Cách xử trí khi con bị sốt co giật an toàn và đúng cách

Cách xử trí khi con bị sốt co giật là gì?

Sốt co giật là phản ứng co giật xảy ra ở trẻ có hệ thần kinh chưa phát triển hoàn thiện khi nhiệt độ cơ thể tăng cao đột ngột, thường trên 38 độ C hoặc 38,5 độ C. Tình trạng này phổ biến nhất ở trẻ nhỏ từ sáu tháng đến năm tuổi, với tỷ lệ gặp khoảng hai đến năm phần trăm trẻ em khỏe mạnh. Các cơn co giật thường xuất hiện phổ biến trong những giờ đầu của đợt sốt do các bệnh lý nhiễm trùng đường hô hấp trên, nhiễm siêu vi, viêm amidan hoặc viêm tai giữa.

Đại đa số các trường hợp là sốt co giật đơn thuần, diễn ra trong thời gian ngắn từ vài chục giây đến dưới năm phút và không gây ra tổn thương thực thể tại não bộ. Dù hình ảnh trẻ lên cơn giật rất đáng lo ngại, tình trạng này hiếm khi đe dọa trực tiếp tính mạng nếu trẻ được sơ cứu đường thở đúng cách và không gặp phải các chấn thương cơ học thứ phát trong quá trình co giật.

Các bước sơ cứu tại chỗ an toàn khi trẻ lên cơn co giật

Khi phát hiện con lên cơn co giật trong cơn sốt, nguyên tắc quan trọng nhất là bảo vệ đường thở và ngăn ngừa chấn thương cơ học. Cha mẹ cần giữ bình tĩnh, đặt trẻ nằm nghiêng sang một bên trên mặt phẳng an toàn, êm ái như giường hoặc sàn nhà có lót đệm, tránh xa các vật sắc nhọn hoặc đồ đạc cứng. Tư thế nằm nghiêng giúp đường thở thông thoáng, cho phép đờm dãi, dịch nôn tự chảy ra ngoài mà không trào ngược vào khí quản.

Tiếp theo, hãy nới lỏng quần áo quanh cổ và ngực để trẻ dễ thở hơn. Không đè chặt tay chân hoặc cố gắng kiềm chế cử động giật của trẻ vì hành động này có thể gây trật khớp hoặc gãy xương. Cha mẹ nên chú ý quan sát kỹ các biểu hiện trong cơn, bao gồm hướng nhìn của mắt, kiểu co giật toàn thân hay cục bộ, và đặc biệt là bấm giờ xem cơn co giật kéo dài bao nhiêu phút để cung cấp thông tin chính xác cho bác sĩ khi đến cơ sở y tế.

Những sai lầm nguy hiểm cần tuyệt đối tránh khi xử trí

Trong lúc hoảng loạn, nhiều người thường áp dụng các biện pháp truyền miệng chưa được kiểm chứng, vô tình đẩy trẻ vào tình thế nguy hiểm tính mạng. Sai lầm phổ biến nhất là cố tình nhét ngón tay, đũa, khăn hoặc muỗng vào miệng trẻ với suy nghĩ ngăn cắn lưỡi. Trên thực tế, trẻ hiếm khi cắn vào lưỡi gây nguy hiểm trong cơn sốt co giật, nhưng việc đưa dị vật vào miệng có thể làm gãy răng, tổn thương nướu hoặc gây tắc nghẽn đường thở nghiêm trọng.

Ngoài ra, cha mẹ tuyệt đối không được vắt chanh, nhỏ nước xả hay ép trẻ uống thuốc hạ sốt khi trẻ đang co giật hoặc chưa tỉnh táo hoàn toàn. Hành động này rất dễ khiến chất lỏng lọt thẳng vào phổi, dẫn đến nghẹt thở cấp, viêm phổi hít hoặc ngừng tim. Việc chườm đá lạnh, đắp cồn hoặc dùng rượu để hạ nhiệt cũng không được khuyến cáo vì gây co mạch ngoại vi, làm nhiệt độ trung tâm tăng cao hơn và có thể gây nhiễm độc qua da.

