng mà không có biểu hiện rõ ràng bên ngoài. Do đó, việc xác định một chú chó con có mang mầm bệnh hay không chỉ qua quan sát hình dáng bên ngoài là hoàn toàn không thể bảo đảm an toàn tuyệt đối.

Khả năng lây truyền virus dại từ chó con sang người

Khả năng lây truyền mầm bệnh từ chó con phụ thuộc vào tiền sử tiếp xúc và môi trường sống của con vật. Nếu chó mẹ mang virus dại hoặc chó con sống trong môi trường có chó mèo thả rông, nguy cơ bị cắn lây nhiễm vẫn luôn tồn tại. Virus dại bài tiết qua tuyến nước bọt của động vật nhiễm bệnh trong những ngày cuối của thời kỳ ủ bệnh và suốt thời gian phát bệnh lâm sàng. Răng của chó con tuy nhỏ nhưng rất sắc nhọn, dễ dàng tạo ra các vết rách nông hoặc vết xước nhỏ trên bề mặt da người.

Dù vết thương có thể không chảy nhiều máu, nước bọt chứa virus dại vẫn có thể xâm nhập trực tiếp vào mô dưới da và dây thần kinh ngoại biên. Động vật non mắc bệnh dại có thể biểu hiện thể dại điên cuồng hoặc thể dại câm bại liệt. Ở thể câm, chó con có thể chỉ ủ rũ, trốn vào góc tối, bỏ ăn hoặc liệt cơ hàm mà không hề sủa dữ dội hay cắn xé lung tung, khiến người nuôi dễ nhầm lẫn với các bệnh lý tiêu hóa thông thường. Do đó, việc chủ quan không xử trí vết thương do chó con gây ra có thể dẫn tới hậu quả đặc biệt nghiêm trọng.

Các bước sơ cứu vết thương do chó con cắn tại nhà

Sơ cứu đúng cách ngay sau khi bị chó cắn đóng vai trò quyết định trong việc giảm thiểu nồng độ virus dại tại vị trí vết thương. Bước đầu tiên và quan trọng nhất là xối rửa vết thương liên tục dưới vòi nước sạch chảy nhẹ kết hợp với xà phòng thông thường trong khoảng mười lăm phút. Xà phòng có tác dụng hòa tan lớp vỏ lipid bao quanh virus dại, làm giảm đáng kể khả năng sống sót và xâm nhập của mầm bệnh vào mô thần kinh.

Sau khi rửa sạch xà phòng, vết thương cần được sát trùng cẩn thận bằng cồn y tế bảy mươi độ hoặc dung dịch povidone iodine nếu có sẵn. Cần lưu ý không dùng tay chà xát quá mạnh làm dập nát thêm các mô mềm xung quanh. Tuyệt đối không khâu kín hoặc băng ép quá chặt vết thương hở trong giai đoạn đầu, trừ khi có tình trạng chảy máu ồ ạt đe dọa tuần hoàn. Bên cạnh đó, người bị cắn không được tự ý rạch vết thương, hút máu bằng miệng hoặc đắp các loại lá cây, thuốc bột gia truyền vì các biện pháp này không tiêu diệt được virus mà còn làm tăng nguy cơ bội nhiễm vi khuẩn uốn ván và hoại tử mô.

Chỉ định tiêm vắc xin và theo dõi động vật sau khi bị cắn

Sau khi hoàn tất sơ cứu tại chỗ, người bị cắn cần đến ngay trung tâm tiêm chủng hoặc cơ sở y tế dự phòng để được bác sĩ đánh giá mức độ phơi nhiễm. Phác đồ dự phòng sau phơi nhiễm có thể bao gồm tiêm vắc xin phòng dại đơn thuần hoặc kết hợp tiêm huyết thanh kháng dại, tùy thuộc vào vị trí, số lượng và độ sâu của vết cắn. Những vết cắn ở vùng đầu, mặt, cổ, đầu ngón tay hoặc vết thương sâu rộng thường có nguy cơ cao và đòi hỏi can thiệp y tế khẩn cấp vì đường dẫn truyền virus lên hệ thần kinh trung ương rất ngắn.

Song song với việc tiêm phòng theo hướng dẫn của cán bộ y tế, người nuôi cần tiến hành nhốt và theo dõi sát sao tình trạng của chú chó con trong vòng mười đến mười bốn ngày. Nếu con vật vẫn sống khỏe mạnh, ăn uống và sinh hoạt bình thường sau thời gian này, bác sĩ có thể cân nhắc điều chỉnh liệu trình tiêm chủng thích hợp. Tuy nhiên, nếu chó con phát bệnh, thay đổi hành vi bất thường, bỏ đi mất tích hoặc tử vong không rõ nguyên nhân, việc hoàn thành đầy đủ toàn bộ phác đồ tiêm vắc xin phòng dại là bắt buộc để bảo vệ tính mạng.

Lưu ý an toàn

Thông tin trong bài viết mang tính chất phổ biến kiến thức chăm sóc sức khỏe cộng đồng và không thể thay thế cho chỉ định y khoa trực tiếp từ bác sĩ chuyên khoa. Tuyệt đối không trì hoãn tiêm phòng dại để chờ đợi thời gian theo dõi động vật khi vết thương ở mức độ nguy cơ cao hoặc chó con chưa rõ nguồn gốc. Người dân không được tự ý sử dụng các bài thuốc dân gian, đắp lá nam hay nặn máu để giải độc dại. Khi xảy ra tai nạn do động vật cắn, việc đến cơ sở y tế dự phòng sớm nhất là nguyên tắc an toàn hàng đầu.

Tóm tắt

Vết cắn từ chó con hoàn toàn có thể tiềm ẩn nguy cơ truyền bệnh dại nếu con vật chưa có miễn dịch bảo vệ và từng tiếp xúc mầm bệnh. Xử trí vết thương đúng chuẩn bằng xà phòng dưới vòi nước chảy và đến ngay cơ sở y tế dự phòng để được tư vấn tiêm vắc xin là cách duy nhất giúp phòng ngừa hiệu quả căn bệnh nguy hiểm này.