Chạy thận nhân tạo có đau không và các tác dụng phụ thường gặp

Chạy thận có đau không?

Chạy thận nhân tạo là kỹ thuật sử dụng máy lọc máu ngoài cơ thể để loại bỏ các chất độc chuyển hóa, nước thừa và muối ra khỏi máu khi thận suy giảm chức năng nghiêm trọng. Máu của người bệnh được dẫn từ mạch máu qua một bộ lọc nhân tạo rồi quay trở lại cơ thể sau khi đã được làm sạch.

Phương pháp này giúp duy trì sự sống và cân bằng nội môi cho người bệnh suy thận giai đoạn cuối. Quá trình lọc máu thường diễn ra định kỳ 3 lần mỗi tuần tại cơ sở y tế, mỗi ca kéo dài khoảng 3 đến 4 giờ. Trong thời gian chạy thận, người bệnh có thể nằm nghỉ ngơi, đọc sách hoặc xem tivi. Mặc dù là một can thiệp xâm lấn tối thiểu qua đường mạch máu, quy trình chạy thận nhân tạo hiện đại đã được tối ưu hóa nhằm giảm thiểu tối đa cảm giác đau đớn và mang lại sự an toàn cao nhất cho người bệnh.

Cảm giác thực tế của người bệnh trong quá trình chọc kim và lọc máu

Trong suốt ca chạy thận nhân tạo, đa số người bệnh không cảm thấy đau đớn ở vùng ngực hay bụng vì máu chảy qua các ống dẫn và quả lọc nằm bên ngoài cơ thể. Cảm giác đau rõ rệt nhất chỉ xuất hiện khi kỹ thuật viên bắt đầu chọc hai mũi kim lớn vào cầu nối động tĩnh mạch ở cẳng tay để dẫn máu ra và trả máu về. Độ đau này tương tự như khi lấy máu xét nghiệm hoặc tiêm truyền tĩnh mạch thông thường. Sau khi kim đã cố định vị trí và dòng máu vận hành ổn định, cảm giác nhói ban đầu sẽ nhanh chóng giảm bớt.

Đối với những người bệnh mới chạy thận hoặc có ngưỡng chịu đau thấp, cảm giác lo âu tâm lý có thể khiến mức độ đau bị gia tăng. Bác sĩ có thể cân nhắc sử dụng kem tê tại chỗ thoa lên vùng da chọc kim trước ca lọc máu để giảm thiểu tối đa sự khó chịu. Ngoài ra, việc duy trì đường tiếp cận mạch máu tốt và tay nghề thành thạo của nhân viên y tế cũng đóng vai trò quyết định giúp trải nghiệm chọc kim diễn ra nhẹ nhàng hơn.

Các tác dụng phụ thường gặp trong và ngay sau ca chạy thận

Tụt huyết áp là tác dụng phụ phổ biến nhất trong quá trình lọc máu, xảy ra do việc rút một lượng nước thừa ra khỏi tuần hoàn quá nhanh. Hiện tượng này thường biểu hiện qua các triệu chứng như chóng mặt, buồn nôn, vã mồ hôi, ngất xỉu hoặc cảm giác bồn chồn. Nhân viên y tế sẽ theo dõi huyết áp liên tục và điều chỉnh tốc độ rút dịch để hạn chế tình trạng này.

Một tác dụng phụ khác cũng rất hay gặp là chuột rút, đặc biệt ở vùng chân và cơ bụng. Nguyên nhân chủ yếu xuất phát từ sự mất cân bằng nước và các chất điện giải như natri, kali, canxi trong máu khi lọc rút dịch nhanh. Bên cạnh đó, tình trạng mệt mỏi kéo dài sau ca chạy thận là điều khá quen thuộc với hầu hết người bệnh. Sự biến đổi đột ngột về áp suất thẩm thấu và năng lượng tiêu hao trong suốt 4 giờ lọc máu khiến cơ thể cần thời gian nghỉ ngơi để phục hồi cân bằng.

