Cách xử trí tụt huyết áp tại nhà an toàn và đúng cách
Nội dung chỉ cung cấp thông tin tham khảo, không thay thế chẩn đoán, khám hoặc điều trị của người hành nghề y tế. Không tự ý dùng, ngừng hoặc thay đổi thuốc dựa trên bài viết.
Tụt huyết áp là tình trạng chỉ số huyết áp giảm đột ngột dưới mức 90 trên 60 mmHg, khiến lưu lượng máu đến não và các cơ quan quan trọng suy giảm. Người bị hạ huyết áp thường gặp các triệu chứng như hoa mắt, chóng mặt, vã mồ hôi lạnh, bủn rủn chân tay hoặc cảm giác đứng không vững. Nắm rõ cách xử trí tụt huyết áp tại nhà đúng phương pháp giúp ổn định tuần hoàn kịp thời và hạn chế tối đa nguy cơ té ngã gây chấn thương.
Nhiều người lầm tưởng rằng có những mẹo dân gian có thể chữa dứt điểm tụt huyết áp nặng tại nhà. Trên thực tế, các biện pháp tại chỗ chỉ mang tính chất sơ cứu ban đầu cho các cơn hạ huyết áp nhẹ hoặc thoáng qua. Việc chẩn đoán căn nguyên và điều trị lâu dài luôn đòi hỏi sự thăm khám cẩn trọng của bác sĩ chuyên khoa tim mạch.
Xử trí tụt huyết áp tại nhà là gì?
Hạ huyết áp xảy ra khi áp lực dòng máu tác động lên thành động mạch giảm thấp hơn mức sinh lý bình thường. Đối với người trưởng thành khỏe mạnh, chỉ số huyết áp bình thường thường dao động quanh mức 120 trên 80 mmHg; khi huyết áp tâm thu dưới 90 mmHg hoặc huyết áp tâm trương dưới 60 mmHg thì được coi là tụt huyết áp. Nguyên nhân gây hạ huyết áp rất đa dạng, có thể xuất phát từ mất nước, suy dinh dưỡng, đứng dậy quá nhanh, thay đổi thời tiết, thiếu máu hoặc tác dụng phụ của một số loại thuốc đang sử dụng. Bên cạnh đó, tụt huyết áp đột ngột cũng có thể là biểu hiện của các vấn đề tim mạch, rối loạn nội tiết hoặc nhiễm trùng nghiêm trọng. Hiểu rõ cơ chế này giúp người bệnh không hoang mang và áp dụng các biện pháp chăm sóc tại nhà một cách khoa học, thận trọng.
Các bước sơ cứu bước đầu khi xuất hiện cơn tụt huyết áp
Khi nhận thấy người bệnh có biểu hiện hoa mắt, chóng mặt, vã mồ hôi hoặc choáng váng, việc đầu tiên cần làm là giúp họ ngồi xuống hoặc nằm nghỉ ở nơi thoáng khí, bằng phẳng. Tư thế tốt nhất là đặt người bệnh nằm ngửa và kê chân cao hơn đầu khoảng 20 đến 30 centimet để hỗ trợ lượng máu dồn về tim và não nhanh hơn. Nới lỏng cổ áo, thắt lưng và quần áo chật để đường thở thông thoáng. Người xung quanh nên tránh tụ tập quá đông, giữ không gian yên tĩnh và liên tục theo dõi mức độ tỉnh táo của người bệnh. Nếu có máy đo huyết áp tại nhà, hãy kiểm tra ngay chỉ số huyết áp và nhịp tim để đánh giá mức độ sụt giảm, từ đó có hướng xử trí phù hợp tiếp theo.
Bổ sung nước và thực phẩm hỗ trợ hồi phục huyết áp
Sau khi người bệnh đã ở tư thế nằm an toàn và còn tỉnh táo, có thể cho dùng một số thức uống hỗ trợ tăng thể tích tuần hoàn hoặc kích thích huyết áp tăng nhẹ. Một cốc nước lọc ấm, nước gừng ấm pha chút đường hoặc trà ngọt nhẹ có thể giúp người bệnh cảm thấy dễ chịu hơn. Nếu nguyên nhân do đói hoặc hạ đường huyết đi kèm, một miếng bánh ngọt hoặc một chút kẹo ngậm sẽ hỗ trợ đưa đường huyết và huyết áp về mức ổn định. Trong trường hợp người bệnh không có tiền sử tăng huyết áp mạn tính, một bát súp ấm hoặc nước canh có độ mặn vừa phải cũng có tác dụng giữ nước trong lòng mạch. Tuyệt đối không cho người bệnh uống nước khi đang lơ mơ hoặc ngất xỉu để tránh sặc vào đường hô hấp.
Biện pháp sinh hoạt giúp phòng ngừa tụt huyết áp tái phát
Đối với những người có cơ địa huyết áp thấp mạn tính hoặc thường xuyên gặp tình trạng hạ huyết áp tư thế, việc thay đổi lối sống đóng vai trò rất quan trọng trong kiểm soát bệnh. Nên duy trì thói quen uống đủ từ 1,5 đến 2 lít nước mỗi ngày để đảm bảo thể tích tuần hoàn máu luôn đầy đủ. Chia nhỏ các bữa ăn thành nhiều lần trong ngày thay vì ăn quá no một bữa, nhằm hạn chế tình trạng dồn máu nhiều về hệ tiêu hóa sau ăn. Khi thức dậy vào buổi sáng hoặc sau khi ngồi lâu, hãy cử động nhẹ nhàng các khớp chân tay trước khi đứng dậy từ từ, tránh đổi tư thế đột ngột. Tập luyện thể dục thể thao đều đặn với các bài tập vừa sức như đi bộ, bơi lội hoặc yoga cũng góp phần cải thiện trương lực mạch máu.
