Cách làm giảm cơn đau sỏi mật và những lưu ý

Giảm cơn đau sỏi mật là gì?

Sỏi mật là tình trạng hình thành các khối sỏi rắn bên trong túi mật hoặc hệ thống đường dẫn mật, chủ yếu do sự mất cân bằng các thành phần trong dịch mật như cholesterol hoặc bilirubin. Ở trạng thái bình thường, dịch mật được gan sản xuất và dự trữ trong túi mật, sau đó co bóp tống xuống ruột non để hỗ trợ tiêu hóa chất béo.

Khi túi mật co bóp, các viên sỏi có thể bị đẩy về phía cổ túi mật hoặc ống túi mật, gây cản trở dòng chảy của dịch mật và làm tăng áp lực nội tại bên trong túi mật. Sự gia tăng áp lực này kích thích các đầu mút thần kinh và gây ra cơn đau quặn mật điển hình. Cơn đau có thể diễn ra âm ỉ kéo dài hoặc quặn thắt từng cơn dữ dội, khiến người bệnh lo lắng và gặp nhiều bất tiện trong sinh hoạt thường nhật.

Nghỉ ngơi và điều chỉnh tư thế để giải tỏa áp lực thành bụng

Khi cơn đau quặn mật xuất hiện, việc đầu tiên người bệnh cần làm là ngừng ngay các hoạt động thể lực nặng và tìm một tư thế nằm nghỉ ngơi thoải mái. Nhiều người nhận thấy việc nằm nghiêng sang một bên hoặc co nhẹ hai đầu gối về phía bụng giúp giảm bớt áp lực căng tức lên thành bụng và vùng hạ sườn phải.

Hít thở chậm và sâu bằng cơ hoành cũng là phương pháp hữu ích giúp hệ thần kinh thư giãn, từ đó làm giảm bớt cảm giác căng thẳng do cơn đau gây ra. Người bệnh cần giữ không gian xung quanh yên tĩnh, thoáng khí và tránh hoảng loạn, bởi sự lo lắng quá mức có thể làm tăng trương lực cơ và khiến cảm giác đau trở nên dữ dội hơn.

Sử dụng nhiệt ấm hỗ trợ thư giãn cơ trơn đường mật

Nhiệt độ ấm có tác dụng làm giãn các cơ trơn xung quanh đường dẫn mật và cơ thành bụng, hỗ trợ xoa dịu sự co thắt của túi mật. Người bệnh có thể sử dụng một túi chườm ấm hoặc khăn bông nhúng nước ấm vắt ráo rồi áp nhẹ nhàng lên vùng hạ sườn phải hoặc vùng thượng vị trong khoảng 15 đến 20 phút.

Cần lưu ý kiểm tra nhiệt độ của túi chườm trước khi đặt lên da để tránh nguy cơ gây bỏng nhiệt, đặc biệt là ở những người cao tuổi hoặc người có cảm giác da kém. Biện pháp này mang tính chất hỗ trợ thư giãn tạm thời tại chỗ, không có tác dụng làm tan sỏi hay thông tắc ống dẫn mật nếu viên sỏi đang bị kẹt cứng.

Tạm ngưng thức ăn nhiều chất béo và chia nhỏ khẩu phần

Túi mật có chức năng co bóp để tiết dịch mật vào tá tràng tiêu hóa chất béo. Khi đang có sỏi, mỗi đợt co bóp mạnh đều có thể đẩy sỏi chèn ép vào cổ túi mật hoặc ống túi mật, gây ra những cơn đau quặn thắt dữ dội. Do đó, ngay khi bắt đầu cảm thấy tức nặng hoặc đau vùng gan mật, người bệnh nên tạm ngừng ăn các món ăn giàu chất béo, đồ chiên xào, thịt mỡ và thức ăn nhanh.

Thay vào đó, nếu cảm thấy đói, người bệnh chỉ nên dùng các món lỏng, thanh đạm, dễ tiêu hóa như cháo hoa loãng, súp rau củ hoặc uống từng ngụm nước ấm nhỏ. Việc chia nhỏ các bữa ăn và hạn chế nạp một lượng lớn thức ăn vào cùng một lúc sẽ giúp giảm bớt gánh nặng co bóp cho hệ thống gan mật tụy.

Bổ sung nước ấm và đồ uống thanh nhẹ đúng cách

Mất nước có thể khiến dịch mật bị cô đặc hơn, đồng thời làm cơ thể mệt mỏi và tăng cảm giác nhạy cảm với cơn đau. Người bệnh có thể bổ sung nước lọc ấm từng ngụm nhỏ để hỗ trợ quá trình trao đổi chất của cơ thể mà không tạo áp lực quá tải lên dạ dày và ruột.

Bên cạnh nước ấm thông thường, một tách trà thảo mộc nhẹ nhàng như trà hoa cúc hoặc trà gừng ấm pha loãng cũng có thể mang lại cảm giác dễ chịu cho vùng tiêu hóa. Tuy nhiên, cần tránh hoàn toàn các loại đồ uống có chứa cồn, cà phê đậm đặc, nước ngọt có ga hoặc các loại nước ép trái cây có độ chua cao vì chúng có thể kích thích dạ dày co bóp và làm trầm trọng thêm sự khó chịu.

Lưu ý an toàn

Người bệnh tuyệt đối không tự ý mua và sử dụng các loại thuốc giảm đau nhóm kháng viêm không steroid hoặc thuốc giãn cơ khi chưa có chẩn đoán từ bác sĩ chuyên khoa tiêu hóa. Việc tự dùng thuốc có thể làm mờ đi các triệu chứng ngoại khoa cấp tính, dẫn đến nguy cơ chậm trễ trong xử trí các biến chứng nghiêm trọng như viêm túi mật cấp, hoại tử túi mật hoặc viêm tụy cấp. Người bệnh cũng không nên tin theo các phương pháp tẩy sỏi mật truyền miệng chưa được kiểm chứng khoa học.

Tóm tắt

Cơn đau quặn mật là tín hiệu cảnh báo đường dẫn mật đang bị cản trở hoặc túi mật chịu áp lực bất thường. Các biện pháp hỗ trợ tạm thời tại nhà chỉ nhằm xoa dịu cảm giác khó chịu trước mắt, không thể thay thế phác đồ điều trị chuyên khoa. Người bệnh cần sớm đến cơ sở y tế để được thăm khám, xác định rõ kích thước sỏi và có kế hoạch can thiệp thích hợp.