Cách nhận biết lác đồng tiền qua biểu hiện đặc trưng trên da
Nội dung chỉ cung cấp thông tin tham khảo, không thay thế chẩn đoán, khám hoặc điều trị của người hành nghề y tế. Không tự ý dùng, ngừng hoặc thay đổi thuốc dựa trên bài viết.
Lác đồng tiền là một trong những bệnh lý nhiễm trùng da do nấm khá phổ biến, xuất hiện ở nhiều lứa tuổi khác nhau. Bệnh đặc trưng bởi các mảng ban đỏ hình tròn hoặc bầu dục có ranh giới rõ nét, viền nổi mụn nước gờ cao và gây ngứa ngáy bứt rứt.
Nhiều người bệnh thường nhầm lẫn tổn thương lác đồng tiền với các bệnh lý da liễu khác dẫn đến việc tự xử trí không đúng cách, khiến tình trạng nấm lan rộng. Việc chủ động nhận diện rõ các hình thái biểu hiện trên da giúp người bệnh kịp thời thăm khám bác sĩ da liễu và có hướng chăm sóc da an toàn.
Lác đồng tiền là gì?
Lác đồng tiền hay còn gọi là hắc lang hoặc nấm da vi nấm, là một bệnh lý nhiễm trùng da do nấm sợi dermatophytes gây ra. Bệnh có thể xuất hiện ở nhiều vùng cơ thể khác nhau như thân mình, tay, chân hay vùng bẹn. Đặc trưng nổi bật nhất của tổn thương là các mảng da hình tròn hoặc bầu dục, có ranh giới rõ ràng, phần viền xung quanh hơi gờ cao và thường nổi nhiều mụn nước li ti. Khi nấm phát triển, trung tâm của mảng tổn thương có xu hướng lành dần hoặc nhạt màu hơn, tạo thành hình dạng giống như đồng tiền xu. Bệnh gây ra cảm giác ngứa ngáy bứt rứt, đặc biệt là khi thời tiết nóng ẩm hoặc cơ thể tiết nhiều mồ hôi. Nhận biết rõ đặc điểm tổn thương da sẽ hỗ trợ người bệnh phân biệt với các bệnh da liễu khác và sớm đến gặp bác sĩ da liễu.
Đặc điểm hình thái tổn thương lác đồng tiền trên da
Tổn thương do lác đồng tiền thường bắt đầu bằng một nốt đỏ nhỏ hoặc mảng da hơi sần nhẹ. Sau một thời gian ngắn, vết đỏ lan rộng ra xung quanh theo hình tròn hoặc hình oval. Viền ngoài của mảng da tổn thương thường gồ cao hơn bề mặt da lành xung quanh, có màu đỏ tươi hoặc đỏ sẫm và xuất hiện nhiều mụn nước mọc tập trung. Trong khi đó, vùng da ở giữa trung tâm mảng thương tổn có xu hướng nhạt màu hơn, hơi bong vảy mịn hoặc có dấu hiệu hồi phục dần. Sự chênh lệch giữa viền gờ đỏ bọc bên ngoài và tâm nhạt màu bên trong tạo nên hình ảnh đặc trưng tương tự đồng tiền kim loại cổ. Kích thước của các vết lác có thể thay đổi từ vài milimet đến nhiều centimet. Trong một số trường hợp nhiễm nấm kéo dài, nhiều mảng lác nhỏ có thể liên kết với nhau tạo thành mảng lớn có viền ngoằn ngoèo trên bề mặt da. Người bệnh thường cảm thấy ngứa ngáy dữ dội tại vùng da bị tổn thương, gia tăng khi vận động mạnh hoặc thời tiết oi nóng.
Các yếu tố làm tăng nguy cơ lây nhiễm nấm da
Lác đồng tiền có khả năng lây lan nhanh chóng thông qua tiếp xúc trực tiếp hoặc gián tiếp với mầm bệnh. Vi nấm gây bệnh phát triển mạnh trong môi trường ẩm ướt và ấm áp. Việc sử dụng chung đồ dùng cá nhân như khăn tắm, quần áo, chăn gối hoặc lược chải đầu với người đang nhiễm nấm là đường lây truyền phổ biến. Tiếp xúc trực tiếp với da của người bệnh hoặc tiếp xúc với động vật nuôi trong nhà như chó, mèo bị nhiễm nấm cũng có thể khiến vi nấm bám dính và phát triển trên da người. Bên cạnh đó, thói quen sinh hoạt chưa phù hợp như mặc quần áo chật chội, chất liệu không thấm hút mồ hôi, da luôn trong trạng thái ẩm ướt hoặc vệ sinh cá nhân chưa sạch sẽ tạo điều kiện lý tưởng cho bào tử nấm xâm nhập. Những người có hệ miễn dịch suy giảm, người mắc bệnh tiểu đường hoặc thường xuyên làm việc trong môi trường ẩm ướt cũng có nguy cơ mắc nấm da cao hơn bình thường.
