Cách phân biệt ho gà và ho thường qua các biểu hiện điển hình

Phân biệt ho gà và ho thường

Ho gà là một bệnh nhiễm trùng cấp tính đường hô hấp do vi khuẩn Bordetella pertussis gây ra, có khả năng lây lan rất nhanh qua đường hô hấp khi người bệnh ho hoặc hắt hơi. Bệnh nguy hiểm đặc biệt ở trẻ sơ sinh và trẻ nhỏ chưa được tiêm chủng đầy đủ, có thể dẫn đến viêm phổi, áp lực nội sọ tăng hoặc thiếu oxy nền. Trong khi đó, ho thông thường phần lớn xuất phát từ các đợt nhiễm vi rút đường hô hấp trên như cảm lạnh, cảm cúm hoặc do kích ứng thời tiết, dị ứng và viêm đường hô hấp trên lành tính. Ho thường ít gây ra biến chứng nguy hiểm tính mạng và có khả năng tự phục hồi khi được chăm sóc thích hợp. Nhận biết đúng sự khác nhau giữa hai dạng ho này là yếu tố quan trọng giúp bảo vệ sức khỏe đường hô hấp cho cả gia đình.

Tác nhân gây bệnh và con đường lây truyền

Ho gà do vi khuẩn Bordetella pertussis gây nên. Vi khuẩn này bám vào niêm mạc đường hô hấp, tiết ra độc tố làm tổn hại tế bào lông chuyển và gây viêm nhiễm nghiêm trọng. Bệnh lây truyền rất mạnh qua các giọt bắn nhỏ trong không khí khi người bệnh nói chuyện, ho hoặc hắt hơi. Trẻ em chưa tiêm vắc xin là đối tượng dễ bị tấn công nhất.

Trái lại, ho thông thường thường do các loại vi rút phổ biến như Rhinovirus, Adenovirus hoặc Coronavirus gây ra. Ngoài ra, tình trạng ho thường cũng có thể phát sinh do yếu tố thời tiết thay đổi, khói bụi, dị ứng hoặc kích ứng niêm mạc họng. Mặc dù ho do vi rút cảm lạnh vẫn có tính lây nhiễm trong cộng đồng nhưng độc lực thấp hơn và bệnh thường tự giới hạn sau một thời gian ngắn.

Đặc điểm cơn ho và âm thanh tiếng ho đặc trưng

Cơn ho gà thường xuất hiện đột ngột theo từng đợt rũ rượi, liên tục nhiều tiếng ho ngắn trong một hơi thở. Sau chuỗi ho dài kéo dài, người bệnh bắt buộc phải hít vào thật sâu, tạo ra tiếng rít cao độ giống như tiếng gà gáy. Trong hoặc sau cơn ho, người bệnh có thể bị đỏ mặt, tím tái do thiếu oxy, chảy nhiều nước mắt nước mũi và kết thúc bằng việc nôn trớ ra nhiều chất nhầy dính.

Đối với ho thông thường, tiếng ho có thể là ho khô hoặc ho có đờm nhưng không tạo thành chuỗi ho dồn dập kiệt sức. Người bệnh không xuất hiện tiếng rít rít đặc trưng khi hít vào sau cơn ho. Các cơn ho thường diễn ra rải rác trong ngày, không làm người bệnh bị tím tái mặt mũi hay nôn mửa dữ dội sau mỗi lần ho.

Thời gian kéo dài và các giai đoạn tiến triển bệnh

Bệnh ho gà tiến triển qua nhiều tuần với các giai đoạn rõ rệt bao gồm giai đoạn viêm long, giai đoạn kịch phát và giai đoạn hồi phục. Giai đoạn kịch phát của ho gà có thể kéo dài từ 2 đến 6 tuần hoặc lâu hơn, khiến người bệnh kiệt sức và giảm cân nhanh chóng. Tiếng ho rít và cơn ho kịch phát thường xuất hiện nhiều hơn vào ban đêm, gây gián đoạn nghiêm trọng đến giấc ngủ.

Ngược lại, đợt ho thông thường chỉ kéo dài trung bình từ 7 đến 14 ngày. Các triệu chứng kèm theo như hắt hơi, sổ mũi hay sốt nhẹ sẽ giảm dần sau vài ngày đầu. Khi niêm mạc đường hô hấp phục hồi, tần suất và mức độ ho sẽ giảm đáng kể mà không để lại di chứng dai dẳng hay kéo dài hàng tháng trời như ho gà.

Các triệu chứng toàn thân và biến chứng nguy hiểm

Ở bệnh ho gà, ngoài các cơn ho dồn dập, trẻ nhỏ có thể xuất hiện các cơn ngừng thở ngắn, tím tái môi đầu chi và mệt mỏi trầm trọng. Nếu không được theo dõi và can thiệp kịp thời, ho gà có thể dẫn đến các biến chứng nguy hiểm như viêm phổi kẽ, bội nhiễm vi khuẩn, xẹp phổi, co giật hoặc tổn thương não do thiếu oxy kéo dài.

Với ho thường, các triệu chứng toàn thân thường ở mức độ nhẹ như mệt mỏi nhẹ, đau họng, sốt nhẹ hoặc nghẹt mũi. Người bệnh vẫn duy trì được sinh hoạt cơ bản và ăn uống tương đối bình thường. Bệnh ho thường hiếm khi gây ra các biến chứng cấp tính nguy hiểm nếu người bệnh được nghỉ ngơi, uống đủ nước và giữ ấm cơ thể đúng cách.

Lưu ý an toàn

Thông tin phân biệt ho gà và ho thường mang tính chất tham khảo giáo dục y tế. Người chăm sóc không được tự ý chẩn đoán hoặc mua thuốc kháng sinh, thuốc giảm ho cho trẻ nhỏ khi chưa có sự thăm khám của bác sĩ. Nếu nghi ngờ mắc ho gà, cần đưa người bệnh đến ngay cơ sở y tế chuyên khoa để thực hiện các xét nghiệm chẩn đoán chính xác. Việc cách ly người bệnh ho gà cũng rất quan trọng nhằm tránh lây lan cho những người xung quanh, đặc biệt là trẻ sơ sinh chưa đến tuổi tiêm phòng.

Tóm tắt

Phân biệt ho gà và ho thường dựa trên tiếng ho rít đặc trưng, tần suất cơn ho dồn dập và độ kéo dài của bệnh là cách tốt nhất để phát hiện sớm nguy cơ. Tiêm chủng vắc xin đầy đủ đúng lịch là biện pháp phòng ngừa ho gà hiệu quả nhất. Khi thấy các dấu hiệu bất thường, việc tham vấn ý kiến bác sĩ sẽ đảm bảo an toàn tối đa cho sức khỏe.