Chảy máu cam mùa lạnh: Nguyên nhân, cách xử trí và phòng ngừa

Chảy máu cam mùa lạnh là gì?

Chảy máu cam mùa lạnh là tình trạng xuất huyết từ các mạch máu nhỏ trong niêm mạc mũi, thường xuất phát từ vùng điểm mạch Kiesselbach ở phía trước vách ngăn mũi. Độ ẩm không khí mùa đông giảm sâu kết hợp với việc dùng thiết bị sưởi ấm làm màng nhầy bảo vệ mũi bị khô cằn. Khi mất độ ẩm tự nhiên, các mao mạch nông dưới niêm mạc rất dễ vỡ khi có va chạm nhẹ hoặc thay đổi áp suất.

Phần lớn các trường hợp chảy máu mũi mùa đông là lành tính và tự cầm sau khi sơ cứu đúng cách. Dù vậy, trang bị kiến thức về cơ chế tổn thương giúp người bệnh chủ động chăm sóc đường hô hấp và nhận biết dấu hiệu cần đi khám bác sĩ Tai Mũi Họng.

Nguyên nhân khiến chảy máu cam dễ xảy ra vào mùa lạnh

Tình trạng chảy máu cam gia tăng trong mùa đông chủ yếu do sự suy giảm độ ẩm không khí. Không khí lạnh bên ngoài kết hợp với hệ thống sưởi trong nhà làm hơi nước trên bề mặt niêm mạc mũi bay hơi nhanh chóng. Niêm mạc mất độ đàn hồi, tạo thành các vết nứt nhỏ và làm lộ các mao mạch mỏng bên dưới.

Ngoài ra, mùa lạnh là thời điểm các bệnh đường hô hấp như cảm cúm hay viêm mũi phát triển. Thói quen hỉ mũi mạnh, nghẹt mũi kéo dài hoặc ngoáy mũi càng làm tăng ma sát, gây tổn thương vách ngăn mũi. Thay đổi nhiệt độ đột ngột giữa trong nhà và ngoài trời cũng làm mạch máu co giãn bất thường, dễ dẫn tới vỡ mao mạch.

Hướng dẫn các bước xử trí cầm máu cam an toàn tại nhà

Khi bị chảy máu cam, người bệnh cần giữ bình tĩnh và ngồi thẳng lưng, hơi cúi đầu về phía trước. Tư thế này ngăn máu chảy ngược xuống họng, tránh sặc máu hoặc nôn mửa. Tuyệt đối không ngửa đầu ra sau theo thói quen sai lầm.

Dùng ngón tay cái và ngón trỏ ép chặt hai bên cánh mũi vào vách ngăn trong năm đến mười phút liên tục, đồng thời thở bằng miệng. Có thể chườm lạnh lên gốc mũi để hỗ trợ co mạch. Sau khi máu dừng, người bệnh nên nghỉ ngơi, tránh hỉ mũi hoặc vận động mạnh trong vài giờ để vết thương ổn định.

Những sai lầm phổ biến cần tránh khi bị chảy máu mũi

Thói quen ngửa cổ ra sau khi chảy máu mũi rất nguy hiểm vì làm máu chảy xuống đường hô hấp, dễ gây ho, sặc hoặc kích thích dạ dày. Việc tự ý nhét bông gạc khô vào lỗ mũi cũng có thể gây thêm tổn thương niêm mạc và dễ làm chảy máu lại khi rút ra.

Bên cạnh đó, hỉ mũi ngay sau khi vừa cầm máu làm bong cục máu đông mới hình thành. Người bệnh cũng tránh tự ý dùng các loại thuốc xịt mũi kéo dài mà không có hướng dẫn từ bác sĩ Tai Mũi Họng để không làm khô rát thêm niêm mạc.

Biện pháp chăm sóc và phòng ngừa chảy máu cam vào mùa đông

Để bảo vệ niêm mạc mũi khỏi khô nứt, việc duy trì độ ẩm không khí là rất quan trọng. Sử dụng máy tạo ẩm hoặc đặt chậu nước trong phòng sưởi giúp giữ độ ẩm thích hợp. Vệ sinh mũi bằng nước muối sinh lý giúp làm sạch và cấp ẩm cho màng nhầy.

Ngoài ra, uống đủ nước mỗi ngày giúp cơ thể duy trì độ ẩm cho các mô niêm mạc. Khi ra ngoài trời lạnh, nên đeo khẩu trang để cản gió khô. Chế độ ăn bổ sung vitamin C và K cũng hỗ trợ tăng độ bền thành mạch và khả năng đông máu.

Lưu ý an toàn

Thông tin trong bài viết dùng để tham khảo chung. Nếu chảy máu mũi diễn ra thường xuyên, kéo dài trên mười lăm phút dù đã sơ cứu đúng cách, hoặc đi kèm hoa mắt, chóng mặt, máu chảy nhiều xuống họng, người bệnh cần đến ngay cơ sở y tế có chuyên khoa Tai Mũi Họng. Người đang dùng thuốc chống đông máu hoặc có bệnh lý nền phải tư vấn ý kiến bác sĩ chuyên khoa trước khi điều chỉnh việc chăm sóc.

Tóm tắt

Chảy máu cam mùa lạnh là hiện tượng phổ biến do niêm mạc mũi bị khô nứt. Việc thực hiện đúng kỹ thuật cầm máu và chủ động duy trì độ ẩm khoang mũi sẽ giúp bảo vệ sức khỏe đường hô hấp hiệu quả. Khi nhận thấy dấu hiệu bất thường, người bệnh nên thăm khám y khoa để được bác sĩ tư vấn và điều trị phù hợp.