Cách phân biệt cảm cúm và cảm lạnh qua các dấu hiệu điển hình

Phân biệt cảm cúm và cảm lạnh là gì?

Cảm cúm và cảm lạnh là hai thực thể bệnh học riêng biệt do các chủng virus khác nhau gây nên. Cảm lạnh thông thường chủ yếu xuất phát từ hơn hai trăm loại virus khác nhau, trong đó phổ biến nhất là nhóm rhinovirus, coronavirus thông thường và adenovirus, gây tổn thương nhẹ khu trú tại niêm mạc mũi họng. Ngược lại, bệnh cúm mùa do các chủng virus cúm nhóm A, B và đôi khi nhóm C gây ra, có khả năng tấn công sâu vào toàn bộ hệ hô hấp từ mũi họng cho đến tận các phế quản và phế nang phổi.

Do tính chất tấn công toàn thân và mức độ độc lực của từng loại mầm bệnh, biểu hiện lâm sàng của cảm cúm thường rầm rộ, đột ngột và nặng nề hơn cảm lạnh rất nhiều. Nắm rõ các tiêu chí so sánh giữa hai bệnh lý này sẽ giúp người bệnh không chủ quan trước những cơn sốt cao của cảm cúm, đồng thời tránh việc lạm dụng thuốc điều trị không cần thiết đối với những đợt cảm lạnh thông thường.

Tốc độ khởi phát và mức độ sốt giữa hai bệnh

Yếu tố đầu tiên giúp nhận diện sự khác biệt là thời gian và cách thức các triệu chứng bắt đầu xuất hiện. Cảm lạnh thường phát triển từ từ qua từng ngày, khởi đầu bằng cảm giác rát họng nhẹ, sau đó chuyển sang hắt hơi, chảy nước mũi và nghẹt mũi. Toàn bộ quá trình diễn tiến bệnh cảm lạnh khá êm dịu và hiếm khi khiến người bệnh suy sụp thể lực đột ngột.

Ngược lại, cảm cúm thường ập đến rất bất ngờ chỉ trong vòng vài giờ. Người bệnh có thể đang sinh hoạt bình thường bỗng cảm thấy ớn lạnh, rét run và sốt cao từ ba mươi tám đến bốn mươi độ C. Cơn sốt do virus cúm thường dai dẳng trong ba đến bốn ngày đầu và đi kèm cảm giác choáng váng, trong khi cảm lạnh ở người trưởng thành rất ít khi gây sốt hoặc nếu có chỉ là sốt nhẹ thoáng qua.

Mức độ đau nhức cơ bắp và cảm giác kiệt sức

Tình trạng mệt mỏi và đau nhức cơ thể là ranh giới phân biệt rất rõ ràng giữa hai bệnh đường hô hấp này. Ở người bị cảm lạnh, cảm giác đau mỏi cơ bắp thường rất nhẹ hoặc không xuất hiện, người bệnh vẫn duy trì được năng lượng cho các hoạt động thường ngày và chỉ cảm thấy khó chịu do tắc nghẽn đường thở.

Đối với cảm cúm, đau nhức toàn thân là dấu hiệu kinh điển và gây nhiều phiền toái. Người bệnh thường bị đau nhức sâu trong các thớ cơ, đau lưng, mỏi nhừ các khớp và đau nhức hốc mắt. Đi kèm với đó là trạng thái kiệt sức nặng nề, khiến người bệnh chỉ muốn nằm nghỉ tại giường và mất hoàn toàn cảm giác thèm ăn. Cảm giác mệt mỏi này có thể kéo dài âm ỉ từ một đến hai tuần ngay cả khi các triệu chứng sốt đã chấm dứt hoàn toàn.

Biểu hiện tại đường hô hấp trên và phản xạ ho

Các triệu chứng khu trú tại vùng tai mũi họng xuất hiện ở cả hai bệnh nhưng có sự chênh lệch rõ rệt về cường độ. Cảm lạnh tập trung chủ yếu vào đường hô hấp trên với các biểu hiện nổi trội như hắt hơi liên tục, chảy nước mũi nhiều, nghẹt mũi và ngứa rát cổ họng. Dịch mũi ban đầu trong sau đó có thể đặc lại nhưng nhìn chung không gây đau rát sâu ở ngực.

Trong khi đó, bệnh nhân cảm cúm có thể bị nghẹt mũi hoặc đau họng nhưng các biểu hiện này thường mờ nhạt hơn so với tình trạng toàn thân. Thay vào đó, cảm cúm thường gây ra những cơn ho khan dữ dội, ho rát cổ và cảm giác đè nặng hoặc tức ran vùng sau xương ức. Nếu không theo dõi cẩn thận, các tổn thương đường hô hấp dưới do virus cúm có thể tạo điều kiện cho vi khuẩn xâm nhập gây bội nhiễm.

Khả năng phát triển biến chứng và mức độ nguy hiểm

Đa phần các trường hợp cảm lạnh diễn tiến lành tính, chỉ gây khó chịu tạm thời và tự khỏi mà không để lại di chứng nguy hiểm nào. Biến chứng của cảm lạnh nếu có thường chỉ dừng lại ở mức viêm xoang nhẹ hoặc viêm tai giữa do bít tắc dịch kéo dài.

Trái lại, cảm cúm tiềm ẩn nguy cơ biến chứng y khoa rất cao, đặc biệt ở người cao tuổi, trẻ nhỏ, phụ nữ mang thai và người có bệnh nền mạn tính như hen suyễn, bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính hoặc đái tháo đường. Biến chứng nguy hiểm nhất của cúm là viêm phổi tiên phát do virus hoặc viêm phổi thứ phát do vi khuẩn, suy hô hấp cấp, viêm cơ tim và viêm não. Do đó, việc theo dõi sát sao nhịp thở và tri giác của người bệnh là điều vô cùng cấp thiết.

Lưu ý an toàn

Mọi thông tin trong bài viết chỉ mang tính chất tham khảo giáo dục sức khỏe và không thay thế cho chẩn đoán hay chỉ định điều trị của bác sĩ. Người bệnh tuyệt đối không tự ý mua và sử dụng thuốc kháng sinh hay thuốc kháng virus khi chưa có hướng dẫn y tế. Tránh tự ý phối hợp nhiều loại thuốc hạ sốt hoặc thuốc cảm cùng lúc để phòng ngừa quá liều gây độc cho gan và thận.

Tóm tắt

Phân biệt rõ ràng giữa cảm cúm và cảm lạnh là bước quan trọng giúp người bệnh chủ động theo dõi diễn tiến sức khỏe và chăm sóc đúng cách. Trong khi cảm lạnh thường nhẹ và tự thuyên giảm, cảm cúm có thể diễn tiến nhanh và tiềm ẩn nhiều nguy cơ sức khỏe nghiêm trọng. Người bệnh cần lắng nghe cơ thể, nghỉ ngơi hợp lý và tham khảo ý kiến nhân viên y tế khi xuất hiện triệu chứng bất thường.