Cách làm tan máu bầm ở mắt an toàn và các lưu ý chăm sóc tại nhà
Nội dung chỉ cung cấp thông tin tham khảo, không thay thế chẩn đoán, khám hoặc điều trị của người hành nghề y tế. Không tự ý dùng, ngừng hoặc thay đổi thuốc dựa trên bài viết.
Máu bầm ở mắt là hiện tượng phổ biến sau các va chạm sinh hoạt, chấn thương thể thao hoặc đôi khi chỉ sau một cơn ho hay rặn mạnh làm vỡ mao mạch nhỏ. Vết bầm có thể xuất hiện dưới dạng quầng tím sưng nề quanh mi mắt hoặc vệt đỏ tươi nổi bật ngay trên tròng trắng. Điều này thường gây tâm lý lo lắng cho người gặp phải về mặt thẩm mỹ lẫn an toàn thị giác.
Để giúp vết máu bầm nhanh tan và tránh biến chứng, người bệnh cần can thiệp đúng cách theo thời gian tổn thương, kết hợp giữa chườm lạnh giảm xuất huyết ban đầu và chườm ấm kích thích tuần hoàn ở giai đoạn sau. Nắm rõ các bước chăm sóc an toàn cùng những dấu hiệu nguy hiểm sẽ giúp bạn bảo vệ đôi mắt khỏe mạnh và hồi phục nhanh chóng.
Cách làm tan máu bầm ở mắt là gì?
Tình trạng xuất hiện máu bầm ở mắt thường xảy ra khi các mạch máu nhỏ dưới da mi mắt hoặc màng kết mạc bị vỡ do va đập, cọ xát mạnh, ho dữ dội hoặc căng thẳng quá mức. Máu thoát ra ngoài lòng mạch sẽ đọng lại tại các mô lỏng lẻo quanh hốc mắt tạo thành vết thâm tím, hoặc tích tụ dưới kết mạc tạo nên mảng đỏ tươi trong lòng trắng mắt. Trong phần lớn các trường hợp chấn thương nông hoặc tổn thương mao mạch đơn thuần, cơ thể có cơ chế tự thực bào và tái hấp thu lượng huyết ứ này trong khoảng từ một đến ba tuần. Tuy nhiên, vùng mắt là cơ quan thị giác vô cùng nhạy cảm và liên kết chặt chẽ với nhãn cầu cùng hệ thần kinh thị giác. Do đó, việc chăm sóc để làm tan máu bầm cần được thực hiện tuần tự theo từng giai đoạn sinh lý của tổn thương, tránh mọi tác động cơ học thô bạo có thể làm tăng nặng nguy cơ xuất huyết thứ phát hoặc suy giảm thị lực.
Phân biệt máu bầm quanh mi mắt và xuất huyết dưới kết mạc
Trước khi áp dụng bất kỳ biện pháp xử trí nào, việc phân biệt đúng vị trí tụ máu đóng vai trò rất quan trọng trong định hướng chăm sóc. Trường hợp thứ nhất là tụ máu quanh mắt hay còn gọi là mắt thâm tím, xảy ra khi các mô mềm và da lỏng lẻo ở vùng mi mắt bị ứ đọng máu do va đập trực tiếp vào hốc mắt hoặc sống mũi, gây sưng phù nề và chuyển màu từ tím sẫm sang xanh lục rồi vàng nhạt. Trường hợp thứ hai là xuất huyết dưới kết mạc, biểu hiện bằng một mảng máu đỏ rực khu trú ngay trong lòng trắng mắt nhưng không gây đau nhức hay suy giảm tầm nhìn, thường khởi phát sau khi dụi mắt mạnh, ho dữ dội, hắt hơi liên tục hoặc nâng vật nặng. Cả hai dạng tổn thương này phần lớn đều lành tính và tự tiêu dần. Dẫu vậy, nếu vết bầm đi kèm cảm giác cộm rát dữ dội, nhìn mờ, nhìn đôi hoặc có mủ tiết ra thì tổn thương có thể đã lan sâu vào bán phần trước nhãn cầu, đòi hỏi phải được nhân viên y tế thăm khám ngay lập tức.
