Hướng dẫn chăm sóc người nghi nhiễm virus corona tại nhà
Nội dung chỉ cung cấp thông tin tham khảo, không thay thế chẩn đoán, khám hoặc điều trị của người hành nghề y tế. Không tự ý dùng, ngừng hoặc thay đổi thuốc dựa trên bài viết.
Khi một thành viên trong gia đình xuất hiện các biểu hiện sốt, ho, đau họng hoặc mệt mỏi sau khi tiếp xúc nguồn lây, việc chủ động thực hiện các biện pháp chăm sóc và cách ly tại nhà là vô cùng cần thiết. Giai đoạn nghi ngờ nhiễm virus corona đòi hỏi sự bình tĩnh cùng quy trình sinh hoạt khoa học nhằm vừa hỗ trợ nâng cao thể trạng cho người bệnh, vừa ngăn chặn mầm bệnh phát tán sang những người xung quanh.
Việc thiết lập chế độ sinh hoạt riêng biệt, duy trì thông khí trong nhà kết hợp theo dõi sát các chỉ số hô hấp sẽ giúp gia đình chủ động ứng phó. Quan trọng nhất là người chăm sóc cần trang bị đầy đủ kiến thức phòng hộ cá nhân và ghi nhớ các dấu hiệu cảnh báo nguy hiểm để liên hệ cơ sở y tế khi cần thiết.
Chăm sóc người nghi nhiễm virus corona tại nhà là gì?
Nghi nhiễm virus corona là trạng thái một người có triệu chứng viêm đường hô hấp cấp tính hoặc có yếu tố dịch tễ tiếp xúc gần với nguồn bệnh nhưng chưa có kết quả xét nghiệm khẳng định. Virus corona chủ yếu lây truyền qua các giọt bắn đường hô hấp khi người bệnh ho, hắt hơi, trò chuyện hoặc qua việc chạm tay vào bề mặt dính dịch tiết rồi đưa lên mắt, mũi, miệng. Do đó, mục tiêu cốt lõi của việc chăm sóc tại nhà gồm hai phần song song: hỗ trợ người nghi nhiễm nghỉ ngơi, nâng cao thể trạng để hồi phục và bảo vệ tối đa các thành viên còn lại trong gia đình khỏi nguy cơ lây truyền chéo. Để đạt hiệu quả bảo vệ, gia đình cần chuẩn bị sẵn không gian cách ly, các vật dụng phòng hộ cơ bản như khẩu trang y tế, dung dịch sát khuẩn tay và dụng cụ theo dõi thân nhiệt. Việc hiểu đúng bản chất lây truyền giúp người chăm sóc không hoang mang nhưng cũng không lơ là các biện pháp an toàn.
Bố trí không gian cách ly và đảm bảo thông khí
Người nghi nhiễm virus corona nên được sắp xếp nghỉ ngơi trong một phòng riêng biệt có cửa sổ thông thoáng và nếu có thể nên sử dụng nhà vệ sinh riêng. Phòng ở cần mở cửa sổ để đón gió tự nhiên và ánh nắng mặt trời, tránh sử dụng điều hòa trung tâm hoặc đóng kín cửa vì không khí tù đọng tạo điều kiện cho virus tích tụ. Trong trường hợp gia đình không có phòng vệ sinh riêng, người nghi nhiễm nên là người sử dụng sau cùng, đồng thời cần lau chùi khử khuẩn các bề mặt tiếp xúc như tay nắm cửa, vòi nước và bồn cầu ngay sau mỗi lần dùng. Người bệnh nên tự thu gom rác thải sinh hoạt cá nhân vào thùng rác có nắp đậy kín và lót túi nilon riêng biệt. Cần hạn chế tối đa việc di chuyển ra khỏi phòng cách ly và tuyệt đối tránh tiếp xúc gần với người cao tuổi, phụ nữ có thai hoặc người mắc bệnh lý nền trong gia đình nhằm giảm thiểu triệt để nguy cơ lây lan mầm bệnh.
