Các cách kích thích chuyển dạ tự nhiên an toàn cho mẹ bầu

Cách kích thích chuyển dạ là gì?

Kích thích chuyển dạ là tập hợp các phương pháp tác động nhằm kích hoạt các cơn co bóp tử cung và làm chín muồi cổ tử cung trước khi quá trình sinh nở tự phát bắt đầu. Ở phạm vi đời sống thường nhật, kích thích chuyển dạ tự nhiên thường bao gồm việc điều chỉnh tư thế, duy trì vận động nhẹ nhàng hoặc tận dụng các cơ chế kích hoạt hormone nội sinh sẵn có trong cơ thể để hỗ trợ cổ tử cung mở thuận lợi hơn.

Ngược lại, giục sinh y khoa là can thiệp y tế chuyên sâu được thực hiện tại các cơ sở sản phụ khoa bằng thuốc hoặc thủ thuật ngoại khoa khi việc kéo dài thai kỳ mang lại rủi ro lớn hơn so với việc chấm dứt thai kỳ. Mẹ bầu cần hiểu rõ rằng không có một biện pháp thần tốc nào tại nhà có thể đảm bảo sinh ngay lập tức nếu cơ thể và thai nhi chưa thực sự sẵn sàng bước vào cuộc chuyển dạ.

Vận động nhẹ nhàng và các bài tập hỗ trợ vùng chậu

Đi bộ với tốc độ vừa phải trong tam cá nguyệt thứ ba là phương pháp vận động tự nhiên được nhiều chuyên gia sản khoa khuyến khích. Khi mẹ bầu duy trì tư thế đứng thẳng và bước đi, lực hấp dẫn của trọng lực hỗ trợ đưa phần đầu của thai nhi tụt sâu hơn xuống tiểu khung, tạo áp lực liên tục lên cổ tử cung để kích hoạt cơ chế xóa mở tự nhiên. Đồng thời, sự lắc lư nhịp nhàng của khung xương chậu khi bước đi còn giúp thai nhi dễ dàng xoay về ngôi thai thuận lợi cho quá trình sinh thường.

Ngoài đi bộ, ngồi hoặc xoay hông trên bóng tập sinh chuyên dụng cũng giúp giải phóng áp lực lên cột sống thắt lưng và làm mềm các dây chằng quanh vùng chậu. Mẹ bầu chỉ nên vận động ở cường độ nhẹ nhàng từ 20 đến 30 phút mỗi ngày, luôn có người thân bên cạnh để hỗ trợ giữ thăng bằng và dừng lại nghỉ ngơi ngay khi thấy mệt, khó thở hoặc xuất hiện cảm giác căng cứng bụng bất thường.

Sinh hoạt vợ chồng và tác động của hoạt chất prostaglandin

Quan hệ tình dục trong những tuần cuối thai kỳ là một trong những cách kích thích chuyển dạ tự nhiên thường được nhắc tới. Tinh dịch của nam giới có chứa lượng nhỏ prostaglandin, một hoạt chất sinh học tự nhiên tương tự như chất được sử dụng trong y khoa để làm chín muồi và mềm cổ tử cung, chuẩn bị cho quá trình giãn nở khi chuyển dạ. Bên cạnh đó, trạng thái cực khoái ở phụ nữ có thể kích thích tuyến yên giải phóng một lượng hormone oxytocin nội sinh, dẫn đến những cơn co thắt cơ tử cung nhẹ nhàng.

Tuy vậy, phương pháp này chỉ được xem là an toàn khi thai kỳ hoàn toàn bình thường, màng ối còn nguyên vẹn và mẹ không bị chẩn đoán nhau tiền đạo hay xuất huyết âm đạo bất thường. Khi màng ối đã có dấu hiệu rỉ hoặc vỡ, sinh hoạt tình dục trở thành chống chỉ định tuyệt đối vì làm tăng nguy cơ nhiễm trùng ngược dòng từ âm đạo vào buồng ối, đe dọa trực tiếp tính mạng của thai nhi.

Kích thích đầu ti để thúc đẩy giải phóng hormone oxytocin

Hành động xoa bóp hoặc kích thích đầu vú bằng tay có thể phát tín hiệu thần kinh lên vùng dưới đồi và tuyến yên, thúc đẩy cơ thể người mẹ bài tiết hormone oxytocin vào máu. Oxytocin chính là hormone chịu trách nhiệm kích hoạt và duy trì các cơn co bóp của tử cung trong quá trình chuyển dạ tự nhiên cũng như hỗ trợ tống xuất sữa mẹ sau khi sinh.

