Chẩn đoán u thận bằng sinh thiết thận dưới cắt lớp vi tính

Sinh thiết u thận dưới cắt lớp vi tính là gì?

Sinh thiết u thận dưới cắt lớp vi tính là thủ thuật can thiệp tối thiểu qua da, trong đó bác sĩ chuyên khoa chẩn đoán hình ảnh sử dụng hệ thống chụp cắt lớp vi tính để định vị chính xác vị trí tổn thương và dẫn đường cho kim sinh thiết đi vào khối u ở thận. Mục tiêu cốt lõi của kỹ thuật là thu thập các mảnh mô bệnh phẩm nhỏ phục vụ cho việc quan sát dưới kính hiển vi và nhuộm hóa mô miễn dịch tại phòng xét nghiệm giải phẫu bệnh.

Trước đây, nhiều trường hợp có khối u ở thận thường được chỉ định phẫu thuật cắt bỏ một phần hoặc toàn bộ thận dựa trên hình ảnh nghi ngờ. Hiện nay, với sự tiến bộ của kỹ thuật sinh thiết dưới cắt lớp vi tính, việc phân biệt u lành tính như u tế bào hạt (oncocytoma), u cơ mỡ mạch với u ác tính như ung thư biểu mô tế bào thận trở nên chính xác hơn nhiều. Điều này giúp cá thể hóa chiến lược điều trị, bảo tồn tối đa nhu cầu chức năng thận cho người bệnh và tránh những can thiệp phẫu thuật nặng nề không mong muốn.

Trường hợp nào cần chỉ định sinh thiết u thận dưới cắt lớp vi tính?

Kỹ thuật sinh thiết thận dưới chụp cắt lớp vi tính thường được chỉ định khi người bệnh phát hiện khối u đặc hoặc tổn thương dạng nang phức tạp ở thận mà các phương tiện siêu âm hay chụp cộng hưởng từ chưa thể kết luận chắc chắn. Phương pháp này đặc biệt cần thiết cho những trường hợp nghi ngờ u thận di căn từ cơ quan khác, u thận trên người bệnh có tổn thương cả hai bên thận, hoặc người bệnh chỉ còn một quả thận duy nhất cần bảo tồn tối đa chức năng.

Bên cạnh đó, sinh thiết mô u cũng được chỉ định khi bác sĩ cân nhắc các phương pháp điều trị không phẫu thuật như liệu pháp áp lạnh, đốt sóng cao tần hoặc điều trị nội khoa trúng đích trong ung thư biểu mô tế bào thận giai đoạn tiến triển. Kết quả mô bệnh học giúp bác sĩ tránh được các cuộc đại phẫu cắt bỏ thận không đáng có nếu tổn thương là u hạt lành tính, u cơ mỡ mạch máu hoặc viêm thận khu trú.

Tuy nhiên, thủ thuật này chống chỉ định ở người bệnh có rối loạn đông máu nặng chưa được điều chỉnh, người đang dùng thuốc chống đông máu mà không thể tạm ngừng an toàn, hoặc người bệnh không thể phối hợp nín thở theo y lệnh.

Quy trình thực hiện sinh thiết u thận dưới hướng dẫn cắt lớp vi tính

Quy trình sinh thiết u thận qua da được thực hiện nghiêm ngặt trong phòng chụp cắt lớp vi tính bởi các bác sĩ chẩn đoán hình ảnh can thiệp. Đầu tiên, người bệnh được hướng dẫn nằm sấp hoặc nằm nghiêng tùy thuộc vào vị trí giải phẫu của khối u. Máy chụp cắt lớp vi tính sẽ quét vùng thận để xác định tọa độ không gian ba chiều của tổn thương, từ đó bác sĩ vạch ra đường đi của kim ngắn nhất và an toàn nhất, tránh các mạch máu lớn, các quai ruột hay màng phổi.

Sau khi sát khuẩn kỹ lưỡng vùng da lưng và tiêm thuốc tê tại chỗ, bác sĩ sẽ rạch một vết rất nhỏ khoảng vài milimet trên da. Dưới sự dẫn đường liên tục của các lát cắt vi tính, một cây kim sinh thiết chuyên dụng có nòng cắt tự động sẽ được đưa chính xác vào rìa hoặc trung tâm khối u để lấy từ hai đến ba mẫu mô nhỏ dạng sợi.

Khi mẫu mô đã được thu thập đủ tiêu chuẩn, kim được rút ra nhẹ nhàng, vùng chọc kim được băng ép cố định để cầm máu. Toàn bộ mẫu bệnh phẩm sẽ được bảo quản đúng quy chuẩn trong dung dịch cố định và chuyển ngay đến khoa giải phẫu bệnh để phân tích vi thể.

