Cách loại bỏ virus SARS-CoV-2 bám trên quần áo
Nội dung chỉ cung cấp thông tin tham khảo, không thay thế chẩn đoán, khám hoặc điều trị của người hành nghề y tế. Không tự ý dùng, ngừng hoặc thay đổi thuốc dựa trên bài viết.
Trong sinh hoạt hàng ngày, trang phục của người tiếp xúc với nguồn lây hoặc đi qua khu vực nguy cơ cao có thể dính giọt bắn chứa virus SARS-CoV-2. Dù bề mặt vải không phải là môi trường để virus nhân lên, mầm bệnh vẫn có thể tồn tại trong một khoảng thời gian nhất định nếu không được xử lý kịp thời.
Việc làm sạch quần áo chủ yếu dựa vào các yếu tố thông thường gồm chất tẩy rửa, nhiệt độ nước, ma sát cơ học và quá trình làm khô. Nắm vững các nguyên tắc giặt giũ cơ bản sẽ giúp loại bỏ mầm bệnh, bảo vệ sức khỏe cho cả gia đình.
Loại bỏ virus SARS-CoV-2 trên quần áo là gì?
Virus SARS-CoV-2 là loại virus có màng bọc lipid, chủ yếu lây truyền qua các giọt bắn đường hô hấp khi người nhiễm bệnh ho, hắt hơi hoặc nói chuyện. Khi giọt bắn rơi vào quần áo, virus có thể bám dính vào các sợi vải như cotton, polyester hay len. So với bề mặt nhẵn bóng như kim loại hay nhựa, thời gian tồn tại của virus trên chất liệu vải thường ngắn hơn do cấu trúc sợi xốp hút ẩm nhanh khiến màng bọc của virus dễ bị biến tính.
Tuy nhiên, nguy cơ lây nhiễm gián tiếp vẫn có thể xảy ra nếu tay chạm vào trang phục dính dịch tiết rồi vô tình đưa lên mắt, mũi hoặc miệng. Do đó, việc hiểu rõ các yếu tố giúp phá vỡ cấu trúc của virus trên sợi vải là giải pháp vệ sinh thiết thực trong đời sống thường ngày.
Tác dụng của chất giặt tẩy trong việc phá hủy màng lipid của virus
Chất giặt tẩy thông thường đóng vai trò nền tảng trong việc làm sạch và vô hiệu hóa virus SARS-CoV-2 trên sợi vải. Bản chất của virus này là có một lớp màng kép lipid bao bọc bên ngoài để bảo vệ vật liệu di truyền. Các phân tử chất hoạt động bề mặt trong bột giặt hoặc nước giặt có cấu trúc đặc biệt gồm một đầu ưa nước và một đầu kỵ nước.
Khi tiếp xúc với dung dịch giặt, đầu kỵ nước nhanh chóng liên kết và phá vỡ cấu trúc màng lipid của virus. Khi lớp vỏ ngoài bị hòa tan, virus sẽ lập tức mất khả năng xâm nhập vào tế bào và không còn khả năng gây bệnh. Lực tạo bọt cùng dòng nước cũng giúp tách rời dịch tiết bám dính trên quần áo và xả trôi dễ dàng.
Ảnh hưởng của nhiệt độ nước trong quá trình giặt giũ
Nhiệt độ nước là yếu tố vật lý quan trọng làm giảm nhanh hoạt tính sinh học của virus. Nhiệt độ cao làm biến tính các protein cấu trúc trên bề mặt virus, khiến chúng co cụm và mất hoàn toàn hoạt tính gây nhiễm.
Khi giặt đồ nghi ngờ tiếp xúc với nguồn lây, việc sử dụng nước ấm phù hợp với chất liệu vải sẽ làm tăng hiệu quả làm sạch. Các loại vải bông hoặc sợi lanh thông thường có thể chịu được nhiệt độ từ sáu mươi độ C mà không bị hư hại. Đối với các loại sợi tổng hợp hoặc vải dễ co rút, người dùng nên chọn mức nhiệt tối đa cho phép theo hướng dẫn trên tem mác. Việc giặt bằng nước ấm kết hợp chất tẩy rửa sẽ giúp rút ngắn thời gian bất hoạt virus so với chỉ giặt nước lạnh thông thường.
Tác động của lực ma sát cơ học và lượng nước xả
Bên cạnh chất tẩy rửa và nhiệt độ, lực cọ xát cơ học khi giặt tay hoặc trong chu trình quay của máy giặt giúp đánh bật các giọt dịch tiết bám sâu trong kẽ sợi vải. Sự nhào trộn liên tục đẩy bọt xà phòng tiếp xúc đều khắp mọi vị trí của trang phục.
Sau khi giặt xà phòng, chu trình xả với lượng nước dồi dào sẽ cuốn trôi hoàn toàn các mảnh vụn virus đã bị bất hoạt cùng cặn bẩn ra ngoài. Cần tránh nhồi nhét quá nhiều quần áo vào lồng giặt trong một lần giặt, vì không gian quá tải làm giảm chuyển động ma sát và hạn chế dòng nước lưu thông. Giữ khối lượng đồ giặt vừa phải giúp từng thớ vải đều được làm sạch toàn diện và đồng đều.
