Cách phòng ngừa đột quỵ và bảo vệ sức khỏe trong dịp Tết

Phòng ngừa đột quỵ dịp Tết là gì?

Đột quỵ não là tình trạng cấp tính xảy ra khi dòng máu cung cấp cho một phần não bộ bị ngắt quãng hoặc suy giảm nghiêm trọng do tắc nghẽn mạch máu hoặc vỡ mạch máu não. Tế bào não bị thiếu hụt oxy và chất dinh dưỡng sẽ bắt đầu hoại tử chỉ trong vòng vài phút, dẫn đến các di chứng thần kinh nặng nề như liệt nửa người, rối loạn ngôn ngữ hoặc thậm chí tử vong nếu không được cấp cứu kịp thời.

Trong dịp Tết, nguy cơ này gia tăng bắt nguồn từ sự xáo trộn nhịp sinh học, tình trạng ăn uống dư thừa muối, tiêu thụ nhiều cồn và việc quên tuân thủ thuốc điều trị. Chủ động nhận biết các nguy cơ tiềm ẩn trong kỳ nghỉ lễ giúp mỗi người xây dựng kế hoạch sinh hoạt điều độ, kiểm soát tốt các chỉ số sức khỏe và duy trì trạng thái thể chất ổn định để đón năm mới an toàn.

Duy trì dùng thuốc điều trị bệnh mạn tính đúng giờ và đủ liều

Trong những ngày lễ Tết, lịch trình chúc Tết, du xuân và gặp gỡ họ hàng thường khiến người mắc bệnh mạn tính dễ quên uống thuốc. Đối với người có tiền sử tăng huyết áp, đái tháo đường, rối loạn mỡ máu hoặc bệnh mạch vành, việc ngưng thuốc dù chỉ một vài ngày cũng có thể dẫn đến hiện tượng huyết áp tăng vọt hoặc mất ổn định đường huyết, từ đó kích hoạt cơn đột quỵ thiếu máu cục bộ hoặc xuất huyết não.

Người bệnh cần chủ động kiểm tra số lượng thuốc đang dùng trước kỳ nghỉ để mua bổ sung đủ theo đơn của bác sĩ chuyên khoa tim mạch. Nên phân chia thuốc vào các hộp chia liều theo buổi trong ngày và đặt báo thức nhắc nhở trên điện thoại cá nhân. Khi đi chúc Tết xa nhà, luôn mang theo túi thuốc cá nhân bên mình để đảm bảo uống đúng khung giờ cố định như ngày bình thường. Người bệnh tuyệt đối không được tự ý tăng hoặc giảm liều lượng thuốc khi chưa có ý kiến của nhân viên y tế.

Kiểm soát chặt chẽ lượng rượu bia và tránh xa khói thuốc lá

Các buổi liên hoan, tiệc tùng đầu năm thường đi kèm với lượng tiêu thụ rượu bia rất lớn. Chất cồn khi đi vào cơ thể sẽ kích thích hệ thần kinh giao cảm, làm tăng nhịp tim và khiến huyết áp tăng cao đột ngột. Uống nhiều rượu bia trong thời gian ngắn còn làm rối loạn chức năng đông máu, tăng nguy cơ hình thành cục máu đông hoặc làm vỡ các mạch máu não bị xơ vữa từ trước.

Để bảo vệ sức khỏe, người có tiền sử bệnh tim mạch nên từ chối khéo các lời mời rượu bia hoặc thay thế bằng nước lọc, nước trà ấm hoặc nước ép trái cây tươi không thêm đường. Nếu bắt buộc phải tham gia xã giao, chỉ nên uống với lượng tối thiểu, uống chậm rãi và uống kèm nhiều nước lọc để pha loãng nồng độ cồn trong máu. Bên cạnh đó, cần tránh xa thuốc lá và các loại thuốc lá điện tử vì nicotin là tác nhân gây co thắt mạch máu trực tiếp và phá hủy thành mạch, làm tăng nguy cơ tai biến mạch máu não lên gấp nhiều lần.

Cân bằng chế độ dinh dưỡng và hạn chế dung nạp muối

Mâm cỗ ngày Tết truyền thống thường tập trung nhiều món ăn giàu chất béo bão hòa, muối và năng lượng như thịt kho, giò chả, bánh chưng, dưa hành muối và các loại hạt sấy tẩm gia vị. Việc dung nạp quá nhiều muối sẽ gây giữ nước trong lòng mạch, làm tăng thể tích tuần hoàn và đẩy huyết áp lên mức nguy hiểm. Đồng thời, chế độ ăn nhiều chất béo xấu khiến mỡ máu tăng cao, đẩy nhanh quá trình xơ vữa động mạch và tạo điều kiện cho các mảng xơ vữa bong tróc gây tắc mạch máu não.