Thực hiện nghiêm ngặt biện pháp phòng hộ cho người chăm sóc
Người chăm sóc đóng vai trò cầu nối hỗ trợ người bệnh nhưng cũng là đối tượng đối mặt với nguy cơ lây nhiễm cao nhất. Gia đình nên phân công duy nhất một người có sức khỏe tốt, không có bệnh nền mạn tính để hỗ trợ sinh hoạt hàng ngày cho người nghi nhiễm. Khi cần mang thức ăn, đồ uống hoặc vật dụng vào phòng, người chăm sóc phải đeo khẩu trang y tế che kín mũi miệng và duy trì khoảng cách an toàn ít nhất hai mét. Tốt nhất là đặt đồ dùng trước cửa phòng để người bệnh tự ra lấy nhằm hạn chế đối mặt trực tiếp. Trước và sau mỗi lần tiếp xúc với đồ đạc của người nghi nhiễm, người chăm sóc cần rửa tay kỹ bằng xà phòng dưới vòi nước chảy trong ít nhất ba mươi giây hoặc sát khuẩn tay bằng cồn. Quần áo, khăn tắm và chăn màn của người bệnh nên được giặt riêng bằng xà phòng thông thường và phơi khô dưới ánh nắng mặt trời để tiêu diệt mầm bệnh.
Chế độ dinh dưỡng và chăm sóc nâng đỡ thể trạng
Cơ thể người nghi nhiễm cần nguồn năng lượng và dưỡng chất đầy đủ để kích hoạt hệ miễn dịch chống lại tác nhân gây bệnh. Bữa ăn hàng ngày nên cân bằng bốn nhóm dưỡng chất gồm chất bột đường, chất đạm, chất béo lành mạnh, cùng vitamin và khoáng chất. Nên ưu tiên các món ăn mềm, ấm, dễ tiêu hóa như cháo thịt nạc, súp rau củ hoặc canh gà nếu người bệnh mệt mỏi, chán ăn hoặc đau rát họng. Người bệnh cần uống đủ nước ấm trong ngày, có thể bổ sung thêm nước ép trái cây tươi hoặc nước canh để duy trì lượng dịch tuần hoàn và làm dịu niêm mạc đường hô hấp. Việc nghỉ ngơi điều độ, ngủ đủ giấc và giữ tinh thần thoải mái có ý nghĩa đặc biệt quan trọng giúp cơ thể hồi phục sinh lực. Người bệnh cũng có thể vận động nhẹ nhàng tại chỗ trong phòng để khí huyết lưu thông nhưng cần tránh các bài tập gắng sức làm tăng gánh nặng lên hệ hô hấp.
Theo dõi triệu chứng hô hấp và nhận diện dấu hiệu chuyển biến nặng
Việc theo dõi sát sao diễn biến sức khỏe hàng ngày là khâu đặc biệt quan trọng trong quy trình chăm sóc tại nhà. Người bệnh hoặc người hỗ trợ cần kiểm tra thân nhiệt định kỳ hai lần mỗi ngày vào buổi sáng và buổi chiều, đồng thời ghi chép cẩn thận các biểu hiện như mức độ ho, đau họng, cảm giác hụt hơi hoặc mệt mỏi cơ thể. Nếu có sẵn thiết bị đo nồng độ oxy trong máu kẹp đầu ngón tay, người chăm sóc nên hướng dẫn người bệnh cách đo khi ngồi nghỉ ngơi yên tĩnh để nắm bắt chỉ số SpO2. Cần đặc biệt chú ý nếu người bệnh xuất hiện các dấu hiệu trở nặng như cảm giác khó thở tăng dần, thở dốc, đau tức ngực liên tục, tím tái ở môi hoặc đầu móng tay, tinh thần lơ mơ hoặc sốt cao kéo dài không hạ sau khi dùng các biện pháp thông thường. Khi nhận thấy bất kỳ biểu hiện nguy hiểm nào kể trên, gia đình cần liên hệ ngay với đường dây nóng y tế địa phương hoặc cơ sở khám chữa bệnh gần nhất để được hướng dẫn chuyển viện an toàn.
