Cách hạ sốt ở người lớn an toàn và hiệu quả tại nhà

Cách hạ sốt ở người lớn là gì?

Sốt ở người trưởng thành được xác định khi nhiệt độ cơ thể đo tại nách từ 37,5 độ C trở lên hoặc đo tại miệng, tai từ 38 độ C trở lên. Đây không phải là một bệnh lý độc lập mà là triệu chứng lâm sàng cảnh báo cơ thể đang đối phó với nhiễm khuẩn đường hô hấp, nhiễm virus cúm, viêm nhiễm đường tiêu hóa hoặc rối loạn viêm khác. Trong đa số trường hợp, sốt mức độ nhẹ đến vừa giúp kìm hãm sự phát triển của vi sinh vật gây bệnh và thúc đẩy tế bào miễn dịch hoạt động hiệu quả hơn. Tuy nhiên, khi thân nhiệt tăng quá cao hoặc kéo dài kèm theo mất nước, người bệnh có thể rơi vào trạng thái kiệt sức, mê sảng hoặc rối loạn điện giải. Do đó, mục tiêu chính của việc hạ sốt không phải là triệt tiêu hoàn toàn cơn sốt bằng mọi giá mà là giảm bớt sự khó chịu, duy trì tuần hoàn ổn định và theo dõi sát diễn biến sức khỏe để can thiệp đúng lúc.

Bổ sung đủ nước và cân bằng điện giải

Khi thân nhiệt tăng cao, cơ thể mất một lượng nước và muối khoáng đáng kể qua mồ hôi và hơi thở nhanh. Tình trạng mất nước không chỉ khiến người bệnh kiệt sức, khô môi, đau đầu mà còn làm chậm quá trình thải nhiệt tự nhiên của cơ thể. Bổ sung nước là bước quan trọng hàng đầu trong chăm sóc người lớn bị sốt.

Người bệnh nên uống từng ngụm nhỏ liên tục trong ngày thay vì uống lượng lớn cùng một lúc. Nước lọc ấm, dung dịch bù nước và điện giải oresol pha đúng tỷ lệ hướng dẫn, nước canh thanh đạm, nước dừa hoặc nước ép trái cây giàu vitamin C là những lựa chọn phù hợp. Tránh sử dụng nước đá lạnh, rượu bia, cà phê hoặc nước ngọt có ga vì những đồ uống này có thể kích thích dạ dày, gây lợi tiểu khiến cơ thể mất nước trầm trọng hơn.

Nghỉ ngơi và tạo không gian thông thoáng

Khi đang bị sốt, các cơ quan trong cơ thể phải tiêu hao rất nhiều năng lượng để hỗ trợ phản ứng miễn dịch. Việc tiếp tục làm việc nặng hoặc vận động quá sức sẽ khiến thân nhiệt tăng cao hơn và làm suy giảm khả năng đề kháng. Người bệnh cần được nghỉ ngơi tuyệt đối tại giường trong không gian yên tĩnh, thoáng khí nhưng tránh gió lùa trực tiếp.

Nên mặc trang phục rộng rãi, chất liệu cotton mỏng nhẹ có khả năng thấm hút mồ hôi tốt. Khi xuất hiện cơn rét run, nhiều người có thói quen đắp chăn dày hoặc mặc nhiều áo ấm, điều này rất nguy hiểm vì làm cản trở quá trình thoát nhiệt qua da, khiến thân nhiệt tăng vọt. Thay vào đó, chỉ nên đắp một tấm chăn mỏng vừa đủ để cảm thấy dễ chịu và bỏ chăn ra khi cơn rét run qua đi.

Lau người bằng nước ấm để hỗ trợ tản nhiệt

Lau người bằng nước ấm là phương pháp vật lý đơn giản giúp làm giãn nở các mạch máu ngoại vi dưới da, tạo điều kiện thuận lợi cho nhiệt lượng thoát ra ngoài môi trường. Phương pháp này đặc biệt hữu ích khi người bệnh cảm thấy bứt rứt, thân nhiệt tăng cao hoặc trong thời gian chờ thuốc phát huy tác dụng.

Chuẩn bị nước có độ ấm vừa phải, thấp hơn thân nhiệt người bệnh khoảng một đến hai độ C. Dùng khăn mềm thấm nước ấm, vắt ráo rồi lau nhẹ nhàng khắp cơ thể, chú ý lau nhiều hơn ở các vùng có mạch máu lớn chạy qua như nách, bẹn, cổ và trán. Tuyệt đối không sử dụng nước đá lạnh, cồn y tế hay giấm để lau người vì việc này có thể gây co mạch đột ngột, giữ nhiệt bên trong nội tạng hoặc gây ngộ độc qua da.

Sử dụng thuốc hạ sốt không kê đơn thận trọng

Thuốc hạ sốt thường được cân nhắc sử dụng khi thân nhiệt của người lớn vượt quá 38,5 độ C hoặc khi cơn sốt đi kèm cảm giác đau đầu, đau cơ dữ dội gây kiệt sức. Hoạt chất paracetamol là lựa chọn phổ biến hàng đầu nhờ tính an toàn cao đối với đường tiêu hóa khi sử dụng đúng chỉ dẫn. Ngoài ra, một số thuốc kháng viêm không steroid như ibuprofen cũng có thể được dùng theo hướng dẫn của nhân viên y tế nếu không có chống chỉ định.

Việc dùng thuốc cần tuân thủ nghiêm ngặt khoảng cách giữa các lần uống, thông thường từ bốn đến sáu giờ và không vượt quá tổng liều tối đa hàng ngày được ghi trên nhãn sản phẩm. Người có tiền sử bệnh gan, suy thận, viêm loét dạ dày tá tràng hoặc phụ nữ mang thai cần tham khảo ý kiến dược sĩ hoặc bác sĩ trước khi sử dụng bất kỳ loại thuốc nào. Không tự ý kết hợp nhiều loại thuốc có cùng hoạt chất để tránh nguy cơ ngộ độc thuốc.

Lưu ý an toàn

Người bệnh không nên tự ý kết hợp cùng lúc nhiều loại thuốc hạ sốt hoặc rút ngắn thời gian giữa các liều vì nguy cơ gây tổn thương gan và dạ dày nghiêm trọng. Không áp dụng các biện pháp truyền miệng như cạo gió mạnh làm bầm dập da, xông hơi bằng lá khi sốt cao hay uống rượu bia để toát mồ hôi. Thông tin trong bài viết chỉ mang tính chất tham khảo giáo dục sức khỏe, không thay thế chẩn đoán y khoa. Cần đến ngay cơ sở y tế nếu sốt kéo dài trên ba ngày, thân nhiệt trên 39,5 độ C không hạ hoặc xuất hiện khó thở, co giật, lú lẫn.

Tóm tắt

Hạ sốt ở người lớn cần sự kiên nhẫn và chăm sóc đúng cách dựa trên việc nghỉ ngơi, bù đủ nước và dùng thuốc hạ sốt an toàn khi cần thiết. Sốt là dấu hiệu cảnh báo của cơ thể, do đó việc lắng nghe các phản ứng thể chất và chủ động đi khám bác sĩ khi có triệu chứng bất thường là chìa khóa bảo vệ sức khỏe tốt nhất.