Cắt buồng trứng ảnh hưởng đến sức khỏe như thế nào?

Cắt buồng trứng ảnh hưởng đến sức khỏe là gì?

Phẫu thuật cắt buồng trứng, trong thuật ngữ y khoa gọi là oophorectomy, có thể được thực hiện ở một bên hoặc cả hai bên tùy thuộc vào tình trạng bệnh lý và mục tiêu điều trị. Buồng trứng vừa giữ vai trò nuôi dưỡng, giải phóng trứng phục vụ chức năng sinh sản, vừa là nhà máy sản xuất các hormone sinh dục nữ quan trọng gồm estrogen và progesterone. Do đó, khi cơ quan này bị can thiệp phẫu thuật, sự cân bằng sinh học của cơ thể nữ giới sẽ chịu những tác động nhất định. Nếu chỉ cắt một bên buồng trứng và bên còn lại vẫn hoạt động tốt, cơ thể thường duy trì được các chức năng bình thường. Tuy nhiên, việc cắt bỏ toàn bộ hai bên buồng trứng sẽ dẫn đến tình trạng suy giảm nội tiết tố đột ngột, kéo theo hàng loạt biến đổi sinh lý và tâm lý cần được theo dõi y khoa sát sao.

Biến động nội tiết tố và hiện tượng mãn kinh do phẫu thuật

Buồng trứng là cơ quan sản xuất chủ yếu hormone estrogen và progesterone ở nữ giới. Khi phẫu thuật cắt bỏ một bên buồng trứng, bên còn lại thường có khả năng bù trừ để sản xuất đủ lượng hormone cần thiết cho cơ thể, do đó các biểu hiện suy giảm nội tiết thường ít rõ rệt hoặc chỉ thoáng qua.

Ngược lại, nếu phải cắt bỏ cả hai bên buồng trứng, cơ thể sẽ mất đi nguồn cung cấp hormone sinh dục đột ngột, dẫn đến tình trạng mãn kinh do phẫu thuật. Khác với mãn kinh tự nhiên diễn ra từ từ qua nhiều năm, mãn kinh do phẫu thuật xuất hiện ngay sau can thiệp với các triệu chứng thường dồn dập hơn như bốc hỏa, đổ mồ hôi đêm, mất ngủ, đánh trống ngực, thay đổi tâm trạng thất thường và cảm giác mệt mỏi kéo dài.

Tác động đến khả năng sinh sản và chu kỳ kinh nguyệt

Buồng trứng đóng vai trò trung tâm trong quá trình phát triển nang noãn và rụng trứng hàng tháng. Khi cắt một bên buồng trứng, nếu buồng trứng còn lại cùng ống dẫn trứng và tử cung vẫn nguyên vẹn, chu kỳ kinh nguyệt vẫn tiếp diễn đều đặn và người phụ nữ vẫn giữ được khả năng thụ thai tự nhiên.

Trong trường hợp cắt toàn bộ hai bên buồng trứng, quá trình rụng trứng ngừng lại vĩnh viễn, kinh nguyệt chấm dứt hoàn toàn và người bệnh mất khả năng sinh sản tự nhiên. Nếu can thiệp diễn ra ở độ tuổi trẻ hoặc khi chưa hoàn thành kế hoạch sinh con, bác sĩ thường tư vấn các phương án bảo tồn khả năng sinh sản như trữ noãn hoặc trữ phôi trước khi tiến hành phẫu thuật.

Nguy cơ loãng xương và các vấn đề tim mạch lâu dài

Hormone estrogen đóng vai trò thiết yếu trong việc duy trì mật độ khoáng chất của xương và bảo vệ lớp nội mạc mạch máu. Sau khi cắt hai bên buồng trứng, sự thiếu hụt estrogen kéo dài làm tăng tốc độ mất xương, khiến xương trở nên giòn, xốp và tăng đáng kể nguy cơ loãng xương cũng như gãy xương sớm.

