Cách quấn băng khi bị bong gân cổ chân an toàn và đúng kỹ thuật

Quấn băng khi bị bong gân cổ chân là gì?

Bong gân cổ chân là tình trạng tổn thương các dải mô liên kết sợi cứng chắc nối các xương quanh khớp cổ chân với nhau, phổ biến nhất là nhóm dây chằng ở phía ngoài mắt cá. Tùy theo mức độ chịu lực, tổn thương có thể dao động từ giãn vi thể, rách một phần cho đến đứt hoàn toàn dây chằng, kèm theo hiện tượng xuất huyết dưới da gây bầm tím và phù nề cục bộ.

Phương pháp băng ép bằng băng thun co giãn là một phần trọng tâm trong phác đồ xử trí ban đầu đối với tổn thương mô mềm. Băng thun tạo ra áp lực cơ học vừa phải lên các mô xung quanh, giúp hạn chế sự thoát dịch và máu vào khoang gian bào, từ đó kiểm soát kích thước ổ sưng viêm. Đồng thời, lớp băng này hỗ trợ giữ vững khớp cổ chân ở vị trí sinh lý, tránh các cử động xoay lật vô ý làm rách thêm các sợi dây chằng đang tổn thương.

Chuẩn bị tư thế và dụng cụ trước khi quấn băng cổ chân

Trước khi thực hiện cố định, người bệnh cần được ngồi hoặc nằm ở tư thế thoải mái, chân duỗi thẳng và nâng cao hơn hông một chút nếu có điều kiện. Bàn chân cần được giữ ở góc chín mươi độ so với cẳng chân, đây là tư thế trung gian giúp dây chằng quanh khớp cổ chân không bị kéo căng quá mức trong suốt quá trình băng.

Nên chọn loại băng thun y tế có độ co giãn tốt, bề rộng khoảng bảy phẩy năm đến mười centimet để vừa vặn với kích thước cổ chân người trưởng thành. Cần kiểm tra vùng da quanh mắt cá chân xem có vết thương hở, trầy xước hay dị vật hay không. Nếu có tổn thương da, cần làm sạch và băng gạc vô khuẩn trước khi tiến hành quấn băng thun đàn hồi bên ngoài.

Kỹ thuật quấn băng số tám cố định khớp cổ chân đúng cách

Kỹ thuật băng số tám là phương pháp phổ biến và mang lại hiệu quả cố định khớp cổ chân vững chắc nhất. Bắt đầu bằng cách đặt đầu cuộn băng ở phần mu bàn chân, gần gốc các ngón chân, quấn hai vòng tròn cố định quanh bàn chân từ ngoài vào trong để tạo điểm neo chắc chắn.

Tiếp theo, đưa dải băng chéo qua mu bàn chân hướng lên trên mắt cá chân ngoài, vòng ra sau gân gót rồi đưa chéo xuống mắt cá chân trong để tạo thành một đường chéo chữ X. Lặp lại thao tác đưa băng vòng qua lòng bàn chân và tiếp tục tạo các vòng số tám đan xen, mỗi vòng sau đè lên khoảng hai phần ba bề rộng của vòng trước. Kết thúc bằng hai vòng quấn tròn ở vùng cẳng chân phía trên mắt cá và cố định đầu băng bằng móc gài hoặc băng dính y tế.

Cách kiểm tra lực ép và nhận biết dấu hiệu quấn băng quá chặt

Một lỗi thường gặp khi tự xử trí tại nhà là quấn băng với lực quá mạnh vì nghĩ rằng càng chặt thì khớp càng vững. Tuy nhiên, băng thun ép quá mức sẽ cản trở dòng máu tĩnh mạch trở về, dẫn đến thiếu máu nuôi dưỡng mô và làm tăng nguy cơ tổn thương thần kinh ngoại biên.

Sau khi quấn xong, cần kiểm tra ngay tình trạng các ngón chân. Nếu xuất hiện cảm giác tê rát như kim châm, ngón chân chuyển sang màu trắng bợt hoặc tím tái, sờ vào thấy lạnh buốt thì đó là dấu hiệu băng quá chặt. Người chăm sóc có thể ấn nhẹ vào móng ngón chân cái rồi thả ra; nếu màu hồng không quay lại sau hai giây, cần tháo toàn bộ băng và quấn lại với độ căng nhẹ hơn. Băng đạt yêu cầu phải ôm khít, nâng đỡ cổ chân nhưng ngón chân vẫn cử động linh hoạt và ấm áp.

Kết hợp băng ép với các biện pháp chăm sóc chấn thương ban đầu

Quấn băng thun chỉ là một mắt xích trong quy trình chăm sóc ban đầu cho chấn thương phần mềm. Để đạt hiệu quả tối ưu, việc băng ép cần được kết hợp đồng thời với các biện pháp khác gồm nghỉ ngơi, chườm lạnh và kê cao chi bị tổn thương.

Trong bốn mươi tám giờ đầu sau chấn thương, người bệnh nên hạn chế đi lại tỳ đè trọng lượng lên chân đau. Chườm một túi đá bọc trong khăn mềm lên vùng khớp sưng trong mười lăm đến hai mươi phút mỗi lần, thực hiện vài lần trong ngày trước khi quấn băng thun. Khi ngồi hoặc nằm, hãy dùng gối mềm kê cổ chân cao hơn mức tim để thúc đẩy tuần hoàn máu và dịch bạch huyết rút bớt, từ đó giảm đáng kể tình trạng sưng bầm và giúp dây chằng nhanh hồi phục.

Lưu ý an toàn

Tuyệt đối không sử dụng băng thun để cố định nếu nghi ngờ có gãy xương cổ chân hoặc trật khớp hoàn toàn. Tránh việc kéo căng tối đa dải băng khi quấn vì tính đàn hồi tự nhiên sẽ tự tạo áp lực ép liên tục lên mạch máu. Không đắp thuốc lá, không bôi cồn rượu xoa bóp hoặc ngâm chân vào nước nóng khi vừa gặp chấn thương vì nhiệt lượng sẽ làm giãn mạch và tăng mức độ phù nề. Nếu người bệnh xuất hiện cơn đau dữ dội, khớp biến dạng, hoàn toàn không thể đặt chân xuống đất hoặc tê bì mất cảm giác bàn chân, cần đến ngay cơ sở y tế chuyên khoa cơ xương khớp để được chụp phim chẩn đoán và xử trí kịp thời.

Tóm tắt

Băng cố định cổ chân là biện pháp hỗ trợ ban đầu rất hữu ích cho các chấn thương dây chằng nhẹ đến vừa. Việc thực hiện đúng kỹ thuật và kiểm tra tuần hoàn thường xuyên sẽ tạo điều kiện cho tổn thương hồi phục an toàn. Nếu các triệu chứng không thuyên giảm hoặc nghi ngờ tổn thương xương khớp phức tạp, người bệnh cần đến cơ sở y tế để được thăm khám chi tiết.