Cách phòng ngừa lây nhiễm bệnh đau mắt đỏ cho trẻ nhỏ cha mẹ cần biết

Phòng ngừa đau mắt đỏ ở trẻ là gì?

Đau mắt đỏ là tên gọi dân gian của tình trạng viêm kết mạc, lớp màng trong suốt bao phủ bề mặt nhãn cầu và mặt trong mí mắt. Tình trạng này có thể xuất phát từ nhiều nguyên nhân khác nhau, trong đó phổ biến nhất là do nhiễm các loại virus như Adenovirus, nhiễm vi khuẩn hoặc do các tác nhân kích ứng từ môi trường như khói bụi, phấn hoa. Khi lớp kết mạc bị viêm, các mạch máu nhỏ dưới kết mạc giãn nở làm cho tròng trắng của mắt có màu hồng nhạt hoặc đỏ ngầu.

Ở trẻ em, phần lớn các trường hợp đau mắt đỏ cấp tính bắt nguồn từ virus với khả năng lây lan cực kỳ nhanh chóng qua dịch tiết đường hô hấp và dịch ghèn mắt. Mặc dù đa số các ca bệnh đều lành tính và có thể tự thuyên giảm sau một đến hai tuần nếu được chăm sóc vệ sinh chu đáo, nhưng nếu chủ quan hoặc xử trí sai cách, bệnh có thể dẫn đến các biến chứng nguy hiểm như viêm giác mạc, loét giác mạc và ảnh hưởng lâu dài đến thị lực của trẻ nhỏ.

Các con đường lây truyền bệnh đau mắt đỏ ở trẻ nhỏ

Bệnh đau mắt đỏ lây lan chủ yếu qua việc tiếp xúc trực tiếp hoặc gián tiếp với dịch tiết từ mắt, mũi hoặc họng của người nhiễm bệnh. Trẻ nhỏ thường xuyên có thói quen dụi mắt khi cảm thấy khó chịu, sau đó vô tình chạm tay vào đồ chơi, bàn ghế, tay nắm cửa hoặc nắm tay bạn bè, khiến mầm bệnh phát tán ra môi trường xung quanh. Khi một trẻ khác chạm vào các bề mặt nhiễm bẩn này rồi đưa tay lên chạm vào mắt, mũi hoặc miệng thì virus sẽ nhanh chóng xâm nhập và gây bệnh.

Ngoài ra, việc dùng chung các vật dụng sinh hoạt cá nhân như khăn mặt, khăn tắm, gối ngủ, chăn màn hoặc thuốc nhỏ mắt cũng là nguồn lây truyền trực tiếp rất phổ biến trong gia đình. Trong một số trường hợp do virus đường hô hấp gây ra, mầm bệnh còn có thể phát tán qua các giọt bắn li ti khi người bệnh ho, hắt hơi hoặc trò chuyện ở khoảng cách gần. Môi trường đông đúc như trường mầm non, lớp học và các khu vui chơi khép kín là điều kiện lý tưởng để mầm bệnh lây lan nhanh chóng nếu không có biện pháp phòng ngừa kịp thời.

Biện pháp vệ sinh và chăm sóc mắt đúng cách cho trẻ

Vệ sinh mắt sạch sẽ là bước quan trọng hàng đầu giúp loại bỏ dịch tiết nhiễm khuẩn và giảm bớt cảm giác cộm xốn cho trẻ. Cha mẹ nên sử dụng nước muối sinh lý natri clorid 0,9% chuyên dụng cho mắt để nhỏ rửa mắt cho bé hàng ngày. Khi lau rửa ghèn mắt, phụ huynh cần dùng gạc y tế vô trùng hoặc bông gòn sạch thấm ướt nước muối, lau nhẹ nhàng một chiều từ góc trong hốc mắt ra phía đuôi mắt, sau đó vứt bỏ gạc ngay và tuyệt đối không dùng lại để tránh tái nhiễm khuẩn.

Nếu trẻ chỉ bị đau một bên mắt, cần đặc biệt cẩn thận khi thao tác để tránh làm lây lan sang mắt còn lại. Nguyên tắc quan trọng là luôn lau và nhỏ mắt bên lành trước, sau đó mới tiến hành vệ sinh bên mắt bệnh. Khi nhỏ thuốc hoặc rửa mắt, hãy để trẻ nghiêng đầu nhẹ về phía mắt bệnh để dòng nước chảy thẳng ra ngoài, tránh để dịch chảy tràn sang mắt lành. Trước và sau mỗi lần chăm sóc mắt cho con, người lớn bắt buộc phải rửa sạch tay bằng xà phòng dưới vòi nước chảy trong ít nhất ba mươi giây.

