Cách xử lý dị vật trong tai trẻ an toàn và đúng cách tại nhà

Xử lý dị vật trong tai trẻ là gì?

Ống tai ngoài của trẻ em có cấu trúc giải phẫu tương đối hẹp, ngắn và lớp da lót bên trong rất mỏng manh, nhạy cảm. Phía cuối của ống tai ngoài là màng nhĩ ngăn cách với tai giữa. Do tính hiếu động và thói quen đưa các đồ vật nhỏ vào các lỗ tự nhiên trên cơ thể, trẻ em từ một đến năm tuổi là nhóm đối tượng có tỷ lệ mắc dị vật trong tai cao nhất.

Các loại dị vật thường gặp được chia thành hai nhóm chính là dị vật vô cơ như viên bi, hạt cườm, mẩu tẩy chì, giấy, pin cúc áo và dị vật hữu cơ như các loại hạt thực phẩm, côn trùng sống. Mức độ nguy hiểm phụ thuộc vào bản chất của dị vật, kích thước, hình dáng cũng như độ sâu của vật thể khi lọt vào tai. Việc hiểu rõ đặc điểm tổn thương giúp cha mẹ có thái độ xử trí đúng mực, không hoảng loạn nhưng cũng không chủ quan.

Dấu hiệu nhận biết trẻ có dị vật trong ống tai

Trẻ nhỏ khi nhét dị vật vào tai thường không dám nói với cha mẹ vì sợ bị mắng, hoặc trẻ chưa biết nói để diễn đạt. Do đó phụ huynh cần chú ý quan sát hành vi của con. Trẻ có thể liên tục lắc đầu, nghiêng đầu về một bên hoặc lấy tay gãi, dụi và ngoáy vào tai bị vướng.

Khi dị vật nằm lâu trong ống tai, trẻ có thể kêu đau nhức, khó chịu, ù tai hoặc giảm phản ứng với âm thanh bên phía tai có dị vật. Trong một số trường hợp, nếu dị vật gây trầy xước hoặc viêm nhiễm, ống tai trẻ có thể xuất hiện dịch chảy ra, có mùi hôi, đỏ tấy xung quanh cửa tai hoặc kèm theo sốt nhẹ. Khi quan sát thấy các biểu hiện bất thường này, cha mẹ nên kiểm tra nhẹ nhàng dưới ánh sáng rõ.

Các bước xử lý ban đầu an toàn tại nhà

Khi phát hiện trẻ có vật lạ trong tai, việc đầu tiên phụ huynh cần làm là trấn an tinh thần để trẻ giữ bình tĩnh, tránh khóc lóc giãy giụa làm dị vật di chuyển sâu hơn.

Nếu dị vật là hạt nhỏ, mảnh vụn nhẹ hoặc nước đọng và nằm ngay sát cửa ngoài của ống tai, phụ huynh có thể hướng dẫn trẻ nghiêng đầu sang bên có dị vật và lắc nhẹ đầu để vật rơi tự nhiên ra ngoài theo trọng lực. Đối với côn trùng sống chui vào tai, nếu chắc chắn trẻ không có tiền sử thủng màng nhĩ hay chảy mủ tai, cha mẹ có thể nhỏ nhẹ nhàng vài giọt dầu ăn sạch hoặc nước muối sinh lý ấm để côn trùng ngừng cử động rồi đưa trẻ đến trạm y tế. Trong mọi thao tác, hãy luôn nhẹ nhàng và quan sát kỹ lưỡng phản ứng của trẻ.

Những sai lầm nguy hại cần tránh khi xử trí

Sai lầm phổ biến nhất của nhiều bậc cha mẹ là dùng tăm bông, que nhọn, kẹp tăm hoặc nhíp kim loại để cố gắng móc dị vật ra ngoài. Những dụng cụ này thường có kích thước lớn hơn khoảng trống còn lại trong ống tai, vô tình đẩy dị vật trượt sâu vào trong, ép chặt vào màng nhĩ hoặc làm rách da ống tai gây chảy máu.

Ngoài ra, cha mẹ tuyệt đối không được nhỏ nước hoặc dung dịch vào tai trẻ nếu dị vật là các loại hạt ngũ cốc như hạt đỗ, hạt ngô hay các chất thấm nước, bởi vì nước sẽ làm hạt nở to ra, chèn ép gây viêm và đau nhức dữ dội. Đặc biệt, nếu nghi ngờ dị vật là pin cúc áo hoặc đồ chơi điện tử nhỏ, việc nhỏ bất kỳ dung dịch nào cũng bị cấm vì có thể kích hoạt phản ứng hóa học gây bỏng kiềm nghiêm trọng và hoại tử mô tai.

Khi nào cần đưa trẻ đến cơ sở y tế chuyên khoa

Phụ huynh cần đưa trẻ đến bệnh viện hoặc phòng khám chuyên khoa tai mũi họng ngay lập tức trong các tình huống khẩn cấp. Đặc biệt khi dị vật là pin cúc áo, nam châm hoặc viên pin nhỏ, sự rò rỉ hóa chất có thể phá hủy mô tai và màng nhĩ chỉ trong vòng vài giờ.

Bên cạnh đó, các trường hợp dị vật có góc cạnh sắc nhọn, dị vật nằm sâu khuất tầm nhìn, tai trẻ chảy máu, tiết dịch mủ có mùi hôi hoặc trẻ quấy khóc vì đau đớn dữ dội đều cần sự can thiệp y tế chuyên môn. Tại cơ sở y tế, các bác sĩ sẽ sử dụng đèn soi tai, kính hiển vi và dụng cụ hút gắp chuyên dụng để lấy dị vật ra một cách nhẹ nhàng, hạn chế tối đa nguy cơ tổn thương cơ quan thính giác của trẻ.

Lưu ý an toàn

Thông tin trong bài viết chỉ mang tính chất giáo dục và tham khảo sơ cứu ban đầu, không thay thế cho chẩn đoán hay điều trị y khoa trực tiếp. Phụ huynh tuyệt đối không tự ý dùng kim, tăm nhọn, kẹp sắt hoặc bất kỳ dụng cụ sắc bén nào để gắp dị vật ra khỏi tai trẻ tại nhà. Trong mọi tình huống nghi ngờ có tổn thương màng nhĩ hoặc trẻ xuất hiện triệu chứng đau đớn dữ dội, cần đưa trẻ đến khám chuyên khoa tai mũi họng càng sớm càng tốt.

Tóm tắt

Dị vật trong tai trẻ là tai nạn sinh hoạt thường gặp nhưng có thể kiểm soát an toàn nếu phụ huynh bình tĩnh và xử trí đúng cách. Tuyệt đối không cố gắng dùng vật nhọn móc dị vật tại nhà vì dễ làm tổn thương màng nhĩ. Khi có bất kỳ nghi ngờ nào hoặc dị vật gây đau đớn, phụ huynh hãy đưa trẻ đến cơ sở y tế để được bác sĩ chuyên khoa hỗ trợ kịp thời.