Mặc dù có cơ chế sinh lý rõ ràng, việc kích thích đầu ti cần được thực hiện hết sức thận trọng và tốt nhất là dưới sự hướng dẫn của nhân viên y tế. Nếu thực hiện quá mạnh hoặc kéo dài liên tục, nồng độ oxytocin tăng vọt có thể dẫn đến cơn gò tử cung cường tính, gây đau đớn dữ dội và làm gián đoạn lượng máu cung cấp oxy từ bánh nhau đến thai nhi. Phụ nữ mang thai không nên tự ý áp dụng biện pháp này nếu chưa có sự đồng ý của bác sĩ chuyên khoa hoặc chưa đủ ngày đủ tháng.

Thực hư các mẹo dân gian truyền miệng trong việc kích thích sinh

Trong dân gian lưu truyền nhiều kinh nghiệm như ăn dứa tươi, uống nước lá tía tô, dùng thực phẩm cay nóng hoặc uống dầu thầu dầu với mong muốn kích thích tử cung co bóp nhanh chóng. Tuy nhiên, các bằng chứng y khoa hiện đại khẳng định hầu hết các phương pháp ăn uống này đều thiếu căn cứ khoa học xác thực và tiềm ẩn nhiều rủi ro cho sức khỏe hệ tiêu hóa của sản phụ.

Chẳng hạn, enzyme bromelain trong quả dứa dù có thể phá vỡ protein nhưng hàm lượng trong một vài quả dứa ăn hàng ngày không đủ nồng độ để làm mềm cổ tử cung, ngược lại việc ăn quá nhiều dứa có thể gây cồn cào dạ dày và trào ngược axit. Tương tự, việc uống dầu thầu dầu là thói quen nguy hiểm vì chất này hoạt động như một loại thuốc nhuận tràng cực mạnh, dễ gây nôn mửa, tiêu chảy cấp, mất nước điện giải nghiêm trọng và kích thích co thắt ruột dữ dội, làm người mẹ kiệt sức trước giờ lâm bồn mà không đem lại lợi ích sinh nở nào.

Phân biệt kích thích tự nhiên và thủ thuật giục sinh y khoa

Khi thai kỳ bước sang tuần thứ 41 hoặc gặp các tình trạng bệnh lý như tiền sản giật, đái tháo đường thai kỳ, ối vỡ sớm mà chưa có cơn gò, bác sĩ sản khoa sẽ chủ động chỉ định các biện pháp giục sinh y khoa chuyên biệt tại bệnh viện để bảo vệ an toàn cho hai mẹ con. Quá trình này được thực hiện trong môi trường kiểm soát nghiêm ngặt với hệ thống máy theo dõi tim thai và cơn co tử cung liên tục.

Các phương pháp y khoa chuẩn mực bao gồm làm chín muồi cổ tử cung bằng thuốc đặt prostaglandin hoặc đặt bóng cơ học thông qua ống thông Foley, bấm ối chủ động khi cổ tử cung đã mở thuận lợi, và truyền tĩnh mạch hormone oxytocin tổng hợp có kiểm soát tốc độ để tạo cơn co tử cung nhịp nhàng. Sản phụ tuyệt đối không được tự ý tìm mua các loại thuốc co bóp tử cung để sử dụng tại nhà, bởi việc dùng sai chỉ định có thể gây vỡ tử cung và nguy hiểm trực tiếp đến tính mạng.

Lưu ý an toàn

Mẹ bầu tuyệt đối không tự ý áp dụng các biện pháp kích thích chuyển dạ khi thai chưa đủ 37 tuần tuổi hoặc khi chưa có sự thăm khám của bác sĩ. Cần đến bệnh viện cấp cứu ngay lập tức nếu xuất hiện các dấu hiệu báo động như ra máu tươi âm đạo, nước ối chảy ra có màu xanh rêu hoặc nâu đen, cơn co tử cung dồn dập gây đau dữ dội, thai máy yếu bất thường hoặc mẹ bầu có biểu hiện sốt, đau đầu dữ dội và nhìn mờ. Không tự ý uống bất kỳ loại thuốc kích thích nào tại nhà.

Tóm tắt

Kích thích chuyển dạ tự nhiên tại nhà chỉ nên xem là biện pháp hỗ trợ vận động nhẹ nhàng khi thai kỳ đã đủ tháng và mẹ có sức khỏe bình thường. Sản phụ không nên vì nôn nóng mà thử nghiệm các phương pháp dân gian chưa được kiểm chứng khoa học. Mọi quyết định can thiệp giục sinh cần có sự thăm khám, theo dõi và chỉ định từ bác sĩ sản khoa nhằm đảm bảo quá trình vượt cạn an toàn cho cả mẹ và thai nhi.