Cảm cúm kèm ho khó thở: Nguyên nhân cảnh báo và cách xử trí

Cảm cúm ho khó thở là gì?

Triệu chứng ho và khó thở xuất hiện trong đợt cảm cúm là hiện tượng đường thở bị viêm nhiễm, tăng tiết đờm đặc hoặc co thắt cơ trơn phế quản, làm hẹp đường dẫn khí vào phổi. Bình thường, virus cúm chủ yếu gây tổn thương niêm mạc đường hô hấp trên. Khi phản ứng viêm lan tỏa xuống đường hô hấp dưới, sự phù nề thành phế quản và các chất tiết tích tụ sẽ cản trở luồng khí lưu thông tự nhiên. Người bệnh có cảm giác hụt hơi, thở nhanh nông, lồng ngực co kéo hoặc cảm thấy ngực bị đè nặng mỗi khi ho. Triệu chứng này đặc biệt dễ diễn tiến nặng ở những nhóm đối tượng dễ bị tổn thương như người cao tuổi, phụ nữ mang thai, trẻ nhỏ hoặc người có bệnh nền mạn tính như hen phế quản, bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính và bệnh tim mạch. Do đó, việc theo dõi sát mức độ khó thở là yếu tố tiên quyết để đánh giá mức độ nghiêm trọng của bệnh.

Những nguyên nhân thường gặp gây ho khó thở khi bị cảm cúm

Tình trạng ho kèm theo khó thở ở người mắc cảm cúm thường bắt nguồn từ nhiều nguyên nhân bệnh lý khác nhau tại đường hô hấp. Nguyên nhân phổ biến hàng đầu là biến chứng viêm phế quản cấp hoặc viêm phổi do virus cúm trực tiếp tấn công nhu mô phổi. Sự tổn thương các phế nang khiến dịch rỉ viêm tràn vào đường thở, làm giảm khả năng trao đổi oxy và sinh ra phản xạ ho dữ dội kèm khó thở.

Bên cạnh đó, bội nhiễm vi khuẩn thứ phát là một nguyên nhân rất thường gặp. Khi sức đề kháng suy giảm sau những ngày đầu nhiễm cúm, vi khuẩn cơ hội như phế cầu hoặc tụ cầu dễ dàng xâm nhập, tạo nên đờm vàng đặc hoặc xanh quánh, gây bít tắc đường thở nhỏ. Ngoài ra, cảm cúm có thể kích hoạt đợt bùng phát cấp tính của bệnh hen phế quản hoặc bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính sẵn có, khiến cơ phế quản co thắt mạnh, làm người bệnh thở khò khè và hụt hơi rõ rệt.

Dấu hiệu cảnh báo nguy hiểm cần đến bệnh viện ngay

Người bệnh bị cảm cúm ho khó thở cần đặc biệt chú ý đến các dấu hiệu cảnh báo suy hô hấp cấp tính để đến cơ sở y tế cấp cứu kịp thời. Biểu hiện nguy hiểm rõ rệt nhất là tình trạng thở gấp, nhịp thở nhanh hơn bình thường, cánh mũi phập phồng hoặc có sự co kéo cơ hô hấp phụ như cơ liên sườn và hõm ức khi hít vào.

Một dấu hiệu quan trọng khác là sự thay đổi sắc tố da niêm mạc. Khi nồng độ oxy trong máu giảm sút nghiêm trọng, môi, đầu móng tay hoặc niêm mạc mắt của người bệnh có thể trở nên nhợt nhạt hoặc tím tái. Ngoài ra, nếu người bệnh cảm thấy đau tức ngực dữ dội, không thể nói hết một câu dài, ho khạc ra đờm có lẫn máu, sốt cao liên tục không đáp ứng với các biện pháp hạ nhiệt thông thường, hoặc xuất hiện tình trạng li bì, lú lẫn, lơ mơ thì cần phải gọi cấp cứu hoặc đưa đến bệnh viện ngay lập tức.