Hiệu quả của việc sấy nhiệt và phơi dưới ánh nắng tự nhiên
Độ ẩm là điều kiện duy trì sự ổn định của virus, trong khi môi trường khô ráo làm tăng tốc độ mất nước và phá hủy cấu trúc vỏ bọc. Sau khi giặt xong, trang phục cần được làm khô triệt để càng sớm càng tốt bằng máy sấy hoặc phơi ngoài trời.
Nhiệt độ cao trong máy sấy quần áo là bước hỗ trợ khử khuẩn rất hiệu quả. Khi phơi dưới ánh nắng mặt trời tự nhiên, tia cực tím và sức nóng không khí giúp tiêu diệt lượng mầm bệnh còn sót lại trên bề mặt sợi vải. Không nên ủ quần áo ẩm ướt trong lồng giặt hay phơi ở nơi ẩm mốc, thiếu gió, vì môi trường ẩm thấp có thể tạo điều kiện cho vi khuẩn và nấm mốc phát triển.
Thao tác thu gom quần áo bẩn đúng cách để tránh lây nhiễm chéo
Cách xử lý trước khi đưa đồ vào máy giặt cũng giữ vai trò quan trọng trong việc phòng tránh phát tán mầm bệnh. Khi thu gom trang phục của người có triệu chứng hô hấp hoặc từ khu vực nguy cơ, tuyệt đối không rung lắc mạnh quần áo để tránh làm phát tán các hạt giọt bắn khô vào không khí.
Nên cho đồ bẩn vào túi giặt riêng hoặc giỏ đựng có nắp đậy kín. Sau khi đưa quần áo vào lồng giặt, người thực hiện cần rửa tay ngay với xà phòng dưới vòi nước chảy trong ít nhất hai mươi giây hoặc sát khuẩn bằng cồn. Vệ sinh định kỳ tay nắm cửa máy giặt và khu vực giặt giũ cũng giúp loại trừ nguy cơ lây truyền mầm bệnh sang các đồ dùng khác.
Lưu ý an toàn
Không đổ trực tiếp hóa chất tẩy nồng độ cao chứa clo lên quần áo màu vì có thể gây bạc màu và làm mục sợi vải. Cần kiểm tra tem mác từng loại trang phục để chọn nhiệt độ giặt phù hợp. Tuyệt đối không tự ý pha trộn các dung dịch tẩy rửa khác nhau như thuốc tẩy clo với amoniac hay cồn vì dễ tạo ra khí độc gây hại đường hô hấp. Thông tin trong bài mang tính hướng dẫn vệ sinh dự phòng, người dân cần kết hợp các biện pháp phòng ngừa tổng thể theo hướng dẫn của cơ quan y tế.
Tóm tắt
Việc loại bỏ virus SARS-CoV-2 bám trên quần áo đạt hiệu quả tối ưu khi kết hợp hài hòa giữa chất giặt tẩy thông thường, nhiệt độ nước ấm, ma sát cơ học và quá trình làm khô hoàn toàn. Thực hiện đúng các thao tác giặt giũ và vệ sinh tay thường xuyên là biện pháp đơn giản nhưng thiết thực, giúp duy trì môi trường sống sạch sẽ và bảo vệ sức khỏe cho cả gia đình.
Nguồn tham khảo
FAQ – Câu hỏi thường gặp
Virus SARS-CoV-2 có thể tồn tại trên quần áo trong bao lâu?
Trên chất liệu vải thông thường, virus thường chỉ tồn tại từ vài giờ đến một vài ngày tùy theo nhiệt độ và độ ẩm. Bề mặt xốp của sợi vải khiến virus mất nước và suy giảm khả năng lây truyền nhanh hơn nhiều so với trên bề mặt nhẵn bóng như kim loại hay nhựa.
Có bắt buộc phải giặt quần áo bằng nước sôi để diệt virus không?
Không cần thiết phải dùng nước sôi vì nhiệt độ quá cao dễ làm hỏng sợi vải. Nước ấm khoảng sáu mươi độ C kết hợp cùng chất giặt tẩy thông thường đã đủ khả năng phá hủy lớp màng lipid và vô hiệu hóa virus SARS-CoV-2 hiệu quả.
Có nên giặt chung quần áo của người nghi nhiễm với gia đình không?
Trong giai đoạn nghi ngờ có mầm bệnh, tốt nhất nên giặt riêng trang phục của người đó để tránh nguy cơ lây nhiễm chéo. Nếu cần giặt chung, hãy đảm bảo dùng đủ chất giặt tẩy và chọn chu trình giặt xả hoàn chỉnh với nước ấm.
Máy sấy quần áo có hỗ trợ loại bỏ virus không?
Nhiệt độ cao duy trì liên tục trong chu trình của máy sấy giúp làm biến tính protein và phá hủy cấu trúc vỏ bọc của virus còn sót lại. Quá trình làm khô triệt để cũng tước đi môi trường ẩm cần thiết cho sự tồn tại của mầm bệnh.
Cần làm gì sau khi tiếp xúc với quần áo bẩn nghi dính virus?
Sau khi cho đồ vào máy giặt, bạn cần rửa tay ngay bằng xà phòng và nước chảy trong ít nhất hai mươi giây hoặc dùng dung dịch sát khuẩn tay chứa cồn. Tránh chạm tay lên mắt, mũi hoặc miệng trước khi tay được vệ sinh sạch sẽ.
