Cận thị 1/10 là bao nhiêu độ và cách hiểu kết quả khám thị lực

Cận thị 1/10 là bao nhiêu độ là gì?

Khám thị lực là bước kiểm tra cơ bản đầu tiên trong quy trình đánh giá chức năng của hệ thống thị giác. Khi kết quả ghi nhận thị lực mắt đạt 1/10, điều đó có nghĩa là ở khoảng cách tiêu chuẩn năm mét, người được khám chỉ có thể đọc được chữ cái lớn nhất ở dòng đầu tiên trên bảng đo thị lực, tương đương với kích thước ký tự mà một mắt có thị lực chuẩn 10/10 có thể nhận biết rõ ràng ở khoảng cách năm mươi mét.

Chỉ số này phản ánh mức độ giảm sút tầm nhìn xa của mắt tại thời điểm kiểm tra khi không sử dụng bất kỳ thấu kính hỗ trợ nào. Tuy nhiên, kết quả thị lực đơn thuần không mô tả được nguyên nhân gây mờ mắt là do tật khúc xạ như cận thị, loạn thị hay do các tổn thương bệnh lý tại giác mạc, thể thủy tinh và đáy mắt. Do đó, việc hiểu đúng bản chất của chỉ số thị lực giúp người dân tránh hiểu lầm rằng 1/10 đồng nghĩa với một số độ cận cố định hay một mức độ tổn thương nhãn cầu nghiêm trọng.

Sự khác biệt căn bản giữa thị lực và độ cận thị

Để hiểu rõ vì sao không thể quy đổi, cần phân biệt rõ hai khái niệm quang học trong nhãn khoa. Thị lực là thước đo khả năng nhận biết chi tiết và phân biệt hai điểm tách rời nhau của mắt ở một khoảng cách xác định. Khi thử thị lực bằng bảng Snellen hoặc bảng chữ C, chữ E tại Việt Nam, kết quả thường biểu thị bằng thang điểm 10 phần mười. Mức 10/10 thể hiện thị lực chuẩn, còn mức 1/10 có nghĩa là người khám chỉ đọc được hàng chữ lớn nhất trên cùng ở cự ly 5 mét.

Trái lại, độ khúc xạ cận thị được đo bằng đơn vị đi-ốp, viết tắt là D, với dấu trừ phía trước. Đi-ốp là đại lượng vật lý đo công suất hội tụ hoặc phân kỳ của thấu kính quang học cần thiết để đưa hình ảnh từ trước võng mạc về đúng lớp tế bào cảm thụ ánh sáng trên đáy mắt. Do đó, thị lực phản ánh hiệu quả chức năng nhìn thực tế, còn độ cận phản ánh sai số quang học của trục nhãn cầu hoặc lực khúc xạ của giác mạc và thể thủy tinh.

Các yếu tố khiến thị lực 1/10 không tương ứng với một số độ cận cố định

Trên thực tế lâm sàng, hai người cùng có kết quả thị lực không kính 1/10 có thể cần số độ kính rất khác nhau. Người thứ nhất có thể chỉ cận 1,50 đi-ốp hoặc 2,00 đi-ốp nhưng khả năng thích nghi thị giác kém hoặc đồng tử giãn to khiến hình ảnh nhòe nhiều. Người thứ hai có thể cận tới 3,00 đi-ốp, 4,00 đi-ốp hoặc thậm chí cao hơn, hoặc có kèm theo loạn thị chưa được chỉnh kính.

Sự chênh lệch này xuất phát từ nhiều yếu tố sinh lý học của mắt. Khả năng điều tiết tự nhiên của thể thủy tinh ở người trẻ tuổi có thể bù trừ một phần độ mờ quang học tạm thời. Bên cạnh đó, kích thước đồng tử, độ cong giác mạc, độ trong suốt của các môi trường quang học và độ nhạy cảm của tế bào nón trên hoàng điểm đều tác động trực tiếp lên kết quả đọc bảng thị lực. Vì vậy, không một chuyên gia nhãn khoa nào có thể đưa ra con số độ cận chính xác chỉ dựa vào việc người khám đọc được dòng chữ 1/10.