Dấu hiệu cảnh báo nguy hiểm cần đến cơ sở y tế ngay lập tức
Mặc dù đa số các trường hợp hạ huyết áp nhẹ có thể tự cải thiện sau khi nghỉ ngơi và sơ cứu, người chăm sóc cần nhận diện các dấu hiệu cảnh báo nguy hiểm để đưa người bệnh đến cơ sở y tế kịp thời. Cần gọi cấp cứu hoặc đưa người bệnh đi viện ngay nếu xuất hiện cơn ngất xỉu, mất ý thức, đau thắt ngực, khó thở dữ dội hoặc vã mồ hôi lạnh toàn thân. Tình trạng tụt huyết áp đi kèm đi ngoài phân đen, nôn ra máu, sốt cao hoặc co giật là dấu hiệu của các bệnh lý cấp tính nghiêm trọng như xuất huyết tiêu hóa, nhiễm trùng huyết hoặc sốc phản vệ. Trong các trường hợp này, việc can thiệp y tế chuyên sâu tại bệnh viện là bắt buộc, không được kéo dài thời gian xử trí tại nhà.
Lưu ý an toàn
Các thông tin xử trí tại nhà chỉ áp dụng cho người bệnh còn tỉnh táo và có triệu chứng nhẹ. Tuyệt đối không cố ép người bệnh đang hôn mê hoặc co giật uống nước hay ăn bất kỳ thực phẩm nào vì có thể gây sặc tắc đường thở. Người bệnh không được tự ý dùng các loại thuốc tăng huyết áp hoặc ngừng thuốc điều trị bệnh nền khi chưa có chỉ định từ bác sĩ. Khi các triệu chứng tụt huyết áp lặp lại thường xuyên hoặc kéo dài không thuyên giảm, người bệnh cần đến bệnh viện khám chuyên khoa tim mạch để tìm chính xác nguyên nhân gốc rễ.
Tóm tắt
Xử trí tụt huyết áp tại nhà là biện pháp hỗ trợ ban đầu nhằm đưa chỉ số huyết áp về mức an toàn và giảm thiểu triệu chứng khó chịu. Người thường xuyên bị hạ huyết áp không nên chủ quan hoặc tin vào các mẹo truyền miệng chưa kiểm chứng. Việc chủ động thăm khám y khoa, tuân thủ hướng dẫn của bác sĩ và xây dựng lối sống lành mạnh là chìa khóa bảo vệ sức khỏe tim mạch bền vững.
Nguồn tham khảo
- Journal of Clinical Case Reports and Studies: Orthostatic Hypotension in a Complex Clinical Setting Use of the Heart Rate Increase/Systolic Blood Pressure Decrease Ratio as a Diagnostic Aid
- Journal of Hypertension: Orthostatic hypotension, arterial stiffness and home blood pressure variability: an opportunity for looking beyond the horizon
FAQ – Câu hỏi thường gặp
Uống trà gừng có giúp cải thiện tụt huyết áp không?
Uống một cốc nước gừng ấm giúp làm ấm cơ thể và kích thích tuần hoàn máu tạm thời. Tuy nhiên, đây chỉ là giải pháp hỗ trợ ban đầu đối với người tụt huyết áp nhẹ, không thay thế được việc thăm khám và điều trị y khoa khi huyết áp hạ thấp kéo dài.
Cần nghỉ ngơi bao lâu sau khi huyết áp đã ổn định trở lại?
Sau khi huyết áp ổn định và hết cảm giác choáng váng, người bệnh nên nằm nghỉ ngơi thêm 10 đến 15 phút. Khi ngồi dậy cần thực hiện từ từ, có điểm tựa vững chắc để tránh tình trạng hạ huyết áp tư thế tái phát.
Người hay bị tụt huyết áp cần kiêng những thói quen gì?
Người thường xuyên tụt huyết áp nên hạn chế bỏ bữa, tránh ăn quá no trong một lần, giảm đồ uống có cồn và không tắm nước quá nóng. Ngoài ra, cần tránh thay đổi tư thế đột ngột từ nằm hoặc ngồi sang đứng dậy.
Có nên tự mua thuốc tăng huyết áp để uống tại nhà không?
Người bệnh tuyệt đối không được tự ý mua thuốc nâng huyết áp để uống khi chưa có chỉ định của bác sĩ chuyên khoa tim mạch. Việc dùng sai thuốc có thể dẫn đến biến chứng nguy hiểm cho hệ tuần hoàn.
Phụ nữ mang thai bị tụt huyết áp nên xử trí thế nào?
Tụt huyết áp khi mang thai có thể xảy ra do thay đổi nội tiết và tuần hoàn. Thai phụ cần nằm nghiêng sang trái khi choáng váng, uống đủ nước và thông báo ngay cho bác sĩ sản khoa để được kiểm tra định kỳ.
