Cách khắc phục sau sinh bị khô mắt an toàn và hiệu quả cho mẹ bỉm
Nội dung chỉ cung cấp thông tin tham khảo, không thay thế chẩn đoán, khám hoặc điều trị của người hành nghề y tế. Không tự ý dùng, ngừng hoặc thay đổi thuốc dựa trên bài viết.
Hiện tượng sau sinh bị khô mắt là vấn đề thường gặp khiến nhiều bà mẹ cảm thấy cộm xốn, rát mắt, sợ ánh sáng và dễ mỏi mắt khi nhìn. Tình trạng này phần lớn bắt nguồn từ sự xáo trộn hormone đột ngột, thói quen thiếu ngủ kéo dài cùng việc mất nước trong quá trình cho con bú.
Hiểu rõ các nguyên nhân gây khô mắt sau sinh và áp dụng những biện pháp điều chỉnh lối sống, dinh dưỡng cùng cách chăm sóc nhãn cầu phù hợp sẽ giúp mẹ bỉm bảo vệ thị lực và nhanh chóng tìm lại cảm giác dễ chịu cho đôi mắt.
Sau sinh bị khô mắt là gì?
Khô mắt sau sinh là hội chứng rối loạn màng phim nước mắt xảy ra trong giai đoạn hậu sản, khi mắt không sản xuất đủ lượng nước mắt cần thiết hoặc chất lượng các lớp nước mắt bị mất cân bằng, khiến bề mặt nhãn cầu không được bôi trơn đầy đủ. Màng phim nước mắt bao gồm ba lớp thiết yếu: lớp nhầy, lớp nước và lớp lipid. Trong giai đoạn sau sinh, sự suy giảm nồng độ estrogen và progesterone làm ảnh hưởng trực tiếp đến tuyến lệ và các tuyến tiết nhầy, làm giảm tiết nước mắt; đồng thời hoạt động của tuyến meibomius bị gián đoạn khiến lớp lipid suy yếu, làm nước mắt bay hơi nhanh hơn. Khi màng phim nước mắt bị tổn hại, giác mạc và kết mạc trở nên nhạy cảm hơn trước các tác nhân môi trường, dẫn đến các triệu chứng điển hình như cộm xốn như có cát trong mắt, ngứa, đỏ mắt nhẹ, cay rát và thỉnh thoảng nhìn mờ thoáng qua. Đây là hiện tượng sinh lý phổ biến và phần lớn sẽ cải thiện khi sức khỏe tổng thể của người mẹ dần hồi phục.
Nguyên nhân phổ biến dẫn đến tình trạng khô mắt sau sinh
Sau quá trình sinh nở, cơ thể người phụ nữ trải qua sự sụt giảm nhanh chóng của hormone estrogen và progesterone, trong khi nồng độ prolactin tăng lên để phục vụ hoạt động tiết sữa mẹ. Sự biến động nội tiết tố này tác động trực tiếp đến hoạt động của tuyến lệ và tuyến meibomius ở bờ mi, làm giảm thể tích nước mắt tiết ra cũng như làm thay đổi thành phần lipid bảo vệ màng phim nước mắt. Bên cạnh đó, việc thức đêm chăm sóc trẻ sơ sinh, thiếu ngủ triền miên và mất nước qua sữa mẹ càng khiến bề mặt nhãn cầu nhanh chóng bị khô. Thói quen sử dụng điện thoại trong phòng tối khi cho con bú cũng khiến tần số chớp mắt sụt giảm, dẫn tới tình trạng bay hơi nước mắt nhanh hơn bình thường.
Các biện pháp chăm sóc và làm dịu mắt khô tại nhà
Để giảm bớt cảm giác cộm xốn và cay rát, mẹ bỉm có thể áp dụng các biện pháp thư giãn mắt đơn giản ngay tại nhà. Chườm ấm vùng mi mắt bằng khăn sạch nhúng nước ấm khoảng 5 đến 10 phút mỗi ngày giúp làm thông thoáng các tuyến meibomius, hỗ trợ lớp dầu tự nhiên tiết ra đều đặn hơn. Khi sử dụng điện thoại hay thiết bị điện tử, hãy nhớ quy tắc 20-20-20: sau 20 phút nhìn màn hình, hãy nhìn xa 20 feet (khoảng 6 mét) trong vòng 20 giây và chủ động chớp mắt nhiều lần. Đặt máy tạo ẩm trong phòng ngủ, hạn chế để quạt gió hoặc luồng khí từ máy điều hòa thổi trực tiếp vào mặt cũng giúp làm giảm tốc độ bay hơi của màng phim nước mắt.