Nguyên tắc cách ly và ngăn ngừa lây lan trong gia đình

Ngay khi phát hiện trẻ có dấu hiệu đau mắt đỏ, gia đình cần chủ động thực hiện các biện pháp cách ly tương đối để bảo vệ các thành viên khác. Trẻ nên được nghỉ học tạm thời ở nhà từ một tuần đến mười ngày cho đến khi các triệu chứng đỏ mắt và tiết gỉ mắt hoàn toàn chấm dứt. Việc nghỉ học không chỉ giúp trẻ có thời gian nghỉ ngơi yên tĩnh để phục hồi sức khỏe mà còn ngăn chặn nguy cơ bùng phát ổ dịch tại trường lớp.

Trong không gian sống gia đình, mỗi thành viên cần có bộ đồ dùng vệ sinh cá nhân riêng biệt bao gồm khăn mặt, khăn tắm, ly uống nước và gối ngủ. Vỏ gối, ga trải giường và quần áo của trẻ bị bệnh nên được giặt riêng với xà phòng và phơi dưới ánh nắng trực tiếp hoặc sấy ở nhiệt độ cao để diệt khuẩn. Đồng thời, cha mẹ cần thường xuyên lau chùi, khử khuẩn các bề mặt tiếp xúc thường xuyên như tay nắm cửa, đồ chơi của bé, bàn học và công tắc điện bằng dung dịch sát khuẩn thông thường để triệt tiêu nguồn lây tiềm ẩn.

Những sai lầm cha mẹ cần tránh khi chăm sóc trẻ đau mắt đỏ

Nhiều phụ huynh vì quá sốt ruột nên thường áp dụng các phương pháp truyền miệng dân gian chưa được kiểm chứng khoa học, vô tình làm tổn thương nặng nề thêm cho đôi mắt của trẻ. Sai lầm phổ biến nhất là tự ý xông hơi mắt bằng các loại lá thảo dược, đắp lá trầu không hay đắp nha đam trực tiếp lên mí mắt. Hơi nóng và các tạp chất có trong lá cây có thể gây bỏng nhiệt, kích ứng kết mạc hoặc đưa thêm vi khuẩn lạ vào mắt, dẫn đến bội nhiễm và loét giác mạc nghiêm trọng.

Một sai lầm nguy hiểm khác là tự ý ra hiệu thuốc mua các loại thuốc nhỏ mắt có chứa hoạt chất corticoid hoặc kháng sinh mạnh về nhỏ cho trẻ khi chưa có chỉ định của bác sĩ chuyên khoa mắt. Việc lạm dụng corticoid bừa bãi có thể làm che lấp triệu chứng bệnh, kéo dài thời gian hồi phục và làm tăng nguy cơ biến chứng như tăng nhãn áp hoặc đục thủy tinh thể ở trẻ nhỏ. Mọi loại thuốc điều trị đau mắt đỏ cho trẻ đều cần có sự thăm khám và hướng dẫn cụ thể từ bác sĩ chuyên khoa.

Lưu ý an toàn

Thông tin trong bài viết chỉ mang tính chất tham khảo giáo dục sức khỏe và không thay thế cho việc chẩn đoán, điều trị y khoa trực tiếp từ bác sĩ chuyên khoa mắt. Mắt trẻ nhỏ rất nhạy cảm và dễ tổn thương, do đó cha mẹ tuyệt đối không tự ý mua thuốc nhỏ mắt chứa kháng sinh, corticoid hoặc dùng các mẹo dân gian xông đắp lá lên mắt bé. Khi trẻ có biểu hiện đau mắt dữ dội, sợ ánh sáng chói, sưng nề mi mắt nhiều, chảy mủ đặc hoặc suy giảm thị lực, cần đưa trẻ đến ngay các cơ sở y tế có chuyên khoa mắt để được thăm khám và xử trí kịp thời.

Tóm tắt

Đau mắt đỏ ở trẻ nhỏ tuy là bệnh lý lành tính phổ biến nhưng có tốc độ lây lan rất nhanh và tiềm ẩn nhiều rủi ro nếu xử trí sai cách. Việc chủ động giữ gìn vệ sinh cá nhân, rửa mắt đúng phương pháp và cách ly hợp lý sẽ giúp trẻ nhanh chóng bình phục, đồng thời bảo vệ an toàn sức khỏe cho cả gia đình và cộng đồng xung quanh.