Cảnh giác cao điểm dịch sốt xuất huyết và các biện pháp phòng ngừa

Dịch sốt xuất huyết là gì?

Sốt xuất huyết Dengue là bệnh truyền nhiễm cấp tính do virus Dengue gây ra, lây lan sang người qua vết đốt của muỗi vằn giống Aedes mang mầm bệnh. Bệnh xuất hiện phổ biến tại các vùng nhiệt đới và cận nhiệt đới, trong đó có Việt Nam.

Đặc điểm dịch tễ học của sốt xuất huyết mang tính mùa rõ rệt, thường tăng cao vào những tháng mưa ẩm khi nhiệt độ và độ ẩm tạo điều kiện lý tưởng cho muỗi vằn phát triển. Bệnh có biểu hiện lâm sàng rất đa dạng, từ sốt nhẹ không triệu chứng đặc biệt đến thể sốt xuất huyết nặng có sốc, suy đa tạng và chảy máu ồ ạt đe dọa trực tiếp tính mạng nếu không được phát hiện và xử trí kịp thời bởi nhân viên y tế.

Nguyên nhân dịch sốt xuất huyết bùng phát mạnh vào mùa mưa

Muỗi vằn Aedes aegypti là tác nhân trung gian chủ yếu truyền virus Dengue giữa người với người. Vào mùa mưa, lượng nước tù đọng trong các vật dụng phế thải, lốp xe cũ, chậu cây cảnh và xô chậu không đậy nắp tạo điều kiện thuận lợi cho muỗi đẻ trứng và phát triển thành bọ gậy, lăng quăng.

Mật độ muỗi vằn gia tăng đột biến kết hợp với tập tính đốt người vào ban ngày, đặc biệt là sáng sớm và chiều tối, làm tốc độ phát tán mầm bệnh diễn ra nhanh chóng. Ở những khu dân cư đông đúc hoặc khu vực có hệ thống thoát nước kém, nguy cơ bùng phát ổ dịch sốt xuất huyết trên diện rộng là rất lớn nếu không có biện pháp can thiệp môi trường kịp thời.

Các giai đoạn diễn tiến lâm sàng của sốt xuất huyết Dengue

Bệnh sốt xuất huyết thường trải qua ba giai đoạn gồm giai đoạn sốt, giai đoạn nguy hiểm và giai đoạn hồi phục. Trong 3 ngày đầu, người bệnh thường sốt cao đột ngột, mệt mỏi, đau nhức cơ khớp và đau sau hốc mắt.

Nhiều người lầm tưởng khi cơn sốt hạ từ ngày thứ 4 đến ngày thứ 7 là bệnh đã thuyên giảm. Tuy nhiên, đây lại là giai đoạn nguy hiểm nhất do hiện tượng tăng tính thấm thành mạch, dẫn đến thoát huyết tương, cô đặc máu, giảm tiểu cầu và nguy cơ xuất huyết nội tạng. Sau giai đoạn này, nếu được chăm sóc và bù dịch đúng cách dưới sự giám sát y tế, người bệnh sẽ bước vào giai đoạn hồi phục, cảm giác thèm ăn trở lại và huyết động dần ổn định.

Dấu hiệu cảnh báo nguy hiểm cần đến bệnh viện ngay

Việc theo dõi sát các dấu hiệu cảnh báo là yếu tố quyết định để ngăn ngừa biến chứng sốc sốt xuất huyết và tử vong. Người bệnh và người nhà cần đặc biệt lưu tâm đến các triệu chứng phát sinh trong khoảng thời gian từ ngày thứ 3 đến ngày thứ 7 của bệnh.

Các dấu hiệu cảnh báo bao gồm đau bụng nhiều và liên tục, đặc biệt vùng hạ sườn phải, nôn ói nhiều lần, mệt lả, li bì hoặc bồn chồn vật vã. Bên cạnh đó, các biểu hiện xuất huyết niêm mạc như chảy máu cam, chảy máu chân răng, tiểu ra máu hoặc rong kinh bất thường đều là tín hiệu cho thấy cơ thể đang gặp rối loạn đông máu hoặc thoát dịch nghiêm trọng, đòi hỏi can thiệp y tế tức thì.

Biện pháp kiểm soát môi trường và phòng chống muỗi đốt

Biện pháp căn cơ và bền vững nhất để ngăn chặn dịch sốt xuất huyết là triệt phá nơi sinh sản của muỗi và phòng chống muỗi đốt. Mỗi hộ gia đình cần kiểm tra, lật úp các dụng cụ chứa nước không sử dụng, thu gom phế thải đọng nước xung quanh nơi ở và thường xuyên thay nước bình hoa.

Đối với các bể chứa nước sinh hoạt lớn, có thể thả cá ăn lăng quăng hoặc sử dụng các chế phẩm diệt ấu trùng theo khuyến cáo của ngành y tế. Ngoài ra, việc ngủ màn cả ban ngày lẫn ban đêm, sử dụng kem chống muỗi, mặc quần áo dài tay và phối hợp với cơ quan y tế địa phương trong các đợt phun hóa chất diệt muỗi trưởng thành đóng vai trò quyết định trong việc cắt đứt chuỗi lây truyền.

Lưu ý an toàn

Thông tin trong bài mang tính giáo dục sức khỏe và không thay thế cho chẩn đoán hay điều trị y khoa chuyên sâu. Người nghi ngờ mắc sốt xuất huyết tuyệt đối không tự ý truyền dịch tại nhà hoặc tự mua các thuốc giảm đau kháng viêm như aspirin hay ibuprofen. Khi có dấu hiệu sốt cao kéo dài hoặc triệu chứng cảnh báo bất thường, người bệnh cần đến ngay bệnh viện hoặc cơ sở y tế uy tín để được xét nghiệm công thức máu và theo dõi chặt chẽ.

Tóm tắt

Chủ động phòng chống sốt xuất huyết trong đợt cao điểm dịch bắt đầu từ việc diệt lăng quăng và tránh muỗi đốt trong từng gia đình. Khi xuất hiện triệu chứng nghi ngờ, người bệnh cần đến cơ sở y tế để được thăm khám và hướng dẫn theo dõi an toàn, tuyệt đối không tự ý điều trị tại nhà.