Chó cắn cần phải làm gì và cách phòng ngừa bệnh dại

Chó cắn cần phải làm gì là gì?

Bệnh dại là bệnh truyền nhiễm cấp tính do virus dại thuộc họ Rhabdoviridae gây ra, chủ yếu lây truyền từ động vật có vú sang người qua nước bọt khi bị cắn, cào rách da hoặc liếm vào vết thương hở. Khi virus xâm nhập vào cơ thể, chúng di chuyển dọc theo hệ thần kinh ngoại biên tiến dần về tủy sống và não bộ, gây viêm não tủy cấp tính nguy kịch.

Thời gian ủ bệnh dại có thể dao động từ vài tuần đến vài tháng, tùy thuộc vào vị trí tổn thương, khoảng cách từ vết cắn tới hệ thần kinh trung ương và tải lượng virus truyền qua vết thương. Vì hiện nay chưa có thuốc điều trị đặc hiệu khi triệu chứng dại lâm sàng đã khởi phát, việc dự phòng khẩn cấp bằng vắc xin phòng dại và huyết thanh kháng dại ngay sau khi bị cắn là cơ hội duy nhất để ngăn chặn virus phát triển.

Các bước sơ cứu tại chỗ ngay khi bị chó cắn

Ngay sau khi bị chó cắn, bước xử trí tại chỗ ban đầu có ý nghĩa quyết định trong việc loại bỏ bớt lượng virus dại và vi khuẩn xâm nhập vào vết thương. Người bệnh cần rửa vết cắn ngay lập tức dưới vòi nước sạch chảy liên tục kết hợp với xà phòng dịu nhẹ trong khoảng 15 phút. Quá trình rửa cần thao tác nhẹ nhàng, tránh chà xát quá mạnh làm tổn thương mô rộng hơn.

Sau khi đã rửa trôi xà phòng và bụi bẩn, sát trùng vết thương bằng dung dịch cồn 70 độ hoặc dung dịch cồn iod nếu có sẵn tại nhà. Dùng gạc y tế sạch băng nhẹ vết thương để cầm máu tạm thời và ngăn bụi bẩn bám vào. Chú ý không nên băng quá chặt làm cản trở tuần hoàn máu tại vị trí tổn thương.

Những điều tuyệt đối không làm khi xử trí vết chó cắn

Trong quá trình sơ cứu vết thương do động vật cắn, có nhiều thói quen sai lầm có thể dẫn đến nguy cơ nhiễm trùng máu hoặc làm tăng khả năng phát tán virus dại vào cơ thể. Tuyệt đối không nặn ép, rạch rạch vết cắn hay cố hút máu độc ra ngoài, vì hành động này làm dập nát thêm các tế bào xung quanh và tạo điều kiện cho virus dại xâm nhập sâu hơn.

Bên cạnh đó, không được tự ý đắp các loại lá cây, thuốc bột, cao dán dân gian hoặc bôi dầu hỏa lên vết thương. Không khâu kín miệng vết thương ngay từ đầu trừ những trường hợp đặc biệt do bác sĩ chỉ định can thiệp cầm máu khẩn cấp, bởi vết thương do răng động vật gây ra chứa rất nhiều tạp khuẩn yếm khí nguy hiểm.

Thăm khám y tế và tiêm phòng vắc xin sau tai nạn

Sau khi hoàn thành bước sơ cứu vết thương ban đầu, người bị chó cắn cần đến ngay trung tâm y tế dự phòng hoặc bệnh viện gần nhất để được nhân viên y tế thăm khám. Bác sĩ chuyên khoa sẽ đánh giá vị trí vết cắn, mức độ nông sâu và tình trạng con vật để đưa ra chỉ định tiêm vắc xin phòng dại hoặc huyết thanh kháng dại phù hợp.

Ngoài nguy cơ lây truyền virus dại, vết cắn rách da còn tiềm ẩn nguy cơ nhiễm vi khuẩn uốn ván rất cao. Tùy thuộc vào tiền sử tiêm chủng của từng người, bác sĩ có thể chỉ định tiêm bổ sung vắc xin uốn ván hoặc huyết thanh kháng uốn ván để phòng ngừa co giật và nhiễm trùng toàn thân.

Theo dõi động vật gây thương tích sau khi cắn người

Bên cạnh việc điều trị vết thương trên người, việc theo dõi con vật gây thương tích cũng là yếu tố rất quan trọng phục vụ cho phác đồ tiêm chủng. Cần nhốt con vật ở nơi an toàn, thông thoáng và theo dõi tình trạng sức khỏe, hành vi của nó trong khoảng 10 đến 14 ngày. Cần quan sát xem con vật có các dấu hiệu bất thường như bỏ ăn, chảy nhiều nước dãi, kích động, cắn xé đồ đạc hoặc bại liệt hay không.

Nếu con vật vẫn sống khỏe mạnh sau thời gian theo dõi, bác sĩ có thể cân nhắc điều chỉnh liệu trình tiêm chủng thích hợp. Ngược lại, nếu con chó phát bệnh dại, chết hoặc mất tích không thể theo dõi, người bị cắn bắt buộc phải hoàn thành đầy đủ toàn bộ phác đồ tiêm phòng dại theo hướng dẫn chuyên môn.

Cách phòng tránh bệnh dại và nguy cơ bị động vật cắn

Biện pháp phòng ngừa bệnh dại căn cơ và hiệu quả nhất trong cộng đồng là quản lý đàn vật nuôi chặt chẽ. Tất cả chó, mèo nuôi trong gia đình cần được tiêm phòng vắc xin dại định kỳ đầy đủ hàng năm theo đúng lịch của cơ quan thú y địa phương. Khi dắt chó ra nơi công cộng, chủ nuôi phải đeo rọ mõm và có dây xích giữ an toàn.

Mỗi cá nhân, đặc biệt là trẻ nhỏ, cần được trang bị kiến thức tự bảo vệ bản thân khi tiếp xúc với động vật. Tránh trêu chọc, đùa giỡn quá mức với chó mèo, nhất là khi chúng đang ăn, đang ngủ hoặc đang chăm sóc con non. Không nên tiếp cận hoặc vuốt ve chó thả rông, chó lạ không rõ nguồn gốc để hạn chế tối đa nguy cơ bị cắn.

Lưu ý an toàn

Thông tin trong bài viết mang tính chất phổ biến kiến thức chăm sóc sức khỏe cộng đồng và không thể thay thế cho chẩn đoán hay phác đồ điều trị của cán bộ y tế. Người bị chó cắn tuyệt đối không được tự ý dùng thuốc, không mua thuốc theo lời mách bảo hoặc dựa vào kết quả thử dại dân gian. Cần đến ngay trung tâm tiêm chủng hoặc cơ sở y tế gần nhất để được tư vấn chính xác.

Tóm tắt

Bị chó cắn tiềm ẩn nguy cơ nhiễm trùng, uốn ván và đặc biệt là bệnh dại vô cùng nguy hiểm. Việc sơ cứu đúng cách bằng cách rửa sạch vết thương dưới vòi nước chảy cùng xà phòng và đến cơ sở y tế tiêm phòng kịp thời là yếu tố quyết định để bảo vệ tính mạng. Không được chủ quan hay áp dụng các phương pháp dân gian chưa được kiểm chứng.