Cảm cúm nên kiêng gì và những lưu ý giúp cơ thể nhanh hồi phục

Cảm cúm nên kiêng gì là gì?

Cảm cúm là bệnh nhiễm trùng đường hô hấp cấp tính do các chủng virus cúm gây ra, điển hình nhất là virus cúm A và cúm B. Bệnh khởi phát đột ngột với các biểu hiện đặc trưng như sốt vừa đến sốt cao, ớn lạnh, đau mỏi toàn thân, đau đầu, đau rát họng, nghẹt mũi và ho khan. Khác với cảm lạnh thông thường chỉ gây khó chịu nhẹ ở vùng mũi họng, cảm cúm tác động mạnh lên toàn bộ thể trạng và tiêu hao rất nhiều năng lượng của cơ thể để kích hoạt phản ứng miễn dịch.

Trong thời gian nhiễm bệnh, các tế bào biểu mô đường hô hấp bị tổn thương và phản ứng viêm diễn ra dữ dội. Hệ tiêu hóa và chức năng chuyển hóa cũng tạm thời suy giảm hiệu suất hoạt động. Do đó, việc hiểu rõ các yếu tố cần kiêng cữ giúp người bệnh tránh tạo thêm gánh nặng cho các cơ quan nội tạng, ngăn ngừa hiện tượng mất nước, đồng thời giảm thiểu nguy cơ bội nhiễm vi khuẩn dẫn đến viêm phế quản hoặc viêm phổi. Chăm sóc khoa học và kiêng khem đúng mực là chìa khóa để cơ thể nhanh chóng lấy lại trạng thái cân bằng.

Thực phẩm và đồ ngọt cần hạn chế khi mắc cảm cúm

Chế độ ăn uống tác động trực tiếp đến khả năng chống đỡ của hệ miễn dịch khi virus cúm tấn công cơ thể. Người bệnh nên chủ động hạn chế các loại thức ăn chứa nhiều dầu mỡ, đồ chiên rán và thức ăn nhanh vì nhóm này gây khó tiêu, tạo thêm gánh nặng cho hệ tiêu hóa vốn đang suy giảm hoạt động. Các món ăn quá cay nồng chứa nhiều ớt, tiêu cũng cần tránh do dễ gây kích ứng niêm mạc họng, làm tăng phản xạ ho và cảm giác rát buốt cổ họng.

Bên cạnh đó, thực phẩm chứa nhiều đường tinh luyện như bánh kẹo ngọt, nước ngọt có ga và các món tráng miệng chế biến sẵn có thể thúc đẩy phản ứng viêm trong cơ thể và ức chế tạm thời khả năng hoạt động của các tế bào bạch cầu. Sữa đặc có đường hoặc các sản phẩm béo ngậy đôi khi làm cảm giác đờm ở cổ họng trở nên đặc quánh, gây khó chịu cho đường thở. Thay vì ăn các món này, người bệnh nên ưu tiên thức ăn mềm, lỏng, ấm và giàu nước để vừa cung cấp năng lượng vừa làm dịu đường hô hấp.

Tác hại của rượu bia, caffeine và khói thuốc đối với bệnh cúm

Đồ uống chứa cồn như rượu bia và thức uống giàu caffeine như cà phê, trà đặc, nước tăng lực là những thứ cần kiêng cữ nghiêm ngặt khi bị cảm cúm. Cả cồn và caffeine đều có đặc tính lợi tiểu, khiến cơ thể tăng đào thải nước qua đường tiết niệu. Trong khi đó, người mắc cúm thường xuyên bị mất nước do sốt, toát mồ hôi, thở nhanh và chảy nước mũi. Mất nước làm khô niêm mạc hô hấp, khiến dịch nhầy trở nên đặc quánh, khó tống xuất ra ngoài và kéo dài thời gian phục hồi.

Đặc biệt, rượu bia còn làm suy yếu tạm thời các phản ứng miễn dịch tự nhiên, đồng thời gây áp lực chuyển hóa lớn lên gan. Điều này đặc biệt nguy hiểm nếu người bệnh đang dùng paracetamol để hạ sốt, vì sự kết hợp giữa rượu và paracetamol làm tăng vọt nguy cơ ngộ độc gan cấp tính. Ngoài ra, việc hút thuốc lá hoặc hít phải khói thuốc thụ động cũng phải tuyệt đối tránh, bởi hàng ngàn chất độc trong khói thuốc sẽ gây tổn thương trực tiếp các biểu mô lông chuyển ở phế quản, làm tăng nguy cơ viêm xoang, viêm phế quản và viêm phổi bội nhiễm.