Dấu hiệu cảnh báo nguy hiểm cần đưa trẻ đến bệnh viện cấp cứu

Mặc dù phần lớn các cơn sốt co giật ở trẻ nhỏ là lành tính và tự ngừng sau vài phút, gia đình vẫn cần nhận biết các dấu hiệu nguy hiểm để gọi cấp cứu hoặc đưa trẻ đến bệnh viện ngay lập tức. Cần đưa trẻ đi cấp cứu khẩn cấp nếu cơn co giật kéo dài trên năm phút, trẻ bị co giật nhiều hơn một lần trong vòng hai mươi bốn giờ, hoặc cơn co giật chỉ xuất hiện ở một bên cơ thể hay một chi cụ thể thay vì toàn thân.

Bên cạnh đó, cha mẹ cần đặc biệt chú ý nếu sau khi hết giật, trẻ không tỉnh lại, lơ mơ, li bì khó đánh thức, thở khò khè, khó thở hoặc môi và đầu chi tím tái. Trẻ có dấu hiệu cứng gáy, nôn vọt liên tục, xuất hiện ban xuất huyết hoại tử trên da hoặc trẻ dưới sáu tháng tuổi có biểu hiện sốt co giật đều là những trường hợp cảnh báo viêm màng não hoặc nhiễm trùng thần kinh trung ương, đòi hỏi can thiệp y tế tức thì.

Chăm sóc và theo dõi sức khỏe cho trẻ sau cơn co giật

Sau khi cơn co giật kết thúc, trẻ thường có xu hướng rơi vào trạng thái ngủ sâu hoặc mệt mỏi trong một khoảng thời gian ngắn. Lúc này, cha mẹ vẫn nên duy trì cho trẻ nằm nghiêng, theo dõi nhịp thở và màu sắc môi, da của bé. Khi trẻ đã hoàn toàn tỉnh táo và có thể nuốt bình thường, có thể đo lại nhiệt độ cơ thể bằng nhiệt kế đo nách hoặc đo trán.

Nếu nhiệt độ vẫn còn cao trên 38,5 độ C, phụ huynh có thể dùng khăn mềm thấm nước ấm vắt ráo để lau các vùng có nhiều mạch máu lớn như nách, bẹn và cổ nhằm hỗ trợ tản nhiệt. Việc dùng thuốc hạ sốt như paracetamol chỉ nên thực hiện khi trẻ tỉnh táo và tuân thủ chặt chẽ liều lượng tính theo cân nặng do nhân viên y tế hướng dẫn. Cho trẻ uống từng ngụm nhỏ dung dịch bù nước oresol hoặc sữa mẹ để tránh mất nước, đồng thời đưa trẻ đến phòng khám nhi khoa để bác sĩ kiểm tra tai mũi họng, phổi hoặc xét nghiệm cần thiết.

Lưu ý an toàn

Thông tin trong bài viết mang tính chất hướng dẫn thường thức và nâng cao kỹ năng xử trí tình huống khẩn cấp ban đầu, không thay thế cho việc chẩn đoán và điều trị y khoa. Cha mẹ tuyệt đối không tự ý mua hoặc cho trẻ dùng thuốc an thần, thuốc chống động kinh hay điều chỉnh đơn thuốc khi chưa có chỉ định từ bác sĩ chuyên khoa nhi. Sau mỗi cơn sốt co giật, trẻ bắt buộc cần được thăm khám y tế để loại trừ các bệnh lý nhiễm trùng nguy hiểm.

Tóm tắt

Sốt co giật ở trẻ nhỏ tuy đáng sợ nhưng đa phần lành tính nếu cha mẹ nắm vững cách sơ cứu đúng và giữ được bình tĩnh. Sau khi xử trí ban đầu, việc đưa trẻ đi khám bác sĩ chuyên khoa nhi là bước cần thiết nhằm tìm chính xác nguyên nhân gây sốt và loại trừ các nguy cơ tiềm ẩn.