Lựa chọn nước mắt nhân tạo an toàn cho phụ nữ sau sinh
Nước mắt nhân tạo đóng vai trò cấp ẩm tức thì, giúp bôi trơn nhãn cầu và rửa trôi các chất gây kích ứng trên bề mặt giác mạc. Đối với phụ nữ đang nuôi con bằng sữa mẹ, lựa chọn ưu tiên hàng đầu là các chế phẩm nước mắt nhân tạo dạng đơn liều (dạng tép) không chứa chất bảo quản. Các thành phần phổ biến như natri hyaluronate, trehalose hoặc carboxymethylcellulose thường có độ an toàn cao và ít gây kích ứng mi mắt. Mẹ bỉm cần tránh tự ý mua các loại thuốc nhỏ mắt có chứa thành phần co mạch hoặc kháng viêm chứa corticoid khi chưa có chỉ định từ bác sĩ, bởi những chất này có thể gây tác dụng phụ nguy hiểm cho mắt nếu lạm dụng kéo dài.
Dinh dưỡng hỗ trợ phục hồi màng phim nước mắt từ bên trong
Chế độ dinh dưỡng hằng ngày đóng góp vai trò quan trọng trong việc phục hồi sức khỏe bề mặt nhãn cầu từ bên trong. Phụ nữ sau sinh cần uống đủ 2 đến 2,5 lít nước mỗi ngày để bù đắp lượng dịch hao hụt qua sữa mẹ và duy trì lượng nước mắt bài tiết ổn định. Bổ sung các thực phẩm giàu axit béo omega-3 như cá hồi, hạt chia, hạt óc chó giúp cải thiện chất lượng màng lipid của tuyến meibomius, hạn chế bay hơi nước mắt. Ngoài ra, việc tăng cường các loại rau củ chứa vitamin A, vitamin C, lutein và zeaxanthin như cà rốt, bí đỏ, bông cải xanh và ớt chuông sẽ giúp nuôi dưỡng giác mạc khỏe mạnh và tăng khả năng chống oxy hóa cho đôi mắt.
Lưu ý an toàn
Thông tin trong bài viết mang tính chất tham khảo giáo dục sức khỏe và không thay thế cho chẩn đoán hay chỉ định y khoa từ bác sĩ chuyên khoa mắt. Phụ nữ sau sinh tuyệt đối không tự ý mua và sử dụng các loại thuốc nhỏ mắt chứa kháng sinh, corticoid hoặc hoạt chất co mạch khi chưa có sự thăm khám cụ thể. Nếu tình trạng khô mắt kèm theo đau nhức dữ dội, mờ mắt không cải thiện hoặc chảy mủ, người mẹ cần đến ngay cơ sở y tế chuyên khoa mắt để được thăm khám và điều trị kịp thời.
Tóm tắt
Khô mắt sau sinh thường là tình trạng tạm thời và có thể thuyên giảm khi nội tiết tố cùng thói quen sinh hoạt dần ổn định. Việc chủ động chăm sóc mắt, nghỉ ngơi hợp lý và bổ sung nước mắt nhân tạo không chất bảo quản đúng cách sẽ giúp mẹ bỉm nhanh chóng lấy lại sự thoải mái cho đôi mắt. Hãy luôn tham khảo ý kiến bác sĩ chuyên khoa mắt khi xuất hiện triệu chứng bất thường.
Nguồn tham khảo
FAQ – Câu hỏi thường gặp
Tình trạng khô mắt sau sinh thường kéo dài trong bao lâu?
Sau sinh tình trạng khô mắt thường thuyên giảm sau vài tuần đến vài tháng khi nồng độ hormone estrogen và prolactin dần cân bằng trở lại, kết hợp với chế độ nghỉ ngơi và chăm sóc mắt phù hợp.
Mẹ đang cho con bú có dùng được nước mắt nhân tạo không?
Phụ nữ đang cho con bú có thể dùng các loại nước mắt nhân tạo dạng tép không chứa chất bảo quản. Tuy nhiên, mẹ vẫn nên tham khảo ý kiến bác sĩ mắt hoặc dược sĩ chuyên môn trước khi sử dụng bất kỳ dung dịch nhỏ mắt nào.
Mất ngủ sau sinh có làm khô mắt nặng hơn không?
Thiếu ngủ kéo dài làm gián đoạn thời gian tái tạo của màng phim nước mắt và giảm phản xạ chớp mắt, từ đó khiến bề mặt nhãn cầu dễ bị kích ứng, khô rát và nhanh mỏi hơn.
Sau sinh bị khô mắt có nên tiếp tục đeo kính áp tròng không?
Phụ nữ sau sinh nên tạm thời hạn chế đeo kính áp tròng vì bề mặt giác mạc đang nhạy cảm và thiếu độ ẩm, việc đeo kính tiếp xúc có thể làm tăng nguy cơ trầy xước giác mạc hoặc nhiễm trùng mắt.
Khi nào tình trạng khô mắt sau sinh cần được bác sĩ khám ngay?
Mẹ bỉm nên đi khám mắt ngay khi có các biểu hiện như đau nhức mắt dữ dội, mắt đỏ nhiều, nhìn mờ, sợ ánh sáng hoặc chảy dịch mủ bất thường ở khóe mắt.