Biến chứng có thể phát sinh khi duy trì chạy thận chu kỳ lâu dài

Khi chạy thận nhân tạo chu kỳ kéo dài nhiều năm, người bệnh có nguy cơ gặp phải một số biến chứng hệ thống cần được theo dõi kỹ lưỡng. Sự cố tại đường tiếp cận mạch máu như nhiễm trùng cầu nối, huyết khối gây tắc nghẽn hoặc hẹp lòng mạch là các biến chứng tại chỗ thường gặp, đòi hỏi phải chăm sóc vô khuẩn tỉ mỉ hàng ngày.

Hội chứng mất cân bằng lọc máu cũng có thể xuất hiện, đặc biệt ở những ca lọc máu đầu tiên, do nồng độ ure trong máu giảm quá nhanh so với trong não, dẫn đến phù nội bào với triệu chứng nhức đầu, buồn nôn. Ngoài ra, tình trạng thiếu máu mạn tính do giảm sản xuất erythropoietin từ thận suy, cùng các bất thường về xương và khoáng chất do rối loạn chuyển hóa canxi và phốt pho, là những biến chứng dài hạn cần được can thiệp bằng thuốc và dinh dưỡng bổ sung theo chỉ định của bác sĩ chuyên khoa thận.

Biện pháp phối hợp giúp giảm nhẹ khó chịu và nguy cơ biến chứng

Để giảm thiểu các phản ứng bất lợi trong quá trình lọc máu, người bệnh cần tuân thủ nghiêm ngặt chế độ kiểm soát lượng nước uống vào mỗi ngày theo hướng dẫn của bác sĩ. Việc hạn chế tăng cân quá mức giữa hai ca chạy thận giúp máy không phải rút nước quá nhanh, từ đó giảm đáng kể nguy cơ tụt huyết áp và chuột rút.

Bên cạnh đó, chế độ ăn giảm muối, hạn chế thực phẩm giàu kali và phốt pho đóng vai trò quan trọng trong việc bảo vệ hệ tim mạch và giảm tải cho quá trình lọc. Bệnh nhân cũng cần giữ vệ sinh sạch sẽ vùng cầu nối động tĩnh mạch, tránh đè nén hay đo huyết áp trên tay có cầu nối để phòng ngừa nhiễm trùng và tắc mạch. Khi xuất hiện bất kỳ dấu hiệu bất thường nào như sốt, lạnh run, đau sưng đường kết nối mạch máu hay chóng mặt dữ dội, người bệnh phải báo ngay cho nhân viên y tế trực ca để được xử trí kịp thời.

Lưu ý an toàn

Những thông tin trên chỉ mang tính chất tham khảo chung và không thay thế cho sự chẩn đoán hay tư vấn y khoa chuyên sâu. Mỗi người bệnh suy thận có tình trạng sức khỏe, ngưỡng chịu đau và các bệnh lý nền đi kèm khác nhau, dẫn đến khả năng dung nạp liệu pháp lọc máu không giống nhau. Người bệnh tuyệt đối không tự ý thay đổi lịch chạy thận, không tự mua thuốc điều trị tác dụng phụ hoặc áp dụng các bài thuốc dân gian khi chưa có sự đồng ý của bác sĩ chuyên khoa Thận – Tiết niệu.

Tóm tắt

Chạy thận nhân tạo không gây ra cảm giác đau đớn dữ dội kéo dài nhưng có thể đi kèm một số tác dụng phụ như tụt huyết áp, mệt mỏi hay chuột rút. Việc hiểu rõ quy trình, tuân thủ chế độ dinh dưỡng, kiểm soát lượng nước vào cơ thể và phối hợp chặt chẽ với đội ngũ bác sĩ sẽ giúp người bệnh kiểm soát tốt các biến chứng, nâng cao chất lượng cuộc sống trong suốt quá trình điều trị.