Biện pháp hỗ trợ chăm sóc đường thở an toàn tại nhà

Trong trường hợp cảm cúm mới khởi phát và mức độ khó thở còn rất nhẹ sau khi đã được nhân viên y tế thăm khám đánh giá, việc chăm sóc đúng cách tại nhà sẽ hỗ trợ làm dịu đường hô hấp. Người bệnh cần tuyệt đối nghỉ ngơi tại không gian thoáng khí, ấm áp và tránh xa khói thuốc lá, bụi bẩn hoặc các mùi hóa chất kích ứng.

Bổ sung đầy đủ nước là nguyên tắc chăm sóc quan trọng giúp làm loãng dịch đờm đặc trong cổ họng và phế quản, từ đó giúp người bệnh ho tống xuất đờm ra ngoài dễ dàng hơn. Người bệnh có thể uống nước ấm, nước canh hoặc nước hoa quả giàu vitamin. Việc súc miệng bằng nước muối sinh lý hàng ngày và sử dụng máy tạo độ ẩm không khí trong phòng ngủ cũng giúp làm ẩm niêm mạc đường thở khô rát. Khi nghỉ ngơi hoặc nằm ngủ, người bệnh nên kê cao gối hoặc nằm tư thế nửa nằm nửa ngồi để tạo khoảng không gian cho lồng ngực giãn nở tối đa, giúp luồng khí lưu thông thông thoáng hơn.

Nguyên tắc phòng ngừa cảm cúm và biến chứng đường hô hấp

Để bảo vệ hệ hô hấp và hạn chế tối đa nguy cơ gặp phải tình trạng cảm cúm ho khó thở, tiêm phòng vắc xin cúm định kỳ hàng năm là biện pháp phòng ngừa chủ động và hiệu quả nhất. Vắc xin giúp cơ thể xây dựng kháng thể chống lại các chủng virus cúm lưu hành phổ biến, từ đó làm giảm đáng kể tỷ lệ mắc bệnh cũng như nguy cơ xuất hiện các biến chứng nặng ở phổi.

Bên cạnh tiêm chủng, việc duy trì lối sống lành mạnh đóng vai trò thiết yếu trong việc củng cố hệ miễn dịch tự nhiên. Mỗi người nên duy trì thói quen rửa tay thường xuyên bằng xà phòng hoặc dung dịch sát khuẩn, đeo khẩu trang y tế khi đến nơi đông người hoặc khi tiếp xúc với người có biểu hiện ho sốt. Xây dựng chế độ dinh dưỡng cân đối giàu chất xơ, vitamin và khoáng chất, kết hợp tập thể dục nhẹ nhàng và giữ ấm cơ thể trong những đợt thời tiết chuyển lạnh đột ngột sẽ giúp cơ thể luôn sẵn sàng chống lại các tác nhân gây bệnh từ môi trường.

Lưu ý an toàn

Thông tin trong bài viết chỉ mang tính chất tham khảo giáo dục sức khỏe và không thay thế cho chẩn đoán hay chỉ định điều trị của bác sĩ chuyên khoa. Khó thở là một triệu chứng thực thể nghiêm trọng, người bệnh tuyệt đối không được tự ý mua thuốc kháng sinh, thuốc kháng virus, thuốc giảm ho ức chế trung ương hoặc thuốc giãn phế quản khi chưa có chỉ định y tế. Việc dùng sai thuốc có thể che lấp triệu chứng nặng, làm đờm ứ đọng nhiều hơn hoặc dẫn đến tình trạng kháng thuốc nguy hiểm. Nếu triệu chứng khó thở tăng dần hoặc xuất hiện bất kỳ dấu hiệu bất thường nào, người bệnh cần đến bệnh viện chuyên khoa hô hấp để được can thiệp kịp thời.

Tóm tắt

Cảm cúm kèm ho khó thở là tín hiệu cảnh báo tổn thương đường hô hấp dưới không nên xem nhẹ. Nhận diện sớm các dấu hiệu nguy hiểm, chủ động đi khám y khoa và thực hiện các biện pháp chăm sóc, phòng ngừa khoa học là cách tốt nhất để bảo vệ chức năng phổi và bảo vệ sức khỏe cho bản thân cùng gia đình.