Mỗi người nên chủ động cân đối thực đơn ngày Tết bằng cách bổ sung nhiều rau xanh luộc, trái cây tươi giàu chất xơ và kali để hỗ trợ đào thải bớt lượng muối dư thừa. Nên ưu tiên các món hấp, luộc thay vì chiên xào nhiều dầu mỡ. Hạn chế sử dụng các món dưa muối, kiệu muối, thịt xông khói hoặc đồ đóng hộp chứa nhiều natri. Việc uống đủ từ một lít rưỡi đến hai lít nước ấm mỗi ngày cũng giúp tuần hoàn máu lưu thông trơn tru hơn, tránh tình trạng cô đặc máu.

Giữ ấm cơ thể và tránh thay đổi nhiệt độ đột ngột

Thời điểm Tết Nguyên đán thường trùng với các đợt không khí lạnh tăng cường, đặc biệt là tại khu vực miền Bắc và miền Trung. Nhiệt độ môi trường hạ thấp đột ngột khiến các mạch máu dưới da co lại để bảo tồn thân nhiệt, làm tăng lực cản ngoại vi và khiến huyết áp gia tăng nhanh chóng. Sự chênh lệch nhiệt độ lớn giữa trong nhà và ngoài trời cũng dễ kích hoạt các phản ứng co thắt mạch vành và mạch máu não ở người cao tuổi.

Để phòng tránh nguy cơ này, mọi người cần chú ý giữ ấm phần đầu, cổ, ngực, bàn tay và bàn chân khi ra ngoài du xuân hoặc đi lễ chùa đầu năm. Vào buổi sáng sớm, không nên bước ra khỏi chăn ấm một cách đột ngột; hãy nằm tại giường vận động nhẹ nhàng các khớp tay chân trong vài phút, sau đó mặc áo ấm rồi mới từ từ bước ra ngoài. Tuyệt đối không tắm rửa vào ban đêm muộn hoặc tắm bằng nước lạnh, bởi sự thay đổi nhiệt độ đột ngột này có thể dẫn đến đột quỵ ngay trong phòng tắm.

Đảm bảo thời gian ngủ nghỉ và duy trì vận động thể chất

Những hoạt động vui chơi giải trí thói quen như chơi bài thâu đêm, thức khuya xem chương trình giải trí hoặc di chuyển chúc Tết liên tục giữa nhiều địa điểm dễ khiến cơ thể bị kiệt sức. Tình trạng thiếu ngủ kéo dài kích thích tuyến thượng thận giải phóng nhiều hormon gây căng thẳng, làm tăng nhịp tim, co mạch và đẩy huyết áp lên cao. Căng thẳng thần kinh và mất ngủ cũng làm suy giảm khả năng tự điều hòa của hệ thần kinh thực vật.

Mỗi người cần sắp xếp thời gian hợp lý để đảm bảo ngủ đủ từ bảy đến tám tiếng mỗi ngày, tạo điều kiện cho hệ tim mạch và não bộ được nghỉ ngơi phục hồi. Tránh ngồi một chỗ quá lâu trong các cuộc vui, nên đứng dậy đi lại nhẹ nhàng sau mỗi một đến hai giờ để tăng cường lưu thông máu ở chi dưới, ngăn ngừa hình thành cục máu đông tĩnh mạch sâu. Duy trì các bài tập thể dục vừa sức như đi bộ nhanh hoặc tập yoga nhẹ nhàng vào mỗi buổi sáng cũng là cách hữu hiệu để duy trì thể trạng dẻo dai trong suốt kỳ nghỉ.

Lưu ý an toàn

Bài viết cung cấp thông tin thường thức về chăm sóc sức khỏe cộng đồng và không thay thế cho việc chẩn đoán hay chỉ định điều trị từ bác sĩ. Người bệnh tuyệt đối không tự ý ngưng thuốc, đổi đơn thuốc hoặc áp dụng các bài thuốc truyền miệng để phòng ngừa đột quỵ. Khi phát hiện người có các dấu hiệu như méo miệng, yếu liệt một bên tay chân, nói đớ hoặc mất thăng bằng, cần nhanh chóng chuyển ngay đến cơ sở y tế có đơn vị điều trị đột quỵ gần nhất trong khung giờ vàng, tuyệt đối không tự xử trí tại nhà bằng cạo gió hay chích máu.

Tóm tắt

Chăm sóc và bảo vệ sức khỏe trong những ngày Tết không chỉ mang lại không khí vui tươi trọn vẹn mà còn giúp ngăn ngừa những biến cố tim mạch nguy hiểm. Việc duy trì thói quen sinh hoạt điều độ, kiểm soát chế độ dinh dưỡng và tuân thủ chặt chẽ chỉ định điều trị của bác sĩ là nền tảng vững chắc để phòng tránh đột quỵ hiệu quả cho bản thân và gia đình.