Cách sơ cứu khi bị điện giật nhẹ và những lưu ý theo dõi sức khỏe
Nội dung chỉ cung cấp thông tin tham khảo, không thay thế chẩn đoán, khám hoặc điều trị của người hành nghề y tế. Không tự ý dùng, ngừng hoặc thay đổi thuốc dựa trên bài viết.
Bị điện giật ở mức độ nhẹ từ dòng điện sinh hoạt hạ thế là tai nạn khá phổ biến trong đời sống hằng ngày. Tình huống này thường xảy ra khi tiếp xúc với phích cắm hở, thiết bị gia dụng rò rỉ điện hoặc dây dẫn bị sờn rách.
Mặc dù triệu chứng bên ngoài có thể chỉ là cảm giác tê giật thoáng qua hoặc một vết rát nhỏ trên da, dòng điện khi đi qua cơ thể vẫn tiềm ẩn nguy cơ tác động đến nhịp tim và hệ thần kinh. Việc bình tĩnh thực hiện các bước sơ cứu ban đầu đúng kỹ thuật là yếu tố then chốt để bảo vệ sức khỏe nạn nhân và người cứu hộ.
Sơ cứu khi bị điện giật nhẹ là gì?
Điện giật nhẹ thường đề cập đến những tai nạn tiếp xúc với nguồn điện dân dụng hạ thế dưới 220V, trong thời gian ngắn và nạn nhân vẫn duy trì trạng thái tỉnh táo hoàn toàn. Sau khi dòng điện ngắt, người bị nạn có thể chỉ thấy run cơ, đau nhói ở vị trí tiếp xúc hoặc tê bì các đầu ngón tay trong chốc lát.
Tuy nhiên, cơ thể con người là chất dẫn điện tự nhiên nên ngay cả luồng điện cường độ thấp cũng có thể để lại tổn thương mô kín hoặc làm xáo trộn tạm thời dẫn truyền điện học của tim. Bỏng da do nhiệt phát sinh từ dòng điện thường diễn tiến phức tạp hơn bỏng nhiệt thông thường vì tổn thương có thể lan sâu bên dưới lớp thượng bì. Do đó, việc quan sát triệu chứng và sơ cứu đúng cách ngay sau khi xảy ra sự cố là vô cùng cần thiết.
Các bước ngắt nguồn điện và đảm bảo an toàn cho người cứu hộ
Nguyên tắc quan trọng nhất khi phát hiện có người bị điện giật là không bao giờ chạm trực tiếp vào nạn nhân bằng tay trần khi nguồn điện chưa được ngắt dứt điểm. Việc này nhằm tránh nguy cơ dòng điện tiếp tục truyền qua cơ thể người cứu hộ và gây nguy hiểm cho cả hai.
Người xung quanh cần nhanh chóng ngắt cầu dao tổng, rút phích cắm hoặc dập aptomat gần nhất để cô lập luồng điện. Nếu không thể tiếp cận công tắc điện ngay lập tức, hãy đứng trên vật liệu cách điện khô ráo như thảm cao su, tấm ván gỗ khô hoặc tập sách dày, sau đó sử dụng một thanh gỗ khô, cán chổi nhựa để gạt dây điện hoặc đẩy nạn nhân ra khỏi vùng tiếp xúc. Tuyệt đối không sử dụng thanh kim loại hoặc vật ẩm ướt để thao tác.
Đánh giá ban đầu và hỗ trợ phục hồi cho nạn nhân tỉnh táo
Khi đã ngắt được nguồn điện an toàn, hãy kiểm tra ngay mức độ tỉnh táo của nạn nhân bằng cách hỏi các câu hỏi đơn giản và quan sát phản xạ mắt. Đặt nạn nhân nằm nghỉ ngơi ở nơi thoáng mát, bằng phẳng, nới lỏng cổ áo và thắt lưng để hỗ trợ lưu thông đường thở.
Đa số trường hợp điện giật nhẹ nạn nhân vẫn thở đều và giữ được tri giác, nhưng tâm lý thường rất hoảng loạn kèm theo hiện tượng tim đập nhanh hoặc co cứng cơ bắp nhẹ. Hãy trấn an tinh thần, giữ ấm cơ thể nếu nạn nhân có cảm giác ớn lạnh và khuyến khích họ ngồi yên nghỉ ngơi tối thiểu mười lăm đến ba mươi phút. Không nên cho nạn nhân đứng dậy đi lại ngay lập tức để tránh nguy cơ chóng mặt, tụt huyết áp tư thế hoặc ngã chấn thương.
Xử trí tổn thương da và vết bỏng tại vị trí dòng điện đi qua
Dòng điện khi tiếp xúc với da thường tạo ra điểm vào và điểm ra, biểu hiện qua những nốt chấm đỏ, da phồng rộp hoặc cháy xém nhẹ ở đầu ngón tay hay bàn chân. Việc chăm sóc vết thương tại chỗ cần tuân thủ các nguyên tắc y khoa về bỏng để tránh nhiễm khuẩn.
