Chẩn đoán loãng xương và các cảnh báo sớm cần lưu ý

Chẩn đoán loãng xương là gì?

Hệ xương trong cơ thể liên tục trải qua quá trình hủy xương cũ và tạo xương mới. Khi còn trẻ, tốc độ tạo xương diễn ra nhanh hơn hủy xương, giúp khối lượng xương đạt đỉnh ở độ tuổi trưởng thành. Theo thời gian, đặc biệt là ở phụ nữ sau mãn kinh và người cao tuổi, quá trình hủy xương bắt đầu chiếm ưu thế, dẫn đến tình trạng giảm mật độ chất khoáng trong xương.

Loãng xương được phân loại thành loãng xương nguyên phát (liên quan đến tuổi tác và sự suy giảm nội tiết tố) và loãng xương thứ phát (hậu quả của các bệnh lý nội tiết, tiêu hóa hoặc do sử dụng kéo dài một số loại thuốc như corticoid). Nhận biết nguy cơ và chẩn đoán kịp thời sẽ ngăn chặn những hậu quả nghiêm trọng đối với khả năng vận động.

Cảnh báo sớm gợi ý nguy cơ giảm mật độ xương

Trong giai đoạn đầu, sự mất xương không gây ra triệu chứng rõ rệt. Tuy nhiên, khi tình trạng chuyển biến nặng hơn, cơ thể có thể xuất hiện một số biểu hiện nghi vấn mà người bệnh không nên bỏ qua.

Một trong những dấu hiệu phổ biến là cảm giác đau mỏi dọc các xương dài hoặc đau nhức âm ỉ ở cột sống thắt lưng, vùng hông và cổ chân. Cơn đau thường tăng lên khi vận động, đứng lâu hoặc thay đổi tư thế và giảm bớt khi nghỉ ngơi. Bên cạnh đó, người bệnh có thể nhận thấy chiều cao giảm dần theo thời gian (giảm từ 2 đến 3 cm trở lên) kèm theo tình trạng gù lưng, còng lưng do các đốt sống bị lún xẹp. Khi gặp các hiện tượng này, việc đến cơ sở y tế để kiểm tra là điều hết sức cần thiết.

Các phương pháp chẩn đoán loãng xương chuẩn y khoa

Để đánh giá chính xác tình trạng sức khỏe của xương, bác sĩ sẽ kết hợp thăm khám lâm sàng, khai thác tiền sử bệnh và chỉ định các kỹ thuật cận lâm sàng chuyên sâu.

Phương pháp tiêu chuẩn vàng hiện nay để chẩn đoán là đo mật độ xương bằng phương pháp hấp thụ tia X năng lượng kép (DEXA), thường được thực hiện ở vị trí cột sống thắt lưng và cổ xương đùi. Kết quả chỉ số T-score sẽ cho biết mức độ cô quánh chất khoáng của xương so với người trưởng thành khỏe mạnh. Ngoài ra, bác sĩ có thể chỉ định chụp X-quang quy ước để phát hiện các gãy xương hoặc lún xẹp đốt sống ẩn nấp. Các xét nghiệm máu và nước tiểu như đo nồng độ canxi, vitamin D, parathyroid hormone hoặc các dấu ấn sinh học chuyển hóa xương cũng giúp xác định nguyên nhân gây bệnh.

Đối tượng cần chủ động kiểm tra mật độ xương định kỳ

Tất cả mọi người đều có thể bị ảnh hưởng bởi tình trạng suy giảm khối lượng xương, tuy nhiên một số nhóm đối tượng có nguy cơ cao hơn hẳn và cần được tầm soát định kỳ.

Phụ nữ sau tuổi mãn kinh là nhóm đối tượng hàng đầu do sự sụt giảm đột ngột của hormone estrogen làm đẩy nhanh tốc độ mất xương. Nam giới trên 70 tuổi, những người có thể trạng gầy gò, chỉ số khối cơ thể (BMI) thấp hoặc gia đình có tiền sử bị gãy xương hông cũng nằm trong nhóm nguy cơ cao. Thêm vào đó, những cá nhân phải sử dụng thuốc corticoid kéo dài, mắc các bệnh lý mãn tính về thận, gan, khớp dạng thấp hoặc có thói quen hút thuốc lá, uống nhiều rượu bia và ít vận động thể lực đều nên tham khảo ý kiến bác sĩ chuyên khoa để đánh giá sức khỏe xương định kỳ.

Biện pháp hỗ trợ duy trì mật độ xương chắc khỏe

Bên cạnh việc tuân thủ chỉ định theo dõi của bác sĩ, việc thiết lập thói quen sinh hoạt và dinh dưỡng khoa học đóng vai trò nền tảng trong việc làm chậm quá trình mất xương.

Chế độ ăn hằng ngày cần cung cấp đủ canxi qua các thực phẩm như sữa, hải sản, rau xanh đậm và các loại hạt. Đồng thời, việc tiếp xúc với ánh nắng mặt trời buổi sáng hoặc bổ sung vitamin D hợp lý sẽ giúp tối ưu hóa khả năng hấp thu canxi tại ruột. Người dân nên duy trì các bài tập thể dục có chịu trọng lực như đi bộ, chạy bộ nhẹ nhàng hoặc nhảy dây để kích thích tế bào tạo xương hoạt động. Tránh tuyệt đối việc tự ý mua các loại thuốc điều trị loãng xương hoặc thực phẩm chức năng liều cao mà không có sự tư vấn của chuyên gia y tế.

Lưu ý an toàn

Thông tin trong bài viết chỉ mang tính chất tham khảo kiến thức chung, không thay thế cho việc chẩn đoán hoặc chỉ định điều trị y khoa trực tiếp. Người đọc tuyệt đối không tự ý mua thuốc điều trị loãng xương hay thay đổi liều lượng thuốc đang sử dụng khi chưa có đánh giá của bác sĩ chuyên khoa. Khi xuất hiện các cơn đau xương khớp kéo dài hoặc nghi ngờ gãy xương sau chấn thương nhẹ, người bệnh cần đến ngay cơ sở y tế có chuyên khoa cơ xương khớp để được khám và tư vấn kịp thời.

Tóm tắt

Loãng xương là bệnh lý thầm lặng nhưng có thể phòng ngừa và kiểm soát tốt nếu được phát hiện sớm. Việc chủ động tầm soát mật độ xương DEXA định kỳ ở các nhóm nguy cơ cao kết hợp với lối sống lành mạnh sẽ giúp duy trì hệ xương chắc khỏe và nâng cao chất lượng cuộc sống.