Cảm cúm rét run vì sao dễ nhầm sang bệnh cảm lạnh thông thường

Cảm cúm rét run là gì?

Cảm cúm và cảm lạnh đều là bệnh nhiễm trùng đường hô hấp do virus, nhưng mức độ tác động lên cơ thể có sự khác biệt rõ rệt. Cảm lạnh phần lớn do các chủng Rhinovirus gây nên, thường chỉ khu trú ở đường hô hấp trên với triệu chứng nhẹ như hắt hơi, sổ mũi và rất hiếm khi gây sốt cao. Trong khi đó, cảm cúm chủ yếu do virus Influenza A hoặc Influenza B gây ra, có khả năng ảnh hưởng sâu rộng đến toàn trạng. Hiện tượng rét run trong cảm cúm xuất hiện khi trung tâm điều nhiệt ở vùng dưới đồi bị kích thích bởi các chất trung gian gây viêm, làm thân nhiệt tăng vọt nhanh chóng. Sự nhầm lẫn giữa hai bệnh lý này thường xuất phát từ việc cả hai đều có triệu chứng hô hấp ban đầu, dẫn đến tâm lý chủ quan trong chăm sóc và theo dõi.

Bản chất y khoa của hiện tượng rét run trong bệnh cảm cúm

Khi virus cúm xâm nhập vào biểu mô hô hấp, hệ miễn dịch lập tức phản ứng bằng cách giải phóng các chất trung gian gây viêm vào tuần hoàn máu. Những chất này tác động lên trung tâm điều hòa thân nhiệt ở vùng dưới đồi, thiết lập một ngưỡng nhiệt độ cơ thể mới cao hơn mức bình thường. Do ngưỡng nhiệt bị nâng cao đột ngột, cơ thể cảm nhận rằng thân nhiệt hiện tại đang quá thấp so với mức cài đặt mới.

Để nhanh chóng nâng thân nhiệt lên, hệ thần kinh kích hoạt phản xạ co cơ rung giật không tự chủ, biểu hiện ra bên ngoài thành những cơn rét run dữ dội. Đồng thời, mạch máu ngoại vi dưới da co lại để hạn chế thoát nhiệt, làm tay chân lạnh buốt dù thân nhiệt bên trong đang tăng cao. Ở người bị cảm lạnh, phản ứng viêm toàn thân nhẹ hơn rất nhiều nên hiếm khi kích thích phản xạ rét run mạnh mẽ như vậy.

Sự khác biệt cốt lõi giữa cảm cúm và cảm lạnh thông thường

Điểm khác biệt quan trọng giữa cảm cúm và cảm lạnh nằm ở tốc độ khởi phát và phạm vi ảnh hưởng của triệu chứng. Bệnh cảm lạnh thường bắt đầu từ từ trong vài ngày với cảm giác rát họng, sau đó xuất hiện hắt hơi, nghẹt mũi và chảy nước mũi. Người bệnh cảm lạnh hiếm khi sốt cao, mức độ mệt mỏi nhẹ và vẫn có thể làm việc bình thường.

Ngược lại, cảm cúm thường xuất hiện rất đột ngột chỉ trong vài giờ. Người bệnh nhanh chóng rơi vào trạng thái sốt cao từ ba mươi tám độ rưỡi đến bốn mươi độ C, kèm theo rét run từng cơn và đau nhức dữ dội ở các nhóm cơ lớn như lưng, đùi, cánh tay. Tình trạng kiệt sức và nhức đầu nặng nề là dấu hiệu nổi bật của cảm cúm, buộc người bệnh phải nằm nghỉ hoàn toàn. Các triệu chứng như ho khan hay nghẹt mũi ở bệnh cúm cũng có thể xảy ra nhưng thường đi sau sự mệt mỏi toàn thân.

Vì sao người bệnh hay nhầm lẫn cảm cúm rét run với cảm lạnh

Sự nhầm lẫn giữa hai bệnh lý này bắt nguồn từ thói quen coi mọi đợt ho sốt khi thay đổi thời tiết là bị cảm lạnh hoặc trúng gió. Khi xuất hiện cơn rét run, người bệnh thường cho rằng cơ thể bị nhiễm lạnh bên ngoài nên có xu hướng trùm chăn thật kín hoặc xông hơi dân gian mà không kiểm tra thân nhiệt thực tế.

Ngoài ra, ở giai đoạn đầu, sự tương đồng của các biểu hiện hô hấp như hắt hơi, rát họng hay húng hắng ho cũng khiến người bệnh mất cảnh giác. Nhiều người chủ quan chờ bệnh tự khỏi như những đợt cảm lạnh thông thường. Tuy nhiên, virus cúm có độc lực mạnh hơn và có thể tiến triển nhanh chóng. Việc nhận định sai có thể làm chậm trễ việc phát hiện các dấu hiệu chuyển nặng, đặc biệt ở người có bệnh mạn tính hoặc sức đề kháng suy giảm.

Hướng chăm sóc và theo dõi an toàn khi bị sốt rét run

Khi xuất hiện cơn sốt rét run nghi ngờ do cảm cúm, người bệnh cần ưu tiên nghỉ ngơi hoàn toàn và bù đủ lượng nước cần thiết. Sốt cao và nhịp thở nhanh dễ dẫn đến mất nước và chất điện giải, do đó nên uống nhiều nước ấm, nước canh hoặc dung dịch bù điện giải pha đúng tỷ lệ hướng dẫn. Thức ăn nên ở dạng lỏng, dễ tiêu như cháo súp ấm để cơ thể dễ hấp thu.

Không gian nghỉ ngơi cần thông thoáng, tránh gió lùa và không nên đắp quá nhiều chăn dày khi đang sốt cao để tránh cản trở thoát nhiệt. Người chăm sóc cần theo dõi sát thân nhiệt bằng nhiệt kế định kỳ. Mọi quyết định dùng thuốc hạ sốt, giảm đau cần tham khảo ý kiến của cán bộ y tế nhằm đảm bảo tính an toàn, phù hợp với lứa tuổi và bệnh lý nền của từng cá nhân.

Lưu ý an toàn

Thông tin trong bài viết chỉ mang tính chất tham khảo kiến thức y học phổ quát và không thay thế cho chẩn đoán hay phác đồ của bác sĩ. Người bệnh tuyệt đối không tự ý mua thuốc kháng virus hoặc thuốc kháng sinh để điều trị, vì kháng sinh không có tác dụng đối với virus gây bệnh. Khi có các dấu hiệu nguy hiểm như sốt cao liên tục không hạ, khó thở, tức ngực, tím tái môi đầu chi, lơ mơ hoặc co giật, cần nhanh chóng đến cơ sở y tế gần nhất để được thăm khám và xử trí kịp thời.

Tóm tắt

Nhận biết đúng bản chất của cơn rét run trong bệnh cảm cúm giúp người bệnh tránh tâm lý chủ quan và phân biệt rõ với cảm lạnh thông thường. Việc nghỉ ngơi hợp lý, theo dõi sát diễn biến thân nhiệt và chủ động trao đổi với nhân viên y tế khi cần sẽ giúp quá trình hồi phục diễn ra an toàn và hạn chế rủi ro cho sức khỏe.