Cách xử trí ban đầu khi bị hạ đường huyết co giật

Xử trí hạ đường huyết co giật

Hạ đường huyết co giật đại diện cho hình thái hạ đường huyết nặng, khi chỉ số glucose máu hạ xuống ngưỡng gây rối loạn chức năng thần kinh trung ương. Não bộ phụ thuộc hầu như hoàn toàn vào glucose làm nguồn năng lượng duy trì hoạt động. Khi lượng đường cấp cho脑 bị gián đoạn trầm trọng, các tín hiệu điện não bị rối loạn bộc phát thành cơn co giật, kèm theo mất tri giác, ngất xịu hoặc hôn mê.

Tình trạng này nếu không được nhận biết và can thiệp kịp thời có thể dẫn đến tổn thương não vĩnh viễn, chấn thương do té ngã trong cơn co giật, hoặc các biến chứng tim mạch nguy hiểm. Nhận biết đúng bản chất cơn co giật do hạ đường huyết giúp người thân và người xung quanh hành động đúng cách, ưu tiên sự an toàn của người bệnh trước khi nhân viên y tế có mặt.

Các bước sơ cứu ban đầu khi người bệnh bị hạ đường huyết co giật

Khi phát hiện người bệnh có biểu hiện co giật nghi do sụt giảm đường huyết, người hỗ trợ cần giữ bình tĩnh và thực hiện ngay các bước bảo vệ an toàn. Đầu tiên, hãy di chuyển các vật sắc nhọn, cứng hoặc nguy hiểm ra xa khỏi tầm vóc dáng của người bệnh để tránh gây chấn thương trong lúc co thắt cơ. Tiếp theo, nhẹ nhàng đặt người bệnh nằm nghiêng sang một bên ở vị trí an toàn. Tư thế nằm nghiêng giúp giữ cho đường thở luôn thông thoáng, ngăn ngừa nguy cơ đờm dãi, chất nôn hoặc lưỡi bị tụt về sau gây bít tắc đường hô hấp.

Trong suốt thời gian diễn ra cơn co giật, không cố gắng nắn chỉnh gân cơ, nẹp tay chân hay dùng lực mạnh để kiềm chế cử động co giật của người bệnh. Việc đè nén hoặc giữ chặt tay chân có thể dẫn đến trật khớp, gãy xương hoặc tổn thương phần mềm nghiêm trọng. Ngoài ra, hãy nới lỏng quần áo xung quanh vùng cổ, ngực và thắt lưng để hỗ trợ hô hấp dễ dàng hơn. Đồng thời, liên hệ ngay với trung tâm cấp cứu y tế hoặc xe cấp cứu 115 để được trợ giúp chuyên khoa nhanh nhất.

Những hành động tuyệt đối cần tránh khi xử trí hạ đường huyết co giật

Trong quá trình sơ cứu hạ đường huyết co giật, có một số sai lầm phổ biến có thể gây nguy hiểm trực tiếp đến tính mạng của người bệnh. Sai lầm nguy hiểm nhất là cố gắng nhét các vật cứng như thìa, đũa, cặn gỗ hoặc ngón tay vào miệng người bệnh với suy nghĩ tránh cắn lưỡi. Hành động này có thể làm gãy răng, tổn thương niêm mạc hầu họng, hoặc làm mảnh vỡ rơi vào đường thở gây dị vật đường thở rất nguy hiểm.

Bên cạnh đó, tuyệt đối không cho người bệnh uống nước đường, sữa, ăn kẹo hoặc dùng bất kỳ thực phẩm nào khi họ đang co giật hoặc không hoàn toàn tỉnh táo. Khi phản xạ nuốt bị mất, việc đưa chất lỏng hoặc thức ăn vào miệng sẽ khiến người bệnh dễ bị hít sặc vào phổi, dẫn đến suy hô hấp cấp hoặc viêm phổi do hít. Người hỗ trợ cũng không nên tự ý tiêm hoặc cho dùng thuốc hạ đường huyết hay các loại thuốc truyền miệng khi chưa có chỉ định hoặc hướng dẫn chuyên môn từ bác sĩ chuyên khoa.