Bạn nên rửa nhẹ nhàng vùng da bị tổn thương dưới vòi nước sạch mát trong khoảng mười đến mười lăm phút nhằm hạ nhiệt mô tế bào và giảm cảm giác đau rát. Sau đó, dùng gạc vô khuẩn hoặc khăn sạch che phủ nhẹ lên vết thương, tránh băng quá chặt. Tuyệt đối không bôi kem đánh răng, mỡ trăn, lá cây hay các loại thuốc mỡ chưa rõ nguồn gốc lên vết bỏng điện vì có thể làm tăng nguy cơ bội nhiễm và gây cản trở quá trình đánh giá tổn thương của nhân viên y tế sau này.
Dấu hiệu cảnh báo cần đưa người bị điện giật đến cơ sở y tế
Ngay cả khi được đánh giá là điện giật nhẹ, người bệnh vẫn cần được đưa đến bệnh viện hoặc phòng khám đa khoa để bác sĩ kiểm tra nếu xuất hiện các triệu chứng bất thường. Dòng điện có thể gây rối loạn nhịp tim âm thầm hoặc làm tổn thương các khối cơ sâu mà mắt thường không thể quan sát thấy.
Những biểu hiện cảnh báo nguy hiểm bao gồm cảm giác hồi hộp đánh trống ngực kéo dài, khó thở, tức ngực, chóng mặt dữ dội hoặc co giật cơ bắp không kiểm soát. Ngoài ra, nếu vùng da bỏng xuất hiện diện tích lớn, sưng nề nhanh, mất cảm giác hoặc nước tiểu chuyển sang màu sẫm như nước trà đặc, nạn nhân cần được theo dõi y tế chuyên sâu và đo điện tâm đồ để phòng ngừa các biến chứng nguy hiểm cho hệ tim mạch và chức năng thận.
Lưu ý an toàn
Tuyệt đối không hắt nước vào người đang bị điện giật hoặc khu vực xung quanh khi nguồn điện chưa được ngắt hoàn toàn. Tránh xoa bóp dầu nóng, cạo gió hoặc cho nạn nhân uống nước ngay khi họ chưa thật sự tỉnh táo hoàn toàn. Mọi chẩn đoán tổn thương mô sâu, rối loạn dẫn truyền tim hoặc tổn thương thần kinh sau điện giật cần được thực hiện bởi bác sĩ chuyên khoa thông qua thăm khám và cận lâm sàng phù hợp, người dân không nên tự ý điều trị tại nhà.
Tóm tắt
Sơ cứu khi bị điện giật nhẹ đòi hỏi sự bình tĩnh, tuần tự ngắt nguồn điện và kiểm tra cẩn thận thể trạng của nạn nhân. Dù mức độ giật có vẻ nhẹ, việc theo dõi sát diễn biến sức khỏe trong vòng 24 đến 48 giờ sau tai nạn là biện pháp an toàn cần thiết để bảo vệ tính mạng và sức khỏe lâu dài.
Nguồn tham khảo
FAQ – Câu hỏi thường gặp
Bị điện giật nhẹ từ điện sinh hoạt có cần đi khám bác sĩ không?
Nếu sau khi bị điện giật bạn cảm thấy tức ngực, tim đập không đều, khó thở, chóng mặt hoặc vết bỏng phồng rộp lớn, bạn nên đến cơ sở y tế để được kiểm tra điện tim và xử trí tổn thương kịp thời, tránh biến chứng tiềm ẩn.
Có nên bôi kem đánh răng lên vết bỏng do điện giật nhẹ không?
Không nên bôi kem đánh răng, nước mắm hay các loại lá dân gian lên vết bỏng điện. Những chất này có thể gây kích ứng mô da, giữ nhiệt và làm tăng nguy cơ nhiễm trùng nghiêm trọng, chỉ nên xả nước sạch mát và che gạc vô khuẩn.
Tại sao sau khi bị điện giật nhẹ lại có cảm giác tê bì tay chân kéo dài?
Dòng điện khi truyền qua cơ thể có thể kích thích hoặc gây viêm nhẹ các sợi thần kinh ngoại biên, dẫn đến cảm giác tê rần hoặc co rút cơ. Tình trạng này cần được bác sĩ chuyên khoa thần kinh kiểm tra nếu kéo dài nhiều ngày.
Người cứu hộ cần làm gì đầu tiên khi thấy người khác bị điện giật?
Ưu tiên hàng đầu là ngắt ngay nguồn điện qua cầu dao hoặc rút phích cắm. Nếu không thể ngắt điện lập tức, người cứu hộ phải đứng ở vị trí khô ráo và dùng vật cách điện như gậy gỗ khô để tách nguồn điện khỏi nạn nhân.
Trẻ nhỏ bị điện giật nhẹ cần theo dõi những gì tại nhà?
Phụ huynh cần theo dõi sát nhịp thở, độ tỉnh táo, màu sắc da và lượng nước tiểu của trẻ. Nếu bé quấy khóc liên tục, lơ mơ, nôn ói hoặc vết thương ở miệng, tay sưng đau, cần đưa trẻ đến bệnh viện ngay để được kiểm tra.
