Cắt bỏ tuyến tiền liệt có ảnh hưởng gì không và khi nào cần thực hiện?

Cắt bỏ tuyến tiền liệt là gì?

Tuyến tiền liệt là một tuyến nhỏ thuộc hệ sinh dục nam, nằm ngay dưới bàng quang và bao quanh đoạn đầu của niệu đạo. Tuyến này đảm nhiệm vai trò sản xuất dịch nuôi dưỡng và vận chuyển tinh trùng, đồng thời tham gia vào cơ chế kiểm soát dòng chảy của nước tiểu.

Cắt bỏ tuyến tiền liệt là thủ thuật ngoại khoa nhằm loại bỏ một phần mô tuyến bị phì đại gây tắc nghẽn hoặc cắt bỏ toàn bộ khối tuyến tiền liệt cùng các mô phụ cận khi xuất hiện tổn thương ác tính. Mục tiêu chính của phẫu thuật là giải phóng dòng lưu thông của đường tiết niệu dưới, ngăn ngừa tổn thương thận không hồi phục hoặc loại bỏ triệt căn tế bào ung thư khu trú, từ đó bảo vệ sức khỏe và kéo dài tuổi thọ cho người bệnh.

Những trường hợp cần thực hiện phẫu thuật cắt bỏ tuyến tiền liệt

Phẫu thuật cắt bỏ tuyến tiền liệt được cân nhắc khi các phương pháp nội khoa không còn mang lại hiệu quả hoặc khi bệnh lý đe dọa trực tiếp đến chức năng thận và tính mạng người bệnh. Nhóm chỉ định phổ biến nhất là ung thư tuyến tiền liệt ở giai đoạn khu trú, khi khối u chưa di căn xa ra các cơ quan khác, nhằm mục tiêu loại bỏ triệt để tổ chức ác tính.

Ngoài ra, với bệnh lý tăng sinh lành tính tuyến tiền liệt gây chèn ép niệu đạo nghiêm trọng, phẫu thuật được chỉ định khi người bệnh gặp phải các biến chứng như bí tiểu cấp tái diễn nhiều lần, nhiễm trùng đường tiết niệu tái phát, sỏi bàng quang thứ phát hoặc tiểu ra máu đại thể kéo dài. Tình trạng ứ nước tại niệu quản và đài bể thận gây suy giảm chức năng thận do bế tắc đường tiểu dưới cũng là lý do bắt buộc phải can thiệp ngoại khoa kịp thời.

Các phương pháp phẫu thuật cắt tuyến tiền liệt phổ biến hiện nay

Tùy thuộc vào bản chất bệnh lý là lành tính hay ác tính, thể tích tuyến tiền liệt và thể trạng của người bệnh, bác sĩ ngoại tiết niệu sẽ lựa chọn phương pháp can thiệp phù hợp. Với phì đại tuyến tiền liệt lành tính, kỹ thuật cắt đốt nội soi qua ngả niệu đạo là phương pháp xâm lấn tối thiểu phổ biến nhất, giúp giải phóng tắc nghẽn mà không cần rạch vết mổ ở thành bụng. Một số kỹ thuật hiện đại khác như bóc nhân tuyến tiền liệt bằng tia laser cũng được áp dụng rộng rãi.

Đối với trường hợp ung thư tuyến tiền liệt, phương pháp phẫu thuật triệt căn thường được áp dụng, bao gồm cắt toàn bộ tuyến tiền liệt cùng với túi tinh và có thể nạo vét hạch chậu lân cận. Phẫu thuật này có thể được tiến hành thông qua mổ mở truyền thống, mổ nội soi ổ bụng hoặc phẫu thuật nội soi có robot hỗ trợ nhằm tăng độ chính xác và giảm tổn thương các cấu trúc xung quanh.