Phân biệt lác đồng tiền với một số bệnh da liễu thường gặp
Một số bệnh lý ngoài da có biểu hiện ban đỏ hoặc bong vảy khá tương đồng, dễ gây nhầm lẫn với lác đồng tiền nếu chỉ quan sát sơ bộ. Bệnh vẩy nến mảng cũng tạo ra các tổn thương màu đỏ có ranh giới rõ, tuy nhiên bề mặt thường bao phủ bởi lớp vảy dày màu trắng bạc và ít khi có mụn nước gờ cao ở viền như nấm da. Viêm da cơ địa hay chàm dạng đồng tiền cũng có mảng tổn thương hình tròn ngứa ngáy, nhưng tổn thương thường mụn nước mọc rải rác trên toàn bề mặt mảng da chứ không tập trung thành viền gờ rõ rệt. Ngoài ra, bệnh hồng ban đồng tâm hoặc vảy phấn hồng Gibert cũng có đặc điểm ban hình vòng nhưng hình thái tiến triển và vị trí phân bố hoàn toàn khác biệt. Việc nhầm lẫn giữa nhiễm nấm da và các bệnh viêm da tự miễn có thể dẫn đến sử dụng sai loại kem bôi, làm tổn thương lan rộng nghiêm trọng hơn. Do đó, việc chẩn đoán chính xác cần dựa trên khám lâm sàng và xét nghiệm vi nấm do bác sĩ da liễu thực hiện.
Biện pháp chăm sóc và phòng ngừa lác đồng tiền tái phát
Để hỗ trợ quá trình phục hồi và ngăn ngừa bào tử nấm tiếp tục lây lan, việc duy trì vệ sinh da đúng cách đóng vai trò rất quan trọng. Người bệnh cần giữ cho vùng da tổn thương luôn khô ráo, sạch sẽ và thoáng mát. Nên ưu tiên mặc các loại trang phục rộng rãi, làm từ chất liệu cotton tự nhiên thấm hút mồ hôi tốt. Sau khi tắm hoặc vận động, cần lau khô người cẩn thận bằng khăn sạch trước khi mặc quần áo. Tuyệt đối không dùng chung đồ dùng cá nhân như khăn mặt, quần áo, thau chậu với thành viên khác trong gia đình để tránh lây nhiễm chéo. Quần áo, chăn ga gối của người nhiễm nấm nên được giặt sạch và phơi dưới ánh nắng mặt trời trực tiếp để tiêu diệt bào tử nấm. Đồng thời, hạn chế hành động gãi hoặc chà xát mạnh lên vết tổn thương vì có thể gây trầy xước da, tạo điều kiện cho vi khuẩn xâm nhập gây nhiễm trùng thứ phát. Nếu trong nhà có thú nuôi bị rụng lông hoặc tổn thương da, cần đưa thú cưng đi kiểm tra thú y để xử lý nguồn lây.
Lưu ý an toàn
Thông tin trong bài viết chỉ mang tính chất tham khảo giáo dục và không thay thế cho việc chẩn đoán hay chỉ định y khoa. Người bệnh tuyệt đối không tự ý mua các loại thuốc bôi corticoid hoặc thuốc chống nấm khi chưa có kết quả khám chuyên khoa. Việc tự điều trị sai cách có thể làm biến đổi hình thái tổn thương, gây khó khăn cho việc chẩn đoán của bác sĩ và nguy cơ dẫn đến tác dụng phụ không mong muốn trên da. Khi xuất hiện tổn thương nghi ngờ, người bệnh nên chủ động đến cơ sở y tế có chuyên khoa da liễu để được khám và tư vấn liệu trình phù hợp.
Tóm tắt
Lác đồng tiền là bệnh nhiễm nấm da có biểu hiện đặc trưng và hoàn toàn có thể kiểm soát hiệu quả nếu được phát hiện sớm. Chủ động nhận biết các dấu hiệu tổn thương trên da, tuân thủ hướng dẫn của bác sĩ chuyên khoa da liễu và duy trì thói quen vệ sinh cá nhân sạch sẽ là yếu tố then chốt giúp bảo vệ làn da khỏe mạnh.
Nguồn tham khảo
FAQ – Câu hỏi thường gặp
Lác đồng tiền có tự khỏi được không?
Lác đồng tiền do vi nấm gây ra nên thường không thể tự khỏi nếu không có sự can thiệp phù hợp. Bào tử nấm có thể âm thầm phát triển, lan rộng sang các vùng da khác và lây nhiễm cho người xung quanh. Người bệnh nên khám da liễu để được bác sĩ hướng dẫn hướng xử trí đúng.
Lác đồng tiền có lây cho người khác không?
Bệnh lác đồng tiền có khả năng lây nhiễm rất cao qua tiếp xúc trực tiếp da với da hoặc dùng chung đồ dùng cá nhân như khăn tắm, quần áo, chăn màn với người bệnh. Ngoài ra, việc tiếp xúc với vật nuôi nhiễm nấm cũng là đường lây truyền thường gặp.
Vì sao vết lác đồng tiền hay gây ngứa nhiều hơn vào ban đêm?
Cảm giác ngứa thường gia tăng vào buổi tối hoặc ban đêm do sự thay đổi nhiệt độ cơ thể, độ ẩm và sự tích tụ mồ hôi khi đắp chăn. Bên cạnh đó, sự tập trung chú ý vào ban đêm làm người bệnh dễ cảm nhận rõ rệt sự bứt rứt trên da.
Có nên gãi hoặc gãi tróc mụn nước trên vết lác đồng tiền không?
Người bệnh tuyệt đối không nên gãi hoặc vỡ mụn nước trên tổn thương lác đồng tiền. Việc gãi làm trầy xước bề mặt da, khiến vi nấm dễ lan sang vùng da lành xung quanh và làm tăng nguy cơ bội nhiễm vi khuẩn gây mưng mủ, viêm da.
Cần làm gì để ngăn lác đồng tiền tái phát sau khi đã lành?
Để tránh tái phát, cần giữ da luôn khô thoáng, giặt sạch và phơi khô chăn gối, quần áo dưới ánh nắng. Không sử dụng chung vật dụng cá nhân, thay quần áo ngay sau khi vận động ra mồ hôi và tuân thủ đúng thời gian theo dõi của bác sĩ da liễu.
