Chỉ số huyết áp bao nhiêu là bình thường và thời điểm cần kiểm tra

Huyết áp bao nhiêu là bình thường?

Huyết áp là áp lực cần thiết của dòng máu tác động lên thành động mạch để đưa máu từ tim đi nuôi dưỡng các cơ quan trong cơ thể. Khi tim co bóp bơm máu đi, áp lực máu đạt mức cao nhất được gọi là huyết áp tâm thu. Khi tim giãn ra giữa các nhịp đập, áp lực giảm xuống mức thấp nhất được gọi là huyết áp tâm trương.

Ở người trưởng thành khỏe mạnh, chỉ số huyết áp lý tưởng được xác định khi huyết áp tâm thu dưới 120 mmHg và huyết áp tâm trương dưới 80 mmHg. Khi chỉ số này cao hơn hoặc thấp hơn ngưỡng an toàn kéo dài, cơ thể có thể đang đối mặt với tình trạng tăng huyết áp hoặc hạ huyết áp. Chỉ số huyết áp không cố định mà thay đổi linh hoạt theo hoạt động thể chất, cảm xúc và thời điểm đo trong ngày.

Các phân loại chỉ số huyết áp ở người trưởng thành

Theo các hướng dẫn y khoa tiêu chuẩn, huyết áp ở người trưởng thành được phân chia thành nhiều mức độ khác nhau dựa trên kết quả đo. Mức huyết áp bình thường là khi chỉ số tâm thu dưới 120 mmHg và tâm trương dưới 80 mmHg. Khi huyết áp tâm thu dao động từ 120 đến 129 mmHg và tâm trương dưới 80 mmHg, trạng thái này được xếp vào nhóm huyết áp tiền tăng.

Trường hợp chỉ số tâm thu từ 130 đến 139 mmHg hoặc tâm trương từ 80 đến 89 mmHg được xác định là tăng huyết áp độ 1. Khi chỉ số tâm thu từ 140 mmHg trở lên hoặc tâm trương từ 90 mmHg trở lên, người đo đang ở ngưỡng tăng huyết áp độ 2. Ngược lại, khi huyết áp tâm thu dưới 90 mmHg hoặc tâm trương dưới 60 mmHg, cơ thể đang trong trạng thái hạ huyết áp. Việc phân loại cụ thể giúp theo dõi và đánh giá đúng nguy cơ sức khỏe.

Những yếu tố ảnh hưởng trực tiếp đến chỉ số huyết áp

Chỉ số huyết áp của mỗi cá nhân không cố định mà có thể dao động liên tục dưới tác động của nhiều yếu tố. Độ tuổi là yếu tố sinh lý quan trọng, khi tuổi càng cao, các mạch máu lớn có xu hướng xơ cứng làm tăng áp lực tâm thu. Chế độ ăn uống chứa nhiều muối, mỡ động vật hoặc thói quen sử dụng rượu bia, thuốc lá cũng làm gia tăng áp lực lên thành mạch.

Bên cạnh đó, yếu tố tâm lý như căng thẳng thần kinh, lo âu kéo dài hay thiếu ngủ sẽ kích thích hệ thần kinh giao cảm, làm co mạch và tăng nhịp tim tạm thời. Việc vận động thể chất ngay trước khi đo cũng khiến chỉ số thay đổi. Do đó, việc duy trì trạng thái nghỉ ngơi tĩnh trước khi kiểm tra là điều kiện bắt buộc để ghi nhận kết quả chính xác.

Hướng dẫn phương pháp đo huyết áp đúng cách tại nhà

Để nhận được kết quả đo huyết áp chính xác tại nhà, người đo cần thực hiện đúng quy trình kỹ thuật. Trong khoảng 30 phút trước khi đo, không nên sử dụng chất kích thích, hút thuốc lá hoặc tập luyện thể thao cường độ cao. Người đo nên ngồi thư giãn trong không gian tĩnh lặng ít nhất 5 phút, giữ lưng thẳng tựa vào tựa ghế và đặt hai bàn chân bằng phẳng trên mặt sàn.

Băng quấn của máy đo huyết áp cần được quấn quanh cánh tay ở vị trí ngang với tim, cách nếp gấp khuỷu tay từ 2 đến 3 cm. Trong suốt quá trình máy hoạt động, không nói chuyện, cử động hay thay đổi tư thế. Nên tiến hành đo từ 2 đến 3 lần, mỗi lần cách nhau từ 1 đến 2 phút rồi lấy giá trị trung bình để có chỉ số phản ánh đúng nhất.

Thời điểm và tần suất nên kiểm tra huyết áp định kỳ

Khung giờ lý tưởng nhất để kiểm tra huyết áp là vào buổi sáng sau khi thức dậy, sau khi đã đi vệ sinh và trước khi ăn sáng hoặc uống thuốc. Một thời điểm thích hợp khác là vào buổi tối trước khi đi ngủ. Đo huyết áp vào các thời điểm cố định trong ngày giúp việc so sánh và đánh giá sự biến động chỉ số đạt độ cậy cao.

Đối với người khỏe mạnh không có tiền sử bệnh lý tim mạch, việc kiểm tra định kỳ vài tuần một lần hoặc trong các đợt khám sức khỏe định kỳ là phù hợp. Tuy nhiên, đối với người có yếu tố nguy cơ hoặc đang trong quá trình theo dõi điều trị, việc kiểm tra huyết áp hàng ngày và ghi chép vào sổ theo dõi sẽ cung cấp dữ liệu quan trọng để bác sĩ đánh giá hiệu quả kiểm soát huyết áp.

Lưu ý an toàn

Chỉ số huyết áp có thể thay đổi tạm thời do áp lực tâm lý hoặc vận động thể lực và không phản ánh ngay lập tức bệnh lý mãn tính. Không nên tự chẩn đoán tăng huyết áp hay hạ huyết áp chỉ qua một lần đo duy nhất tại nhà. Tuyệt đối không tự ý mua thuốc, thay đổi liều lượng hoặc ngừng sử dụng thuốc điều trị huyết áp mà không có sự chỉ định của bác sĩ chuyên khoa tim mạch. Khi nhận thấy các chỉ số bất thường kéo dài, người đo cần đến cơ sở y tế để được khám và tư vấn trực tiếp.

Tóm tắt

Hiểu rõ chỉ số huyết áp bao nhiêu là bình thường giúp mỗi người tự xây dựng thói quen chăm sóc sức khỏe chủ động và khoa học. Kiểm tra huyết áp định kỳ kết hợp với lối sống lành mạnh, chế độ ăn uống cân bằng và hoạt động thể lực phù hợp là giải pháp hiệu quả để duy trì hệ tuần hoàn khỏe mạnh và hạn chế các nguy cơ tim mạch.