Chườm lạnh trong 48 giờ đầu để ngăn ngừa xuất huyết lan rộng
Trong khoảng 24 đến 48 giờ đầu tiên kể từ thời điểm xuất hiện vết bầm hoặc chấn thương, chườm lạnh là biện pháp can thiệp đầu tay quan trọng nhất. Nhiệt độ thấp giúp các mao mạch ngoại vi tại chỗ co lại nhanh chóng, từ đó hạn chế lượng máu rò rỉ thêm vào các khoang mô liên kết, đồng thời làm giảm đáng kể phản ứng viêm phù nề và tạo cảm giác dịu đau dễ chịu. Để thực hiện an toàn, bạn nên bọc các viên đá nhỏ hoặc túi gel lạnh trong một chiếc khăn mềm, sạch sẽ rồi áp nhẹ nhàng lên vùng da quanh hốc mắt trong khoảng 10 đến 15 phút mỗi lần, thực hiện ngắt quãng vài lần mỗi ngày. Cần đặc biệt chú ý không được đặt trực tiếp đá lạnh lên bề mặt da trần vì có thể gây bỏng lạnh mô mi mắt mỏng manh. Bên cạnh đó, tuyệt đối không đè nén mạnh hay ấn sâu túi chườm vào nhãn cầu để tránh làm tăng nhãn áp đột ngột.
Chườm ấm sau 48 giờ để kích thích tái hấp thu máu bầm
Sau khi giai đoạn xuất huyết cấp tính đã dừng hẳn, thường là sau 48 giờ kể từ khi bị thương, bạn nên chuyển từ chườm lạnh sang liệu pháp chườm ấm để thúc đẩy quá trình hồi phục. Tác dụng nhiệt ấm giúp giãn mở các mạch máu lân cận, tăng cường lưu lượng tuần hoàn vi mạch đến nuôi dưỡng mô tổn thương, qua đó hỗ trợ hệ bạch huyết và các đại thực bào nhanh chóng dọn dẹp, tái hấp thu khối máu đông đọng lại dưới da. Bạn có thể sử dụng một chiếc khăn bông sạch nhúng vào nước ấm có nhiệt độ vừa phải, vắt ráo nước rồi nhẹ nhàng đắp lên vùng da mắt bầm tím trong 10 đến 15 phút, lặp lại từ hai đến ba lần mỗi ngày. Hãy luôn kiểm tra độ ấm của khăn trên mu bàn tay trước khi đặt lên mắt nhằm phòng tránh nguy cơ gây bỏng rát. Phương pháp chườm ấm chỉ áp dụng khi tình trạng sưng nóng ban đầu đã hạ nhiệt hoàn toàn.
Chế độ nghỉ ngơi và dinh dưỡng hỗ trợ làm tan vết bầm
Bên cạnh các biện pháp can thiệp nhiệt tại chỗ, lối sống và chế độ dinh dưỡng hàng ngày cũng giữ vai trò then chốt trong việc thúc đẩy tốc độ tái tạo thành mạch. Người bị máu bầm ở mắt cần dành nhiều thời gian nghỉ ngơi, hạn chế tối đa việc điều tiết mắt quá mức trước màn hình điện thoại, máy tính hoặc đọc sách trong điều kiện thiếu sáng. Khi nằm ngủ, nên kê cao đầu hơn thân mình bằng gối êm để giúp dịch và máu lưu thông tốt hơn, tránh hiện tượng ứ trệ khiến mi mắt sưng húp vào buổi sáng. Về mặt ăn uống, nên tăng cường bổ sung thực phẩm giàu vitamin C như cam, bưởi, ổi, ớt chuông nhằm củng cố độ bền của thành mao mạch, kết hợp các loại rau lá xanh đậm giàu vitamin K hỗ trợ quá trình đông máu ổn định. Uống đủ nước mỗi ngày giúp quá trình chuyển hóa và đào thải các sản phẩm thoái hóa của hemoglobin diễn ra thuận lợi hơn.
Những điều cần kiêng cữ để tránh làm tổn thương mắt nặng hơn
Trong suốt quá trình chăm sóc mắt tại nhà, có những sai lầm phổ biến có thể khiến tình trạng xuất huyết trở nên nghiêm trọng hơn mà người bệnh cần tuyệt đối tránh. Hành động dụi mắt thô bạo, day ấn mạnh hoặc xoa bóp trực tiếp lên vùng bầm tím có thể làm vỡ thêm các mao mạch non đang trong giai đoạn hồi phục, dẫn tới xuất huyết tái phát. Không nên tự ý đắp các loại lá cây, thuốc nam truyền miệng, mật gấu hay dầu nóng lên mi mắt vì niêm mạc mắt rất mỏng và dễ bị kích ứng hóa học, viêm kết mạc hoặc nhiễm trùng sâu. Người bệnh cũng không được tự ý mua các loại thuốc nhỏ mắt chứa corticoid hay tự dùng thuốc giảm đau nhóm chống viêm không steroid khi chưa có chỉ định của bác sĩ, bởi một số hoạt chất có thể gây loãng máu hoặc làm tăng áp lực nội nhãn nguy hiểm.
