Chỉ số DIA trên máy đo huyết áp có ý nghĩa gì và bao nhiêu là bình thường
Nội dung chỉ cung cấp thông tin tham khảo, không thay thế chẩn đoán, khám hoặc điều trị của người hành nghề y tế. Không tự ý dùng, ngừng hoặc thay đổi thuốc dựa trên bài viết.
Khi sử dụng máy đo huyết áp điện tử tại nhà, màn hình hiển thị thường xuất hiện ba chỉ số cơ bản gồm SYS, DIA và PUL. Trong đó, chỉ số DIA đóng vai trò rất quan trọng phản ánh áp lực mạch máu ở giai đoạn tim nghỉ ngơi. Nhiều người dùng vẫn chưa nắm rõ DIA biểu thị cho thông số nào và mức bao nhiêu là an toàn cho sức khỏe.
Bài viết này giải thích rõ ràng khái niệm chỉ số DIA trên máy đo huyết áp, ý nghĩa lâm sàng của huyết áp tâm trương, các mức chỉ số đánh giá sức khỏe và cách đo đúng chuẩn để có kết quả chính xác.
Chỉ số DIA trên máy đo huyết áp là gì?
Chỉ số DIA trên màn hình máy đo huyết áp là viết tắt của từ Diastolic, đại diện cho chỉ số huyết áp tâm trương. Huyết áp tâm trương là áp lực của dòng máu tác động lên thành động mạch vào thời điểm cơ tim giãn ra và nghỉ ngơi giữa hai lần co bóp. Đây là chỉ số số dưới hoặc chỉ số đứng sau chỉ số SYS (huyết áp tâm thu) trên kết quả đo.
Chỉ số DIA phản ánh sức cản của các mạch máu ngoại vi và độ đàn hồi của hệ thống động mạch. Việc kiểm tra chỉ số này định kỳ giúp đánh giá tình trạng nuôi dưỡng tim và các cơ quan trong giai đoạn tâm trương, hỗ trợ bác sĩ nhận biết nguy cơ xơ vữa động mạch hoặc rối loạn huyết áp.
Ý nghĩa của các chỉ số hiển thị trên máy đo huyết áp
Trên màn hình máy đo huyết áp điện tử tự động, kết quả thường hiển thị ba dòng thông số chính. Dòng đầu tiên ghi kí hiệu SYS (Systolic) thể hiện huyết áp tâm thu, là áp lực máu lớn nhất khi tim co bóp bơm máu đi khắp cơ thể. Dòng thứ hai ghi kí hiệu DIA (Diastolic) thể hiện huyết áp tâm trương, đo lường áp lực máu nhỏ nhất khi tim thả lỏng để nạp máu về. Dòng thứ ba ghi kí hiệu PUL hoặc PULSE thể hiện nhịp tim trong một phút.
Sự kết hợp giữa chỉ số SYS và chỉ số DIA tạo thành chỉ số huyết áp toàn diện của một người, ví dụ kết quả 120/80 mmHg có nghĩa huyết áp tâm thu là 120 mmHg và huyết áp tâm trương là 80 mmHg. Cả hai chỉ số này đều có giá trị chẩn đoán y khoa quan trọng ngang nhau trong việc theo dõi chức năng tim mạch.
Đánh giá các mức chỉ số DIA trên máy đo huyết áp
Ở người trưởng thành khỏe mạnh khi ở trạng thái nghỉ ngơi, chỉ số DIA bình thường thường nằm trong khoảng từ 60 mmHg đến 80 mmHg. Khi chỉ số DIA dưới 60 mmHg, người bệnh có thể đang gặp tình trạng hạ huyết áp tâm trương, có thể gây ra cảm giác hoa mắt, chóng mặt, mệt mỏi do lưu lượng máu nuôi các cơ quan bị giảm.
Ngược lại, nếu chỉ số DIA thường xuyên duy trì ở mức từ 80 mmHg đến 89 mmHg, đây được coi là mức tiền tăng huyết áp hoặc tăng huyết áp độ 1 tùy theo bảng phân loại y khoa. Khi chỉ số DIA vượt ngưỡng 90 mmHg, người đo có dấu hiệu tăng huyết áp tâm trương. Tình trạng này kéo dài làm gia tăng áp lực lên thành mạch, làm tăng nguy cơ biến chứng tim mạch và tai biến mạch máu nội tạng.
Các yếu tố có thể ảnh hưởng đến chỉ số DIA khi đo
Kết quả chỉ số DIA trên máy đo huyết áp có thể thay đổi linh hoạt theo từng thời điểm trong ngày do nhiều tác nhân tác động. Trạng thái tâm lý căng thẳng, lo âu, vừa vận động thể lực mạnh hoặc mới đi cầu thang bộ có thể làm huyết áp tâm trương tăng tạm thời.
