Chỉ định đặt nội khí quản, điều kiện thực hiện và cách chăm sóc

Chỉ định đặt nội khí quản là gì?

Đặt nội khí quản là một can thiệp xâm lấn thiết yếu trong chuyên ngành gây mê hồi sức và y học cấp cứu. Khi người bệnh rơi vào tình trạng suy hô hấp cấp tính, hôn mê mất phản xạ bảo vệ đường thở hoặc cần thở máy trong các ca phẫu thuật phức tạp, ống nội khí quản sẽ được đưa vào khí quản để kết nối với bóng thở hoặc máy thở nhân tạo.

Mục tiêu cốt lõi của thủ thuật là bảo đảm oxy cung cấp cho các mô cơ quan, hỗ trợ đào thải khí carbonic và ngăn ngừa tình trạng hít sặc dị vật hoặc dịch tiêu hóa vào phổi. Quá trình này đòi hỏi kiến thức chuyên môn sâu sắc về giải phẫu thanh quản cùng sự hỗ trợ của các thiết bị theo dõi hiện đại nhằm bảo đảm an toàn sinh mạng cao nhất cho người bệnh.

Các trường hợp có chỉ định đặt nội khí quản trong y tế

Thủ thuật đặt nội khí quản được tiến hành nhằm khai thông và kiểm soát đường dẫn khí khi chức năng hô hấp tự nhiên bị suy giảm nghiêm trọng. Các tình huống điển hình gồm suy hô hấp cấp do phù phổi cấp, viêm phổi nặng, đợt cấp bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính hoặc cơn hen phế quản ác tính không đáp ứng với các biện pháp hỗ trợ thở oxy ban đầu.

Bên cạnh đó, thủ thuật được áp dụng bắt buộc trong gây mê nội khí quản phục vụ đại phẫu, phẫu thuật ngực, bụng hoặc sọ não nhằm bảo đảm thông khí kiểm soát. Đặt ống cũng giúp bảo vệ đường thở tránh hít sặc dịch dạ dày hoặc máu ở người bệnh hôn mê sâu do chấn thương sọ não, đột quỵ não, ngộ độc cấp tính hoặc khi có điểm số Glasgow thấp dưới mức an toàn.

Điều kiện kỹ thuật và sự chuẩn bị trước khi thực hiện

Để tiến hành đặt nội khí quản an toàn, cơ sở y tế cần chuẩn bị đầy đủ nhân lực chuyên môn cùng hệ thống trang thiết bị chuyên dụng. Nhân viên y tế thực hiện phải là bác sĩ chuyên khoa gây mê hồi sức hoặc bác sĩ cấp cứu được đào tạo thành thạo về kỹ thuật kiểm soát đường thở nâng cao.

Trang thiết bị bắt buộc bao gồm đèn soi thanh quản có kích thước lưỡi phù hợp, ống nội khí quản kích cỡ tương thích, que dẫn đường, bóng Ambu, nguồn oxy, máy hút đờm hoạt động tốt cùng các thuốc cấp cứu như thuốc an thần, thuốc giãn cơ và thuốc giảm đau. Người bệnh cần được đánh giá trước cấu trúc giải phẫu vùng hầu họng để dự phòng các nguy cơ đặt ống khó và luôn có kế hoạch dự phòng đường thở khẩn cấp.

Quy trình theo dõi và chăm sóc người bệnh đang lưu ống nội khí quản

Trong suốt thời gian đặt ống, người bệnh cần được theo dõi liên tục tại phòng hồi sức cấp cứu để hạn chế tối đa nguy cơ tụt ống, tắc ống hoặc nhiễm khuẩn. Điều dưỡng tiến hành hút đờm dãi định kỳ qua ống nội khí quản bằng quy trình vô khuẩn nhằm phòng ngừa viêm phổi liên quan thở máy, đồng thời theo dõi áp lực bóng chèn để tránh gây thiếu máu hoại tử niêm mạc khí quản.

Vệ sinh khoang miệng bằng dung dịch sát khuẩn chuyên dụng được thực hiện đều đặn mỗi ngày. Cố định ống chắc chắn vào mép môi bằng băng dính y tế hoặc dây cố định chuyên dụng, thường xuyên thay đổi vị trí tì đè để chống loét da môi. Các chỉ số sinh tồn như độ bão hòa oxy trong máu, huyết áp và nhịp thở được giám sát liên tục trên máy theo dõi.

Theo dõi và chăm sóc người bệnh sau khi rút ống nội khí quản

Sau khi người bệnh đáp ứng đầy đủ các tiêu chuẩn cai máy thở, bác sĩ sẽ tiến hành hút sạch đờm hầu họng, xả bóng chèn và rút ống nhẹ nhàng. Sau thủ thuật rút ống, người bệnh cần được tiếp tục theo dõi sát nhịp thở, mức độ thở gắng sức và màu sắc da niêm mạc để phát hiện sớm co thắt thanh quản hoặc phù nề đường thở.

Người bệnh thường được hỗ trợ thở oxy qua ống thông mũi hoặc mặt nạ trong những giờ đầu. Vùng họng có thể bị đau rát nhẹ hoặc khàn giọng tạm thời, người bệnh nên hạn chế nói to và chỉ bắt đầu uống nước từng ngụm nhỏ khi phản xạ nuốt đã hồi phục hoàn toàn dưới sự cho phép của nhân viên y tế phụ trách.

Lưu ý an toàn

Mọi thông tin trong bài viết chỉ mang tính chất tham khảo kiến thức y khoa đại chúng và không thay thế cho quyết định lâm sàng của bác sĩ chuyên khoa. Chỉ định thực hiện, thời gian lưu ống và kế hoạch cai thở máy hoàn toàn phụ thuộc vào diễn biến bệnh lý cụ thể của từng người bệnh. Người nhà không được tự ý chạm vào hệ thống máy thở, dây máy thở hoặc điều chỉnh ống nội khí quản để phòng tránh nguy cơ tuột ống nguy hiểm tính mạng.

Tóm tắt

Đặt nội khí quản là thủ thuật can thiệp đường thở thiết yếu giúp bảo vệ tính mạng trong các tình huống cấp cứu và phẫu thuật. Hiệu quả điều trị cũng như sự an toàn của người bệnh phụ thuộc chặt chẽ vào chỉ định chuẩn xác, điều kiện vô khuẩn và quy trình chăm sóc chuyên biệt tại bệnh viện. Việc phối hợp chặt chẽ giữa đội ngũ y tế và gia đình sẽ giúp người bệnh hồi phục thuận lợi sau khi rút ống.