Những ảnh hưởng của việc cắt bỏ tuyến tiền liệt đến tiểu tiện và sinh lý

Sau khi can thiệp cắt bỏ tuyến tiền liệt, người bệnh có thể đối mặt với một số thay đổi về tiểu tiện và chức năng sinh dục. Về hệ tiết niệu, biến chứng thường gặp nhất trong giai đoạn đầu là tiểu không kiểm soát hoặc són tiểu khi ho, hắt hơi và vận động mạnh. Tình trạng này xuất hiện do tổn thương tạm thời hoặc suy yếu cơ thắt niệu đạo trong quá trình bóc tách mô, nhưng phần lớn sẽ hồi phục dần theo thời gian.

Về phương diện sinh lý, hiện tượng xuất tinh ngược dòng là hệ quả rất phổ biến sau phẫu thuật cắt nội soi qua niệu đạo, khi tinh dịch đi ngược vào bàng quang thay vì phóng ra ngoài đầu dương vật. Đối với phẫu thuật cắt toàn bộ tuyến tiền liệt do ung thư, nguy cơ rối loạn cương dương phụ thuộc lớn vào việc có bảo tồn được hai bó mạch thần kinh cương chạy dọc hai bên tuyến hay không. Ngoài ra, người bệnh có thể có cảm giác đau tức nhẹ vùng tầng sinh môn hoặc tiểu buốt nhẹ trong những tuần đầu hồi phục.

Chăm sóc và phục hồi chức năng sau phẫu thuật tuyến tiền liệt

Thời gian nằm viện sau mổ thường dao động từ vài ngày đến một tuần tùy phương pháp phẫu thuật. Trong những ngày đầu, người bệnh sẽ được đặt ống thông niệu đạo lưu để dẫn lưu nước tiểu, giúp vết mổ nhanh liền và tránh phù nề cổ bàng quang. Cần giữ ống thông luôn thông suốt, vệ sinh bộ phận sinh dục ngoài sạch sẽ hàng ngày để phòng ngừa nhiễm khuẩn ngược dòng.

Sau khi được rút ống thông tiểu, người bệnh nên chủ động thực hiện các bài tập cơ sàn chậu như bài tập Kegel theo chỉ dẫn của nhân viên y tế để gia tăng sức mạnh cơ thắt và đẩy nhanh quá trình kiểm soát tiểu tiện. Cần uống đủ nước trong ngày, tăng cường rau xanh và thực phẩm giàu chất xơ để tránh táo bón, bởi rặn mạnh khi đại tiện có thể làm tăng áp lực ổ bụng và gây chảy máu vết mổ. Người bệnh cần tái khám định kỳ để kiểm tra lại tốc độ dòng nước tiểu hoặc xét nghiệm kháng nguyên đặc hiệu tuyến tiền liệt PSA nhằm theo dõi tiến triển bệnh.

Lưu ý an toàn

Thông tin về phẫu thuật cắt bỏ tuyến tiền liệt chỉ mang tính chất tham khảo kiến thức y khoa đại chúng, không thay thế cho chẩn đoán hay chỉ định phẫu thuật từ bác sĩ chuyên khoa ngoại tiết niệu. Sau phẫu thuật, nếu xuất hiện các dấu hiệu bất thường như sốt cao, ớn lạnh, nước tiểu đỏ tươi có cục máu đông, bí tiểu hoàn toàn hoặc rò rỉ nước tiểu quanh vết mổ, người bệnh cần nhanh chóng đến bệnh viện để được xử trí y tế kịp thời. Không tự ý dùng thuốc cầm máu, thuốc giảm đau hoặc tự rút ống thông tiểu tại nhà.

Tóm tắt

Phẫu thuật cắt bỏ tuyến tiền liệt là giải pháp can thiệp ngoại khoa quan trọng giúp giải quyết triệt để các khối u ác tính khu trú hoặc giải phóng tình trạng bít tắc đường tiểu nghiêm trọng. Những ảnh hưởng về tiểu tiện hay sinh lý có thể kiểm soát và cải thiện dần nếu người bệnh phối hợp chặt chẽ với bác sĩ chuyên khoa ngoại tiết niệu, tuân thủ hướng dẫn phục hồi chức năng và duy trì lối sống lành mạnh.