Quy trình xác định độ cận chính xác tại cơ sở chuyên khoa mắt

Để xác định chính xác mắt cận bao nhiêu độ khi ghi nhận thị lực 1/10, người khám cần trải qua quy trình đo khúc xạ toàn diện gồm nhiều bước phối hợp. Đầu tiên là đo khúc xạ khách quan bằng máy đo tự động, giúp kỹ thuật viên nhãn khoa có được số liệu ước tính ban đầu về độ cầu và độ trụ của mắt. Đối với trẻ nhỏ hoặc người có trương lực cơ thể mi quá mạnh, bác sĩ chuyên khoa mắt có thể chỉ định nhỏ thuốc liệt điều tiết trước khi đo để loại trừ hiện tượng cận thị giả.

Tiếp theo là bước thử khúc xạ chủ quan bằng hộp kính thử và bảng thị lực điện tử. Kỹ thuật viên sẽ tinh chỉnh từng bước nhảy 0,25 đi-ốp, kết hợp kiểm tra độ loạn thị qua trục thử để tìm ra thấu kính có công suất tối ưu nhất, giúp mắt đạt thị lực tối đa mà không gây căng thẳng điều tiết. Cuối cùng, bác sĩ nhãn khoa sẽ kiểm tra chức năng phối hợp thị giác hai mắt, đo khoảng cách đồng tử và soi đáy mắt để đánh giá sức khỏe của võng mạc, thể thủy tinh và dây thần kinh thị giác.

Các giải pháp điều chỉnh thị lực và kiểm soát tật khúc xạ

Sau khi hoàn tất thăm khám và xác định số độ thực tế sau kết quả 1/10, bác sĩ chuyên khoa mắt sẽ tư vấn giải pháp can thiệp phù hợp với từng độ tuổi, nhu cầu công việc và sinh hoạt. Đeo kính gọng khúc xạ là giải pháp đơn giản, an toàn và phổ biến nhất, giúp phục hồi thị lực nhanh chóng mà không can thiệp trực tiếp vào cấu trúc nhãn cầu. Kính áp tròng mềm cũng là một lựa chọn thẩm mỹ, nhưng đòi hỏi quy trình vệ sinh nghiêm ngặt để phòng ngừa viêm loét giác mạc.

Đối với thanh thiếu niên trong độ tuổi mắt còn tăng độ nhanh, phương pháp chỉnh hình giác mạc bằng kính tiếp xúc cứng ban đêm Ortho-K có thể được cân nhắc để vừa khử độ cận tạm thời ban ngày vừa hỗ trợ làm chậm tiến triển cận thị. Với người trên 18 tuổi có độ khúc xạ ổn định và đáp ứng đủ các tiêu chuẩn an toàn về độ dày giác mạc, các phẫu thuật khúc xạ bằng laser hoặc đặt kính nội nhãn có thể là phương án dài hạn. Bên cạnh các can thiệp quang học, việc duy trì thói quen làm việc khoa học theo quy tắc 20-20-20, giữ khoảng cách đọc sách trên 35 centimet và tăng cường hoạt động ngoài trời ban ngày đóng vai trò quan trọng trong việc bảo vệ sức khỏe đôi mắt.

Lưu ý an toàn

Người dân tuyệt đối không tự ý suy đoán số độ cận hoặc mua các loại kính cận bán sẵn dựa trên kết quả thị lực 1/10. Việc đeo kính không đúng tâm quang học, sai độ khúc xạ hoặc không phù hợp với trục loạn thị có thể dẫn đến hiện tượng đau đầu, buồn nôn, rối loạn thị giác hai mắt và đẩy nhanh tốc độ mỏi điều tiết. Thăm khám trực tiếp với bác sĩ nhãn khoa hoặc kỹ thuật viên khúc xạ là bước bắt buộc trước khi can thiệp bất kỳ phương pháp chỉnh quang nào.

Tóm tắt

Thị lực 1/10 và độ cận thị là hai chỉ số phản ánh hai khía cạnh riêng biệt của chức năng thị giác. Việc cố gắng quy đổi tương đương giữa thang đo thị lực và độ kính phân kỳ không đem lại giá trị chính xác và có thể gây tâm lý hoang mang không cần thiết. Khi phát hiện tầm nhìn xa bị suy giảm, người dân nên đến chuyên khoa mắt để được bác sĩ nhãn khoa và kỹ thuật viên khúc xạ đo khám toàn diện, từ đó nhận được chỉ định điều chỉnh phù hợp cho đôi mắt.