Chỉ số huyết áp bao nhiêu là nguy hiểm và cách xử trí
Nội dung chỉ cung cấp thông tin tham khảo, không thay thế chẩn đoán, khám hoặc điều trị của người hành nghề y tế. Không tự ý dùng, ngừng hoặc thay đổi thuốc dựa trên bài viết.
Đo huyết áp là phương pháp đơn giản giúp đánh giá sức khỏe hệ tim mạch. Tuy nhiên, nhiều người chỉ chú ý đến chỉ số khi xuất hiện triệu chứng bất thường như đau đầu, chóng mặt hoặc tức ngực. Việc nhận biết chỉ số huyết áp bao nhiêu là nguy hiểm có ý nghĩa quan trọng trong việc chủ động phòng ngừa các biến chứng tim mạch nghiêm trọng như đột quỵ hay suy tim.
Theo các hướng dẫn y khoa tim mạch, mức huyết áp ở người trưởng thành được chia thành nhiều độ: bình thường, tăng nhẹ, tăng huyết áp độ 1, độ 2 và cơn tăng huyết áp. Trong đó, khi chỉ số huyết áp tâm thu vượt quá 180 mmHg hoặc huyết áp tâm trương vượt quá 120 mmHg, đây được coi là ngưỡng báo động nguy hiểm, đòi hỏi sự can thiệp và theo dõi y tế ngay lập tức.
Chỉ số huyết áp bao nhiêu là nguy hiểm?
Huyết áp là áp lực của dòng máu tác động lên thành động mạch khi tim co bóp và thư giãn. Chỉ số huyết áp được thể hiện qua hai giá trị: huyết áp tâm thu đại diện cho áp lực khi tim đập và huyết áp tâm trương đại diện cho áp lực khi tim nghỉ. Đơn vị đo tiêu chuẩn là milimét thủy ngân (mmHg). Ở người trưởng thành khỏe mạnh, chỉ số huyết áp lý tưởng thường dưới 120/80 mmHg.
Khi chỉ số huyết áp tăng cao, áp lực lớn lên thành mạch có thể gây tổn thương các mạch máu toàn cơ thể. Mức độ nguy hiểm phụ thuộc vào chỉ số đo được và sự xuất hiện tổn thương ở các cơ quan đích như não, tim, thận và mắt. Việc hiểu rõ các mốc chỉ số giúp phát hiện sớm tình trạng tăng huyết áp vượt ngưỡng an toàn.
Phân loại các mức chỉ số huyết áp từ bình thường đến nguy hiểm
Chỉ số huyết áp được phân loại dựa trên các ngưỡng đo tiêu chuẩn ở người trưởng thành. Mức huyết áp bình thường là khi huyết áp tâm thu dưới 120 mmHg và huyết áp tâm trương dưới 80 mmHg. Tăng huyết áp độ 1 xảy ra khi huyết áp tâm thu từ 130 đến 139 mmHg hoặc tâm trương từ 80 đến 89 mmHg. Tăng huyết áp độ 2 được xác định khi huyết áp tâm thu từ 140 mmHg trở lên hoặc tâm trương từ 90 mmHg trở lên. Ngưỡng đặc biệt nguy hiểm là khi huyết áp tâm thu vượt quá 180 mmHg hoặc huyết áp tâm trương vượt quá 120 mmHg. Đây được coi là tình trạng cơn tăng huyết áp, cần sự can thiệp y tế khẩn cấp.
Phân biệt cơn tăng huyết áp khẩn cấp và cơn tăng huyết áp cấp cứu
Trong y học tim mạch, cơn tăng huyết áp với chỉ số trên 180/120 mmHg được chia thành hai dạng là tăng huyết áp khẩn cấp và tăng huyết áp cấp cứu. Tăng huyết áp khẩn cấp xảy ra khi chỉ số huyết áp tăng rất cao nhưng chưa xuất hiện tổn thương cơ quan đích cấp tính. Người bệnh có thể không có triệu chứng rầm rộ. Trong khi đó, tăng huyết áp cấp cứu là tình trạng huyết áp tăng cao đi kèm tổn thương tiến triển tại tim, não, thận hoặc mắt. Biểu hiện bao gồm đau ngực, khó thở, đau đầu dữ dội, mờ mắt hoặc yếu liệt chi. Tình trạng này đòi hỏi người bệnh phải được đưa đến bệnh viện ngay lập tức.
