Cách gọi sữa về sau sinh mổ an toàn và hiệu quả cho sản phụ
Nội dung chỉ cung cấp thông tin tham khảo, không thay thế chẩn đoán, khám hoặc điều trị của người hành nghề y tế. Không tự ý dùng, ngừng hoặc thay đổi thuốc dựa trên bài viết.
Sau sinh mổ, nhiều sản phụ đối mặt với tình trạng sữa về chậm, ngực xẹp hoặc sữa tiết ra rất ít trong những ngày đầu. Điều này hoàn toàn có thể cải thiện nếu mẹ hiểu rõ cơ chế kích thích nguồn sữa tự nhiên và thực hiện đúng phương pháp chăm sóc thể chất sau phẫu thuật.
Việc nắm vững cách gọi sữa về sau sinh mổ không chỉ giúp trẻ sơ sinh sớm được hưởng nguồn sữa non giàu kháng thể mà còn hỗ trợ tử cung của mẹ co hồi tốt hơn, giảm thiểu nguy cơ bế sản dịch và hạn chế biến chứng tắc tia sữa sau sinh.
Cách gọi sữa về sau sinh mổ là gì?
Sinh mổ là một cuộc phẫu thuật lớn ở vùng bụng dưới, đòi hỏi sử dụng thuốc gây tê, thuốc kháng sinh và giảm đau sau phẫu thuật. Sự can thiệp này cùng với phản ứng căng thẳng thể chất có thể làm chậm nhịp giải phóng hai hormone chính chịu trách nhiệm sản xuất sữa là prolactin và oxytocin. Bên cạnh đó, cảm giác đau rát tại vết rạch thành bụng, sự hạn chế vận động và việc trẻ sơ sinh đôi khi phải cách ly mẹ trong vài giờ đầu sau mổ cũng là những nguyên nhân phổ biến khiến sữa non chậm được kích hoạt so với sinh ngả âm đạo tự nhiên. Tuy nhiên, tuyến vú của sản phụ sinh mổ đã hoàn thiện chức năng chuẩn bị tạo sữa từ tuần thứ 16 đến 20 của thai kỳ. Do đó, việc sữa chậm về chỉ mang tính tạm thời và hoàn toàn có thể khơi thông nếu người mẹ được hướng dẫn các kỹ thuật kích thích bú mút, massage ngực và duy trì lối sống khoa học ngay từ sớm.
Cho trẻ tiếp xúc da kề da và bú sớm ngay sau mổ
Sau phẫu thuật lấy thai, việc cho trẻ tiếp xúc da kề da và bú sớm trong vòng những giờ đầu có ý nghĩa quyết định đến phản xạ tiết sữa. Khi trẻ ngậm bắt núm vú và mút sữa, các thụ thể cảm giác tại quầng vú sẽ truyền tín hiệu thần kinh lên tuyến yên của mẹ, kích thích giải phóng prolactin để tạo sữa và oxytocin để co bóp các nang sữa tống sữa ra ngoài. Dù ban đầu lượng sữa non chỉ tiết ra vài giọt đặc sánh, việc cho bú liên tục mỗi 2 đến 3 giờ sẽ tạo nhịp sinh học tự nhiên, báo hiệu cho cơ thể mẹ nhận biết nhu cầu để tăng dần sản lượng sữa trong những ngày tiếp theo.
Áp dụng tư thế cho con bú thoải mái và chuẩn khớp ngậm
Cơn đau từ vết rạch thành bụng sau mổ lấy thai thường khiến người mẹ ngần ngại cử động, dẫn đến tư thế bế con không thoải mái và trẻ khó ngậm đúng khớp ngậm. Ngậm sai khớp không chỉ làm mẹ đau rát núm vú mà còn cản trở phản xạ bài xuất sữa, khiến sữa ứ đọng lại trong các ống dẫn. Sản phụ sinh mổ nên lựa chọn tư thế ôm bóng đặt bé nằm bên sườn hoặc tư thế nằm nghiêng một bên có kê gối nâng đỡ lưng và bụng. Khi bé ngậm sâu vào quầng thâm quanh núm vú, cằm áp sát bầu ngực mẹ, hiệu quả rút sữa sẽ đạt mức tối ưu mà không gây áp lực lên vết khâu thành bụng.
Massage quầng ngực kết hợp chườm ấm và vắt sữa đều đặn
Massage nhẹ nhàng bầu ngực kết hợp chườm ấm trước cữ bú từ 5 đến 10 phút là biện pháp cơ học hữu hiệu giúp giãn nở các ống dẫn sữa và kích thích phản xạ oxytocin. Mẹ có thể dùng khăn sạch nhúng nước ấm áp nhẹ lên ngực, sau đó dùng các đầu ngón tay xoa tròn quanh bầu ngực hướng dần về phía núm vú. Nếu trẻ bú chưa hết hoặc chưa thể tự bú trực tiếp do sinh non hay phải nằm chăm sóc riêng, sản phụ nên dùng tay vắt sữa nhẹ nhàng hoặc dùng máy hút sữa với lực hút vừa phải để làm trống nang sữa, tránh tình trạng cương tức ngực và kích thích nang tuyến tiếp tục tạo đợt sữa mới.