Lưu ý an toàn
Các thông tin chăm sóc trên chỉ áp dụng cho những trường hợp chấn thương nhẹ ngoài da hoặc xuất huyết mao mạch đơn thuần không tổn thương nhãn cầu. Người bệnh cần đến ngay bệnh viện hoặc cơ sở chuyên khoa mắt khi xuất hiện các dấu hiệu báo động như thị lực giảm sút, nhìn mờ, nhìn đôi, đau nhức sâu bên trong mắt, chảy máu tiền phòng hoặc mắt bị lồi lệch. Tuyệt đối không tự ý dùng thuốc điều trị khi chưa có thăm khám y khoa kỹ lưỡng.
Tóm tắt
Máu bầm ở mắt phần lớn là tổn thương lành tính và có thể tự tan dần sau vài tuần nhờ cơ chế tự chữa lành của cơ thể khi được chăm sóc đúng cách. Bằng việc chườm lạnh sớm, chườm ấm đúng lúc và giữ gìn vệ sinh cẩn thận, vết bầm sẽ nhanh chóng mờ đi. Hãy luôn chủ động theo dõi sát sao phản ứng của thị giác để bảo vệ an toàn cho đôi mắt của bạn.
Nguồn tham khảo
- Journal of Infusion Nursing: Comparative Study on Warm Compress vs Cold Compress for Management of Peripheral Intravenous Catheter (PIVC)-Induced Pain and Phlebitis
- Indian Journal of Forensic Medicine & Toxicology: The Influence of Slow Stroke Back Massage, Cold-compress and Warm-compress to the Level of Prostaglandin F2? (PGF2?) in Primary Dysmenorrhea
FAQ – Câu hỏi thường gặp
Máu bầm ở mắt thông thường bao lâu thì tan hết hoàn toàn?
Thông thường, vết bầm tím quanh mi mắt hoặc xuất huyết kết mạc nhẹ sẽ tự tiêu biến trong khoảng từ một đến ba tuần. Màu sắc vết bầm sẽ nhạt dần từ tím sẫm sang xanh, vàng rồi biến mất hoàn toàn theo tiến trình tái hấp thu của cơ thể.
Có nên lăn trứng gà nóng lên vùng mắt bị bầm không?
Người bệnh không nên lăn trứng gà quá nóng hoặc đè ép mạnh lên mắt vì da mi rất mỏng, dễ bị bỏng nhiệt và áp lực có thể gây hại cho nhãn cầu. Chỉ nên chườm khăn ấm nhẹ nhàng sau 48 giờ đầu khi máu đã ngừng chảy.
Xuất huyết dưới kết mạc có gây suy giảm thị lực hay mù lòa không?
Xuất huyết dưới kết mạc đơn thuần chỉ là vỡ mao mạch nông dưới màng mắt và không gây suy giảm thị lực hay mù lòa. Tuy nhiên, nếu xuất huyết kèm theo đau buốt, nhìn mờ hoặc sau chấn thương mạnh, bạn cần đi khám chuyên khoa ngay.
Bị máu bầm ở mắt có được đeo kính áp tròng không?
Bạn nên ngưng sử dụng kính áp tròng cho đến khi vết bầm và mảng xuất huyết tan hết hoàn toàn. Việc đeo kính áp tròng lúc này có thể gây cọ xát, kích ứng bề mặt giác mạc và làm tăng nguy cơ nhiễm trùng mắt.
Khi nào cần gặp bác sĩ ngay sau khi bị bầm mắt?
Bạn cần đi khám ngay nếu thấy thị lực suy giảm, nhìn một thành hai, đau nhức hốc mắt dữ dội, nhạy cảm quá mức với ánh sáng, hoặc xuất hiện vệt máu bên trong tròng đen. Đây có thể là dấu hiệu chấn thương mắt phức tạp.