Đồng thời, sự suy giảm nội tiết tố này cũng làm biến đổi chuyển hóa lipid trong máu, khiến nồng độ cholesterol xấu có xu hướng gia tăng, tạo điều kiện thuận lợi cho mảng xơ vữa phát triển. Tình trạng này làm tăng nguy cơ mắc các bệnh lý tim mạch như tăng huyết áp, bệnh mạch vành và đột quỵ ở phụ nữ sau phẫu thuật nếu không có biện pháp theo dõi, can thiệp dự phòng kịp thời.

Ảnh hưởng đến tâm lý và chất lượng đời sống tình dục

Sự thay đổi đột ngột về mặt thể chất và hormone sinh dục ảnh hưởng không nhỏ đến tâm lý của người bệnh. Nhiều phụ nữ trải qua cảm giác lo âu, buồn bã, tự ti về vẻ ngoài, thậm chí rơi vào trạng thái trầm cảm nhẹ sau phẫu thuật, đặc biệt là những người còn trong độ tuổi sinh sản hoặc phải cắt bỏ buồng trứng do bệnh lý ác tính.

Bên cạnh đó, nồng độ estrogen sụt giảm gây nên tình trạng teo mỏng niêm mạc đường sinh dục, giảm tiết dịch bôi trơn âm đạo, dẫn đến đau rát khi quan hệ tình dục và suy giảm ham muốn. Những biến đổi này đòi hỏi sự đồng cảm, chia sẻ từ bạn đời cũng như sự tư vấn cởi mở từ nhân viên y tế để tìm ra giải pháp cải thiện phù hợp.

Biện pháp chăm sóc và theo dõi sức khỏe sau phẫu thuật

Việc phục hồi và duy trì sức khỏe sau cắt buồng trứng đòi hỏi sự phối hợp giữa chế độ chăm sóc hàng ngày và giám sát y khoa. Người bệnh cần bổ sung thực phẩm giàu canxi, vitamin D, omega 3, hạn chế thực phẩm chế biến sẵn, rượu bia và không hút thuốc lá để giảm áp lực lên hệ tim mạch cùng khung xương.

Tập luyện thể thao đều đặn như đi bộ, yoga hoặc bài tập kháng lực nhẹ nhàng giúp duy trì mật độ xương và cải thiện tinh thần rất tốt. Đối với những trường hợp cắt hai buồng trứng ở độ tuổi trẻ, bác sĩ có thể cân nhắc chỉ định liệu pháp hormone thay thế nếu không có chống chỉ định, nhằm làm giảm triệu chứng mãn kinh sớm và bảo vệ hệ tim mạch, xương khớp. Việc tái khám định kỳ giúp tầm soát sớm các bất thường và điều chỉnh phác đồ chăm sóc kịp thời.

Lưu ý an toàn

Mọi thông tin trong bài viết chỉ mang tính chất tham khảo giáo dục sức khỏe chung, không thể thay thế cho chẩn đoán hay chỉ định điều trị của nhân viên y tế. Mức độ ảnh hưởng và phác đồ theo dõi sau mổ phụ thuộc vào thể trạng, tiền sử bệnh lý và nguyên nhân phẫu thuật của từng người. Bệnh nhân không tự ý mua hoặc sử dụng các loại thuốc bổ, thực phẩm chức năng hay thuốc nội tiết khi chưa có sự tư vấn chuyên môn từ bác sĩ chuyên khoa phụ sản.

Tóm tắt

Phẫu thuật cắt buồng trứng mang lại nhiều thay đổi lớn về thể chất lẫn tinh thần của người phụ nữ. Hiểu rõ các tác động này giúp người bệnh chủ động thích nghi, có chế độ dinh dưỡng, vận động hợp lý và tuân thủ lịch tái khám định kỳ. Chị em nên thẳng thắn trao đổi cùng bác sĩ chuyên khoa phụ sản để nhận được tư vấn cụ thể và can thiệp hỗ trợ phù hợp với thể trạng cá nhân.