Duy trì chế độ dinh dưỡng giàu vi chất và nghỉ ngơi hợp lý
Cơ thể người mẹ cần một nguồn năng lượng và lượng dịch dồi dào để bù đắp lượng máu đã mất trong ca mổ và sản xuất sữa mẹ. Mỗi ngày sản phụ cần uống từ 2 đến 2,5 lít nước ấm, có thể xen kẽ nước lọc, sữa ấm hoặc nước súp dinh dưỡng từ rau củ và thịt nạc. Chế độ ăn uống cần cung cấp đủ đạm, sắt, canxi, chất xơ và các loại vitamin thiết yếu để hỗ trợ phục hồi mô vết thương và tăng chất lượng sữa. Bên cạnh đó, giấc ngủ và tinh thần thư giãn đóng vai trò then chốt vì sự mệt mỏi, căng thẳng hay lo âu kéo dài sẽ làm tăng nồng độ hormone cortisol, ức chế trực tiếp quá trình giải phóng oxytocin và làm sữa chậm về.
Lưu ý an toàn
Sản phụ không nên tự ý dùng thuốc kích sữa hoặc các loại bài thuốc nam dạng đun sắc chưa được kiểm duyệt vì có thể tương tác với thuốc điều trị hậu phẫu và gây hại cho trẻ bú mẹ. Khi thực hiện massage bầu vú, cần thao tác nhẹ nhàng, tránh chà xát mạnh gây bầm dập mô tuyến. Nếu gặp các triệu chứng như sốt cao, bầu ngực sưng đỏ nóng rát, vết mổ rỉ dịch hoặc đau tăng đột ngột, sản phụ cần đến ngay chuyên khoa sản phụ khoa để được bác sĩ xử trí kịp thời.
Tóm tắt
Quá trình kích thích sữa về sau sinh mổ đòi hỏi sự kiên trì và phối hợp nhịp nhàng giữa việc cho con bú, nghỉ ngơi và dinh dưỡng. Người mẹ không nên quá căng thẳng nếu sữa chưa về dồi dào ngay những ngày đầu. Khi gặp trở ngại như vết mổ đau nhiều, sốt hoặc tắc tia sữa kéo dài, hãy liên hệ nhân viên y tế để được thăm khám và hỗ trợ kịp thời.
Nguồn tham khảo
FAQ – Câu hỏi thường gặp
Sau sinh mổ bao lâu thì sữa mẹ bắt đầu về?
Sữa non đã có sẵn trong bầu ngực từ cuối thai kỳ. Sau mổ lấy thai, sữa thường bắt đầu tiết ra rõ rệt sau 48 đến 72 giờ khi nồng độ nội tiết tố thay đổi và tuyến sữa nhận kích thích bú mút đều đặn.
Mẹ sinh mổ dùng thuốc giảm đau có cho con bú ngay được không?
Thuốc gây tê tủy sống và thuốc giảm đau dùng trong mổ lấy thai được đào thải khá nhanh và an toàn cho việc nuôi con bằng sữa mẹ. Sản phụ nên cho bé bú sớm ngay khi tỉnh táo và có thể bế con.
Tư thế cho con bú nào giúp mẹ sinh mổ không bị đau vết thương?
Sản phụ có thể áp dụng tư thế ôm bóng bên hông hoặc nằm nghiêng có gối kê tựa lưng. Những tư thế này tránh tạo áp lực đè trực tiếp lên vết mổ ở thành bụng mà vẫn giúp bé ngậm bắt núm vú tốt.
Làm gì khi ngực căng tức nhưng sữa sau mổ chưa chảy ra ngoài?
Mẹ nên tiếp tục cho bé bú đều đặn ở cả hai bên, chườm ấm nhẹ nhàng trước cữ bú và massage quầng vú để khơi thông ống dẫn sữa. Nếu ngực cương cứng kèm sốt, mẹ cần đến cơ sở y tế kiểm tra ngay.
Mẹ có nên tự uống các loại nước lá dân gian để gọi sữa nhanh không?
Các loại thảo mộc hay bài thuốc dân gian chưa được kiểm chứng rõ ràng về độ an toàn cho phụ nữ sau sinh. Sản phụ nên ưu tiên ăn uống cân đối, đủ chất và tham khảo ý kiến bác sĩ trước khi dùng sản phẩm lợi sữa.