Sử dụng glucagon can thiệp khẩn cấp trong hạ đường huyết nặng

Glucagon là hormone có tác dụng kích thích gan giải phóng glucose dự trữ vào máu, giúp nâng mức đường huyết một cách nhanh chóng mà không cần qua đường tiêu hóa. Đối với người bệnh đái tháo đường có nguy cơ cao bị hạ đường huyết nặng, bác sĩ nội tiết thường kê đơn sẵn bộ tiêm glucagon khẩn cấp hoặc thuốc xịt mũi glucagon để gia đình lưu trữ tại nhà.

Nếu người thân đã được tập huấn kỹ thuật tiêm hoặc xịt glucagon, hãy nhanh chóng sử dụng thuốc theo đúng hướng dẫn trên bao bì hoặc chỉ dẫn trước đó của bác sĩ. Sau khi dùng glucagon, hãy tiếp tục duy trì tư thế nằm nghiêng cho người bệnh vì thuốc có thể gây tác dụng phụ là nôn mửa khi người bệnh bắt đầu tỉnh lại. Nếu sau mười đến mười lăm phút người bệnh vẫn chưa tỉnh hoặc cơn co giật không dứt, cần thực hiện lượt tiêm nhắc lại nếu có chỉ định và khẩn trương đưa người bệnh đến cơ sở y tế gần nhất.

Chăm sóc và theo dõi sau khi cơn co giật do hạ đường huyết kết thúc

Sau khi cơn co giật dừng lại và người bệnh bắt đầu hồi phục tri giác hoàn toàn, việc chăm sóc sau cơn đóng vai trò quan trọng để ổn định sức khỏe. Lúc này, nếu người bệnh đã tỉnh táo hẳn và có thể nuốt an toàn, hãy cho người bệnh uống ngay một lượng carbohydrate hấp thu nhanh như nước hoa quả, nước đường hoặc viên glucose. Sau đó khoảng mười lăm đến hai mươi phút, tiếp tục cung cấp một bữa ăn nhẹ chứa carbohydrate phức hợp và protein như bánh mì hoặc sữa để duy trì đường huyết ổn định lâu dài.

Người thân cần tiến hành đo lại chỉ số đường huyết bằng máy đo cá nhân để ghi nhận mức độ hồi phục. Ngay cả khi người bệnh tỉnh lại và cảm thấy bình thường, việc trao đổi với bác sĩ điều trị vẫn là bắt buộc nhằm rà soát lại nguyên nhân gây ra cơn co giật. Bác sĩ có thể cần điều chỉnh liều lượng thuốc đái tháo đường, thay đổi chế độ dinh dưỡng hoặc hướng dẫn thêm các biện pháp dự phòng để tránh tái phát.

Lưu ý an toàn

Hạ đường huyết co giật là tình trạng khẩn cấp y khoa nghiêm trọng. Các thông tin hướng dẫn sơ cứu chỉ mang tính chất tham khảo phổ quát và không thể thay thế cho việc chẩn đoán, điều trị hoặc can thiệp trực tiếp từ nhân viên y tế. Tuyệt đối không tự ý cho người bệnh uống thuốc hay ăn uống khi đang mất tri giác. Mọi thay đổi về liều lượng thuốc điều trị đái tháo đường hoặc quy trình tiêm glucagon bắt buộc phải tuân theo chỉ định trực tiếp từ bác sĩ chuyên khoa.

Tóm tắt

Nắm vững cách xử trí hạ đường huyết co giật giúp người thân chủ động ứng phó hiệu quả, đảm bảo an toàn đường thở và hạn chế tối đa các biến chứng nguy hiểm cho người bệnh đái tháo đường. Ngay khi xuất hiện cơn co giật, hãy ưu tiên giữ an toàn khu vực xung quanh, bảo vệ tư thế nằm nghiêng và liên hệ ngay với lực lượng cấp cứu y tế để được hỗ trợ kịp thời.