Lưu ý an toàn
Mọi thông tin hướng dẫn chăm sóc tại nhà chỉ mang tính chất tham khảo chung và không thay thế cho chỉ định chuyên môn của bác sĩ. Gia đình tuyệt đối không tự ý mua hoặc cho người nghi nhiễm sử dụng các loại thuốc kê đơn đặc trị, thuốc kháng sinh hoặc thuốc kháng viêm khi chưa có ý kiến chuyên môn từ nhân viên y tế. Tuyệt đối không áp dụng các phương pháp dân gian truyền miệng chưa được kiểm chứng khoa học như xông hơi tinh dầu quá nóng trực tiếp vào mặt hoặc uống các dung dịch tẩy rửa vì có thể gây tổn thương niêm mạc hô hấp và ngộ độc nguy hiểm.
Tóm tắt
Chăm sóc người nghi nhiễm virus corona tại nhà hiệu quả đòi hỏi sự chu đáo trong vệ sinh phòng dịch, chế độ dinh dưỡng bồi bổ hợp lý và sự theo dõi sát sao diễn tiến lâm sàng. Việc giữ bình tĩnh, thực hiện đúng nguyên tắc cách ly và chủ động trao đổi với nhân viên y tế khi cần thiết sẽ bảo vệ an toàn cho cả người bệnh lẫn cộng đồng.
Nguồn tham khảo
FAQ – Câu hỏi thường gặp
Người nghi nhiễm virus corona có cần xét nghiệm khẳng định ngay không?
Người có biểu hiện nghi ngờ hoặc tiếp xúc nguồn lây nên tự thực hiện xét nghiệm nhanh kháng nguyên tại nhà hoặc liên hệ cơ sở y tế để được kiểm tra. Việc xác định sớm giúp gia đình có hướng cách ly và xử trí y tế phù hợp theo đúng quy định.
Người chăm sóc nên làm gì để giảm thiểu nguy cơ bị lây nhiễm?
Người chăm sóc cần đeo khẩu trang y tế khi tiếp xúc gián tiếp, giữ khoảng cách trên hai mét, rửa tay thường xuyên bằng xà phòng và mở thông thoáng cửa phòng người bệnh. Ngoài ra, nên theo dõi sức khỏe bản thân và báo ngay cho cơ sở y tế nếu có triệu chứng.
Người nghi nhiễm virus corona có nên súc họng bằng nước muối không?
Người bệnh có thể súc họng bằng dung dịch nước muối sinh lý ấm nhiều lần trong ngày. Biện pháp này giúp làm sạch dịch nhầy ứ đọng, giữ ẩm niêm mạc và giảm cảm giác đau rát họng, hỗ trợ quá trình hồi phục của đường hô hấp trên.
Có nên tự ý cho người nghi nhiễm dùng thuốc kháng sinh để phòng ngừa không?
Tuyệt đối không tự ý dùng kháng sinh vì kháng sinh chỉ tiêu diệt vi khuẩn, không có tác dụng với các loại virus bao gồm virus corona. Việc dùng kháng sinh bừa bãi không giúp phòng bệnh mà còn tăng nguy cơ kháng thuốc và tác dụng phụ cho cơ thể.
Khi nào gia đình cần gọi cấp cứu hoặc đưa người bệnh đi viện ngay?
Cần đưa người bệnh đến cơ sở y tế cấp cứu ngay khi xuất hiện tình trạng khó thở, thở gấp, đau tức ngực dữ dội, tím tái vùng môi móng tay hoặc li bì, khó đánh thức. Đây là những biểu hiện suy hô hấp cấp tính cần can thiệp khẩn cấp.
