Cách trị tiêu chảy tại nhà an toàn và hiệu quả cho người bệnh

Cách trị tiêu chảy tại nhà

Tiêu chảy xảy ra khi niêm mạc ruột non hoặc đại tràng bị kích thích, dẫn đến hiện tượng giảm tái hấp thu nước hoặc tăng tiết dịch vào lòng ống tiêu hoá, làm khối lượng phân tăng lên và bị lỏng. Nguyên nhân gây tiêu chảy rất đa dạng, từ nhiễm khuẩn đường ruột do vi khuẩn Salmonella, E. coli, nhiễm virus Rota, dị ứng thức ăn cho đến tác dụng phụ khi sử dụng thuốc kháng sinh dài ngày.

Phần lớn các trường hợp tiêu chảy cấp mức độ nhẹ đến trung bình có thể tự chăm sóc và theo dõi tại nhà. Mục tiêu chính trong quá trình xử trí không phải là làm ngừng đi ngoài ngay lập tức bằng mọi giá, mà là bù đắp kịp thời lượng nước và muối khoáng đã mất, bảo vệ niêm mạc ống tiêu hoá, duy trì đủ năng lượng cho cơ thể và tạo điều kiện để hệ vi sinh đường ruột tự cân bằng trở lại.

Bù nước và chất điện giải đúng cách cho cơ thể

Biến chứng nguy hiểm nhất của tiêu chảy cấp là mất nước và rối loạn điện giải. Khi số lần đi ngoài tăng lên, cơ thể mất đi một lượng lớn natri, kali và nước. Việc ưu tiên hàng đầu là sử dụng dung dịch bù nước đường uống Oresol. Gói Oresol cần được pha đúng chính xác lượng nước lọc theo hướng dẫn trên bao bì, không tự ý pha quá đặc hoặc quá loãng vì có thể gây rối loạn áp lực thẩm thấu dẫn đến nguy hiểm.

Bên cạnh dung dịch Oresol, người bệnh có thể bổ sung thêm nước cháo loãng nấu với một chút muối, nước súp rau củ thanh nhạt hoặc nước dừa tươi. Cần uống từng ngụm nhỏ, rải rác nhiều lần trong ngày, đặc biệt là sau mỗi lần đi tiêu phân lỏng. Tuyệt đối không dùng các loại nước tăng lực chứa nhiều đường, nước ngọt đóng chai hay trà đặc vì lượng đường cao sẽ hút thêm nước vào lòng ruột, khiến tình trạng tiêu chảy trở nên trầm trọng hơn.

Điều chỉnh chế độ dinh dưỡng phù hợp và dễ tiêu hoá

Đường ruột khi đang bị viêm nhiễm rất nhạy cảm và giảm khả năng hấp thu chất dinh dưỡng. Do đó, thực đơn ăn uống cần ưu tiên các món mềm, lỏng, ít dầu mỡ và dễ tiêu hóa. Các món ăn phù hợp gồm có cháo hoa nấu thịt lợn nạc băm nhỏ, súp khoai tây thịt gà, bánh mì trắng và cơm mềm. Những thực phẩm này cung cấp năng lượng cần thiết mà không gây kích ứng niêm mạc ruột.

Người bệnh nên chia nhỏ khẩu phần thành 5 đến 6 bữa nhỏ trong ngày thay vì ăn 3 bữa lớn để giảm áp lực co bóp của dạ dày và ruột. Một số loại trái cây như chuối chín cung cấp nguồn kali dồi dào, trong khi táo nấu chín hoặc cà rốt hấp chứa nhiều pectin giúp tạo khuôn phân tốt hơn. Cần tạm thời kiêng các món chiên rán nhiều mỡ, đồ cay nóng, hải sản tươi sống và các chế phẩm từ sữa tươi chưa tách lactose cho đến khi đường tiêu hóa ổn định trở lại.

Hỗ trợ phục hồi đường ruột bằng men vi sinh

Bổ sung lợi khuẩn thông qua các chế phẩm vi sinh đường ruột có thể hỗ trợ rút ngắn thời gian tiêu chảy. Men vi sinh chứa các chủng vi khuẩn có lợi như Lactobacillus, Bifidobacterium hoặc nấm men Saccharomyces boulardii giúp ức chế sự phát triển của vi khuẩn gây hại, củng cố hàng rào bảo vệ niêm mạc và tái lập trạng thái cân bằng cho hệ vi sinh đường ruột.

Để đạt hiệu quả tối ưu, người bệnh nên chọn các sản phẩm men vi sinh có nguồn gốc rõ ràng, đạt tiêu chuẩn y tế. Trường hợp đang phải dùng kháng sinh điều trị bệnh lý khác, cần uống men vi sinh cách thời điểm uống kháng sinh ít nhất 2 giờ để tránh việc kháng sinh tiêu diệt các lợi khuẩn vừa bổ sung. Ngoài ra, việc dùng thêm sữa chua lên men tự nhiên cũng mang lại lợi ích nhất định sau giai đoạn tiêu chảy cấp đã giảm bớt.

Thực hiện vệ sinh an toàn và chế độ nghỉ ngơi

Để ngăn chặn sự lây lan của các mầm bệnh gây tiêu chảy do virus hoặc vi khuẩn trong gia đình, các biện pháp vệ sinh cá nhân cần được thực hiện nghiêm ngặt. Người bệnh và người chăm sóc phải rửa tay thường xuyên bằng xà phòng dưới vòi nước chảy trong ít nhất 20 giây, đặc biệt là sau khi đi vệ sinh, trước khi chuẩn bị thức ăn và trước khi ăn uống.

Toàn bộ bát đĩa, cốc uống nước của người bệnh nên được rửa sạch bằng nước nóng và để riêng. Bề mặt các vật dụng thường xuyên tiếp xúc như tay nắm cửa, bồn cầu, vòi nước cần được lau khử khuẩn bằng dung dịch sát khuẩn thông thường. Nguồn nước dùng trong ăn uống phải được đun sôi để nguội và thức ăn cần nấu chín kỹ, tuyệt đối không ăn rau sống hay thực phẩm bảo quản qua đêm không đúng cách. Cơ thể cũng cần được nghỉ ngơi nhiều tại giường, tránh làm việc nặng để dồn năng lượng phục hồi hệ thống miễn dịch.

Lưu ý an toàn

Tuyệt đối không tự ý mua và sử dụng các loại thuốc ức chế nhu động ruột như Loperamide hoặc thuốc kháng sinh khi chưa có chỉ định từ bác sĩ chuyên khoa. Thuốc cầm tiêu chảy có thể giữ vi khuẩn, độc tố lại trong ruột khiến nhiễm trùng lan rộng. Đặc biệt thận trọng khi chăm sóc tiêu chảy ở trẻ sơ sinh, người cao tuổi hoặc người mắc bệnh mạn tính vì nguy cơ suy thận cấp do mất nước diễn tiến rất nhanh.

Tóm tắt

Chăm sóc tiêu chảy tại nhà tập trung chủ yếu vào việc bù nước, duy trì dinh dưỡng nhẹ và nghỉ ngơi hợp lý. Người bệnh không nên tự ý dùng thuốc cầm tiêu chảy khi chưa rõ nguyên nhân. Khi xuất hiện các dấu hiệu mất nước nặng, sốt cao hoặc tiêu phân có máu, cần đến ngay cơ sở y tế để được bác sĩ chuyên khoa Tiêu hoá thăm khám và xử trí kịp thời.