Chuẩn bị cần thiết trước khi tiến hành sinh thiết u thận

Để thủ thuật diễn ra an toàn và thuận lợi, người bệnh cần thực hiện một số bước chuẩn bị kỹ lưỡng trước khi vào phòng can thiệp. Người bệnh cần thông báo đầy đủ với bác sĩ về tiền sử bệnh lý mạn tính, tiền sử dị ứng thuốc và danh sách tất cả các loại thuốc đang sử dụng, đặc biệt là thuốc chống đông máu, thuốc chống kết tập tiểu cầu hoặc thuốc chống viêm không steroid. Thông thường, các thuốc ảnh hưởng đến đông máu sẽ được bác sĩ yêu cầu tạm dừng từ năm đến bảy ngày trước ngày làm thủ thuật.

Bác sĩ cũng sẽ chỉ định làm các xét nghiệm máu cần thiết gồm tổng phân tích tế bào máu, chức năng đông máu toàn bộ và đánh giá chức năng thận trước khi can thiệp. Người bệnh thường được yêu cầu nhịn ăn uống trong khoảng bốn đến sáu giờ trước thủ thuật nhằm phòng ngừa phản xạ nôn ói và chuẩn bị sẵn sàng trong trường hợp cần dùng thuốc an thần nhẹ.

Tâm lý bình tĩnh và khả năng phối hợp nín thở theo khẩu lệnh của kỹ thuật viên là yếu tố then chốt giúp đường chọc kim đạt độ chuẩn xác cao, bảo đảm mẫu mô lấy ra trúng đích mà không làm rách bao thận.

Nguy cơ biến chứng và lưu ý theo dõi sau can thiệp sinh thiết u thận

Mặc dù sinh thiết dưới chụp cắt lớp vi tính có độ chính xác rất cao và tỷ lệ biến chứng thấp, người bệnh vẫn cần được theo dõi sát sao sau thủ thuật để kịp thời phát hiện các phản ứng bất thường. Biến chứng thường gặp nhất là tụ máu quanh thận mức độ nhẹ hoặc tiểu máu vi thể tạm thời, đa số các trường hợp này tự thoái lui sau vài ngày nghỉ ngơi mà không cần can thiệp y khoa chuyên sâu.

Những biến chứng hiếm gặp hơn bao gồm chảy máu tiến triển trong bao thận, hình thành rò động tĩnh mạch thận, tổn thương tạng rỗng lân cận như đại tràng hoặc tràn khí màng phổi nếu khối u nằm ở cực trên sát cơ hoành. Hiện tượng gieo rắc tế bào u dọc theo đường kim sinh thiết trên thực tế có tỷ lệ xảy ra cực kỳ thấp nhờ sự cải tiến của các loại kim sinh thiết đồng trục hiện đại có vỏ bảo vệ.

Sau khi về nhà, người bệnh cần quan sát màu sắc nước tiểu, giữ vệ sinh vết băng và tránh xoa bóp vùng lưng. Nếu phát hiện các dấu hiệu như nước tiểu đỏ tươi kèm máu đông, đau hông lưng tăng dần, chóng mặt, tụt huyết áp hoặc sốt cao, người bệnh phải nhanh chóng đến cơ sở y tế để được thăm khám và xử trí cấp cứu.

Lưu ý an toàn

Thông tin trong bài viết chỉ mang tính chất tham khảo giáo dục sức khỏe và không thay thế cho việc chẩn đoán hay chỉ định y khoa trực tiếp từ bác sĩ chuyên khoa. Mọi quyết định thực hiện sinh thiết u thận cần được cân nhắc kỹ lưỡng dựa trên tình trạng lâm sàng, chức năng thận và tiền sử dùng thuốc của từng người bệnh cụ thể. Người bệnh tuyệt đối không tự ý ngưng các thuốc tim mạch hay thuốc chống đông mà chưa có hướng dẫn của bác sĩ điều trị.

Tóm tắt

Sinh thiết u thận dưới hướng dẫn của chụp cắt lớp vi tính là một kỹ thuật chẩn đoán hình ảnh can thiệp chính xác, hỗ trợ đắc lực cho việc xác định bản chất khối u. Phương pháp này giúp bác sĩ chuyên khoa tiết niệu và ung bướu xây dựng phác đồ điều trị trúng đích, hạn chế tối đa nguy cơ phẫu thuật không cần thiết. Người bệnh nên trao đổi cặn kẽ với bác sĩ để chuẩn bị chu đáo và an tâm trước khi thực hiện thủ thuật.