Nguyên nhân khiến chỉ số huyết áp tăng cao đột ngột
Có nhiều nguyên nhân dẫn đến việc chỉ số huyết áp tăng cao đột ngột đến ngưỡng nguy hiểm. Một nguyên nhân phổ biến là người bệnh tự ý ngừng sử dụng thuốc hạ huyết áp hoặc không tuân thủ đúng liều lượng do bác sĩ kê đơn. Bên cạnh đó, tình trạng căng thẳng tâm lý cấp tính, chế độ ăn chứa quá nhiều muối, uống nhiều rượu bia hoặc dùng chất kích thích cũng kích thích hệ thần kinh giao cảm gây co mạch. Ngoài ra, một số bệnh lý nền như suy thận, u tủy thượng thận hoặc việc tự ý dùng thuốc chống viêm không steroid cũng có thể khiến huyết áp tăng vọt bất ngờ.
Các bước xử trí ban đầu khi phát hiện chỉ số huyết áp nguy hiểm tại nhà
Khi đo huyết áp tại nhà và nhận thấy chỉ số vượt quá 180/120 mmHg, người đo cần giữ bình tĩnh, ngồi nghỉ ngơi ở nơi thoáng mát khoảng 5 phút rồi tiến hành đo lại. Việc lo lắng quá mức có thể khiến huyết áp tăng cao hơn. Nếu kết quả đo lại vẫn ở mức cao nhưng người bệnh không có triệu chứng bất thường, nên liên hệ với bác sĩ hoặc đến cơ sở y tế để được đánh giá. Trường hợp huyết áp cao kèm các dấu hiệu như đau ngực, khó thở, vã mồ hôi, méo miệng hoặc nói khó, cần gọi ngay dịch vụ cấp cứu. Người nhà tuyệt đối không tự ý cho uống thêm thuốc hạ huyết áp mà không có chỉ định.
Lưu ý an toàn
Thông tin trong bài viết chỉ mang tính chất tham khảo giáo dục sức khỏe tổng quan và không thay thế cho việc chẩn đoán hay điều trị y khoa từ bác sĩ chuyên khoa tim mạch. Chỉ số huyết áp ở mỗi người có thể khác nhau tùy thuộc vào độ tuổi, thể trạng và bệnh lý nền kèm theo. Người bệnh tuyệt đối không tự ý thay đổi liều dùng, dừng thuốc hoặc tự mua thuốc hạ huyết áp khi chưa có hướng dẫn của bác sĩ. Khi xuất hiện dấu hiệu nghi ngờ cơn tăng huyết áp cấp cứu, hãy đến ngay cơ sở y tế gần nhất để được xử trí kịp thời.
Tóm tắt
Chỉ số huyết áp từ 180/120 mmHg trở lên là ngưỡng cảnh báo nguy hiểm đối với sức khỏe tim mạch. Việc theo dõi huyết áp định kỳ, tuân thủ hướng dẫn điều trị của bác sĩ và duy trì lối sống lành mạnh giúp phát hiện sớm và ngăn ngừa các biến chứng nguy hiểm tính mạng.
Nguồn tham khảo
FAQ – Câu hỏi thường gặp
Huyết áp bao nhiêu thì được coi là ngưỡng nguy hiểm cần đi khám ngay?
Chỉ số huyết áp tâm thu từ 180 mmHg trở lên hoặc huyết áp tâm trương từ 120 mmHg trở lên được coi là ngưỡng nguy hiểm. Nếu kèm theo triệu chứng đau ngực, khó thở hoặc mờ mắt, cần đến ngay cơ sở y tế.
Tăng huyết áp không có triệu chứng gì có nguy hiểm không?
Huyết áp tăng cao dù không có triệu chứng vẫn rất nguy hiểm vì áp lực máu cao kéo dài làm tổn thương thầm lặng thành mạch, tim và thận. Do đó, việc theo dõi chỉ số huyết áp định kỳ là rất cần thiết.
Nên làm gì nếu đo huyết áp tại nhà thấy kết quả tăng cao bất thường?
Người bệnh nên ngồi nghỉ ngơi thư giãn khoảng 5 phút rồi đo lại. Nếu chỉ số vẫn cao trên 180/120 mmHg nhưng không có triệu chứng nặng, hãy liên hệ bác sĩ. Nếu có đau ngực hay yếu liệt, cần gọi cấp cứu ngay.
Uống nước lọc có giúp giảm chỉ số huyết áp đang tăng cao không?
Uống nước lọc giúp cơ thể giữ ẩm và giảm bớt căng thẳng nhẹ nhưng không thể thay thế cho can thiệp y tế hay thuốc hạ huyết áp. Người bệnh không nên chủ quan chỉ dựa vào việc uống nước khi huyết áp tăng cao.
Tần suất đo huyết áp bao nhiêu lần một ngày là hợp lý cho người bệnh?
Người bị tăng huyết áp nên đo 2 lần mỗi ngày vào buổi sáng sau khi thức dậy và buổi tối trước khi đi ngủ, hoặc theo chỉ định của bác sĩ. Kết quả nên được ghi lại để bác sĩ tham khảo khi tái khám.