Thói quen sinh hoạt và vận động cần tránh trong giai đoạn nhiễm cúm

Nhiều người có quan niệm sai lầm rằng vận động mạnh hoặc tập thể thao để ra nhiều mồ hôi sẽ giúp thải độc và mau hết cảm cúm. Trên thực tế, khi cơ thể đang huy động toàn bộ năng lượng để tạo kháng thể chống lại virus cúm, việc gắng sức thể lực sẽ khiến các cơ quan bị quá tải, gia tăng tình trạng mất nước và làm suy kiệt sức đề kháng. Trong giai đoạn toàn phát, người bệnh cần nghỉ ngơi hoàn toàn tại giường, ngủ đủ giấc để các tế bào miễn dịch hoạt động hiệu quả nhất.

Một thói quen nguy hại khác là tắm nước lạnh hoặc để cơ thể tiếp xúc đột ngột với gió lùa. Sự thay đổi nhiệt độ đột ngột làm co các mạch máu ngoại vi, làm suy giảm lưu lượng máu đến niêm mạc đường hô hấp trên và tạo điều kiện cho các loại vi khuẩn cơ hội xâm nhập. Người bệnh cũng không nên thức khuya, lướt điện thoại quá nhiều hay cố gắng làm việc trí óc căng thẳng. Giữ môi trường sống thông thoáng, ấm áp, tránh quạt thổi thẳng vào mặt và duy trì độ ẩm không khí phù hợp là những yếu tố thiết yếu giúp đường thở mau lành.

Những sai lầm nguy hại khi tự điều trị cảm cúm tại nhà

Một trong những sai lầm phổ biến và nguy hiểm nhất khi bị cảm cúm là thói quen tự ý mua thuốc kháng sinh về uống. Cảm cúm là bệnh truyền nhiễm do virus cúm gây ra, trong khi kháng sinh chỉ có tác dụng tiêu diệt vi khuẩn chứ không hề có hoạt tính trên virus. Việc dùng kháng sinh tùy tiện không những không rút ngắn thời gian mắc bệnh mà còn gây loạn khuẩn đường ruột, dị ứng thuốc và thúc đẩy tình trạng vi khuẩn kháng kháng sinh trong cộng đồng.

Bên cạnh đó, việc nôn nóng hạ sốt dẫn đến lạm dụng hoặc dùng quá liều các loại thuốc giảm đau hạ sốt như paracetamol hay ibuprofen cũng tiềm ẩn hiểm họa lớn cho gan và dạ dày. Không ít trường hợp người bệnh uống cùng lúc nhiều chế phẩm có tên thương mại khác nhau nhưng đều chứa hoạt chất paracetamol dẫn đến quá liều gây suy gan cấp. Ngoài ra, việc kiêng ăn quá mức theo các hủ tục dân gian như chỉ ăn cháo trắng với muối cũng làm cơ thể thiếu hụt protein và vi chất, khiến hệ miễn dịch cạn kiệt nguồn lực để phục hồi mô tổn thương.

Lưu ý an toàn

Các thông tin kiêng cữ khi bị cảm cúm chỉ mang tính chất tham khảo giáo dục sức khỏe và không thay thế cho chẩn đoán hay phác đồ điều trị của bác sĩ chuyên khoa. Tuyệt đối không tự ý dùng thuốc kê đơn hoặc thay đổi liều lượng thuốc hạ sốt khi chưa có hướng dẫn y tế. Người có bệnh nền như hen suyễn, bệnh tim mạch, tiểu đường hoặc phụ nữ mang thai khi mắc cúm cần được theo dõi y tế chặt chẽ để phòng ngừa rủi ro.

Tóm tắt

Chăm sóc cơ thể đúng cách khi bị cảm cúm đòi hỏi sự cân bằng giữa việc kiêng cữ hợp lý và bổ sung dinh dưỡng đầy đủ. Tránh xa các thói quen có hại kết hợp nghỉ ngơi khoa học sẽ tạo điều kiện tốt nhất để hệ miễn dịch tự nhiên chữa lành cơ thể. Hãy luôn lắng nghe các tín hiệu sức khỏe và tham vấn ý kiến nhân viên y tế khi triệu chứng diễn tiến bất thường.