Ngoài ra, thói quen uống cà phê, trà đậm, hút thuốc lá hoặc dùng chất kích thích trước khi đo khoảng 30 phút cũng khiến mạch máu co lại và làm chỉ số sai lệch. Việc quấn vòng bít máy đo quá rộng hoặc quá chật, vị trí đặt tay cao hoặc thấp hơn chiều cao của tim, hoặc nói chuyện trong lúc máy đang bơm xả khí đều là những nguyên nhân phổ biến dẫn đến kết quả chỉ số DIA không phản ánh đúng thực tế.
Hướng dẫn thao tác đo huyết áp tại nhà để chỉ số DIA chính xác
Để thu được chỉ số DIA chuẩn xác nhất, người đo cần chuẩn bị tư thế và không gian đo đúng quy chuẩn y tế. Trước khi tiến hành đo, bạn nên ngồi nghỉ ngơi thư giãn ở nơi yên tĩnh ít nhất từ 5 đến 10 phút, không sử dụng rượu bia, cà phê hay thuốc lá.
Trong quá trình đo, hãy ngồi tựa lưng vào ghế, hai chân đặt phẳng trên mặt sàn và không khoanh chân. Cánh tay dùng để đo nên được thả lỏng trên mặt bàn sao cho nếp gấp khuỷu tay ngang với tầm của tim. Người đo cần giữ yên lặng hoàn toàn, không cử động thân mình hoặc nói chuyện cho đến khi máy xả hết khí và hiển thị đầy đủ các chỉ số SYS, DIA và nhịp tim trên màn hình.
Lưu ý an toàn
Chỉ số DIA hiển thị trên máy đo huyết áp tại nhà là thông tin tham khảo hỗ trợ theo dõi sức khỏe hàng ngày, không thay thế cho chẩn đoán chuyên khoa của bác sĩ. Kết quả đo đơn lẻ bất thường chưa đủ để kết luận bệnh lý tăng huyết áp hay hạ huyết áp. Người đọc tuyệt đối không tự ý mua thuốc, điều chỉnh liều lượng hoặc dừng uống thuốc điều trị huyết áp khi chưa có chỉ định từ y bác sĩ. Nếu chỉ số DIA liên tục cao hoặc thấp kèm các biểu hiện bất thường, bạn nên gặp bác sĩ chuyên khoa tim mạch để được thăm khám.
Tóm tắt
Chỉ số DIA trên máy đo huyết áp thể hiện áp lực máu khi tim nghỉ ngơi, đóng vai trò quan trọng trong việc đánh giá sức khỏe tim mạch. Việc duy trì chỉ số DIA ở mức ổn định cùng thói quen đo huyết áp đúng cách tại nhà sẽ giúp bạn phát hiện sớm các nguy cơ tim mạch và chủ động bảo vệ sức khỏe bản thân.
Nguồn tham khảo
- American Journal of Hypertension: Oscar 2 blood pressure monitor graded A for both systolic and diastolic blood pressure when assessed according to the British Hypertension Society Protocol
- ECO-Vector LLC (Publications): Fig. 1. Average blood pressure in the studied groups, mm Hg: SBP — systolic blood pressure; DBP — diastolic blood pressure; AG — arterial hypertension
FAQ – Câu hỏi thường gặp
Chỉ số DIA bao nhiêu là nguy hiểm?
Chỉ số DIA khi vượt quá 90 mmHg kéo dài hoặc đột ngột tăng trên 120 mmHg là mức nguy hiểm của tăng huyết áp. Ngược lại, chỉ số DIA dưới 60 mmHg kèm triệu chứng choáng váng cũng là dấu hiệu hạ huyết áp cần được bác sĩ theo dõi.
Chỉ số DIA thấp hơn chỉ số SYS có đúng không?
Đúng, chỉ số DIA luôn nhỏ hơn chỉ số SYS. Nguyên nhân là vì DIA đo áp lực máu lúc tim giãn ra nghỉ ngơi, trong khi SYS đo áp lực máu tối đa khi tim co bóp mạnh để đẩy máu đi khắp cơ thể.
Vì sao chỉ số DIA thay đổi liên tục giữa các lần đo?
Chỉ số DIA biến động theo nhịp sinh học, tâm trạng, tư thế ngồi, nhiệt độ môi trường và mức độ hoạt động. Việc di chuyển tay, nói chuyện hoặc lo lắng trong lúc đo cũng làm chỉ số này thay đổi giữa các lần đo.
Chỉ số DIA cao đơn độc có nguy hiểm không?
Tình trạng tăng huyết áp tâm trương đơn độc khi chỉ số DIA cao còn SYS bình thường vẫn gây áp lực lên hệ mạch máu. Người gặp hiện tượng này cần đến cơ sở y tế để được thăm khám và tư vấn cụ thể.
Nên đo huyết áp vào thời điểm nào trong ngày để có chỉ số DIA chính xác?
Bạn nên đo huyết áp cố định vào hai thời điểm trong ngày: buổi sáng sau khi ngủ dậy khoảng 30 phút và buổi tối trước khi đi ngủ. Cần đi tiểu trước khi đo và ngồi nghỉ ngơi thư giãn khoảng 5 phút.
