Cách giảm cơn đau gout cấp bằng chế độ ăn uống hợp lý

Giảm cơn đau gout cấp bằng chế độ ăn là gì?

Cơn viêm khớp gout cấp là phản ứng viêm màng hoạt dịch dữ dội do sự lắng đọng của các tinh thể monosodium urat tại khớp và mô quanh khớp. Khi cơ thể phân giải các hợp chất purin có trong tế bào hoặc dung nạp từ thực phẩm hằng ngày, sản phẩm thoái hóa cuối cùng được tạo thành là axit uric. Bình thường, lượng axit uric này được lọc và bài tiết chủ yếu qua thận cùng một phần qua đường tiêu hóa.

Khi hàm lượng axit uric máu vượt quá ngưỡng bão hòa trong thời gian dài, các tinh thể urat hình kim sắc nhọn sẽ kết tinh và gây tổn thương tổ chức khớp. Chế độ ăn uống trong giai đoạn xuất hiện cơn đau cấp tính không thay thế được thuốc điều trị y khoa, nhưng có tác dụng trực tiếp trong việc ngăn chặn đợt tăng vọt axit uric mới, giảm bớt áp lực chuyển hóa cho gan và thận, đồng thời hỗ trợ kiểm soát tình trạng viêm sưng tại khớp.

Tăng cường bổ sung nước để thúc đẩy bài tiết axit uric

Uống đủ nước là một trong những biện pháp dinh dưỡng đơn giản nhưng hiệu quả nhất trong đợt gout cấp. Nước giúp tăng thể tích tuần hoàn, cải thiện mức lọc cầu thận và thúc đẩy quá trình đào thải axit uric qua đường tiết niệu, hạn chế nguy cơ tinh thể urat tiếp tục kết tủa ở khớp cũng như tại ống thận.

Người bệnh nên ưu tiên uống nước lọc ấm hoặc nước khoáng kiềm nhẹ, chia thành nhiều lần uống đều đặn trong ngày thay vì uống lượng lớn cùng một lúc. Lượng nước khuyến nghị thông thường dao động từ 2 đến 2,5 lít mỗi ngày, tùy theo thể trạng và mức độ vận động. Cần lưu ý không nên sử dụng các loại nước ngọt đóng chai, nước có ga chứa siro ngô giàu fructose để bù nước, bởi thành phần này sẽ kích thích gan tổng hợp thêm axit uric và làm chậm quá trình thải trừ qua thận, khiến khớp sưng đau kéo dài hơn.

Cắt giảm triệt để các thực phẩm giàu purin trong đợt viêm cấp

Trong thời gian khớp đang sưng tấy và đau buốt, người bệnh cần tạm thời ngưng hoàn toàn việc tiêu thụ các nhóm thực phẩm có hàm lượng nhân purin cao. Purin khi vào cơ thể sẽ nhanh chóng chuyển hóa thành axit uric, làm trầm trọng thêm phản ứng viêm tại khớp và khiến cơn đau kéo dài dai dẳng.

Các thực phẩm cần kiêng nghiêm ngặt bao gồm nội tạng động vật như gan, thận, tim, lòng; các loại thịt đỏ như thịt bò, thịt cừu, thịt dê; cùng các loại hải sản giáp xác và cá biển như tôm, cua, sò, cá mòi, cá trích, cá thu. Ngoài ra, nước hầm xương đậm đặc, các món lẩu hay súp cô đặc thịt cũng chứa hàm lượng purin hòa tan rất lớn, do đó người đang bị cơn gout cấp nên tránh sử dụng để bảo vệ ổ khớp đang bị tổn thương.

Ưu tiên nguồn đạm an toàn và carbohydrate phức hợp

Dù cần hạn chế purin, cơ thể vẫn cần năng lượng và dưỡng chất để phục hồi các tổn thương viêm. Người bệnh nên chuyển sang sử dụng các nguồn chất đạm lành tính có lượng purin rất thấp trong suốt giai đoạn bùng phát cơn đau cấp tính.

Trứng gà, sữa tách béo hoặc sữa chua không đường là những lựa chọn bổ sung đạm an toàn, không làm gia tăng nồng độ axit uric máu. Thậm chí một số nghiên cứu dinh dưỡng cho thấy các protein trong sữa như casein và lactalbumin còn hỗ trợ thúc đẩy sự bài tiết axit uric qua thận. Đối với nguồn cung cấp năng lượng chính, người bệnh nên chọn các loại carbohydrate phức hợp như gạo tẻ, yến mạch, khoai lang, bánh mì nguyên cám. Những thực phẩm này cung cấp năng lượng ổn định, giàu chất xơ và không gây rối loạn quá trình chuyển hóa chất trong cơ thể.

Bổ sung rau xanh và trái cây giàu chất chống oxy hóa

Tăng cường các loại rau củ và trái cây tươi trong khẩu phần ăn giúp cung cấp vitamin, khoáng chất và chất kiềm hóa nước tiểu tự nhiên. Khi độ pH của nước tiểu được nâng lên mức trung tính, độ hòa tan của axit uric sẽ tăng lên đáng kể, từ đó giúp thận đào thải chất này dễ dàng hơn.

Các loại rau như dưa chuột, cải bẹ xanh, bí xanh, xà lách, cà rốt rất phù hợp cho người bị gout cấp vì chứa nhiều nước và hàm lượng purin không đáng kể. Bên cạnh đó, các loại quả mọng như anh đào, dâu tây, việt quất cùng trái cây tươi chứa nhiều polyphenol và flavonoid có đặc tính kháng viêm, hỗ trợ bảo vệ tế bào khỏi stress oxy hóa trong đợt viêm màng hoạt dịch. Tuy nhiên, người bệnh nên ăn trái cây tươi nguyên miếng thay vì uống nước ép đóng hộp chứa nhiều đường tinh luyện.

Kiêng tuyệt đối rượu bia và đồ uống có cồn

Rượu, bia và các thức uống có cồn là những tác nhân kích hoạt hàng đầu khiến cơn đau gout cấp bùng phát hoặc trở nên tồi tệ hơn. Bia chứa hàm lượng purin rất cao từ men bia, khi vào cơ thể sẽ chuyển hóa nhanh chóng thành axit uric.

Đồng thời, quá trình chuyển hóa cồn tại gan sinh ra axit lactic. Lượng axit lactic tích tụ trong máu sẽ cạnh tranh trực tiếp với axit uric tại ống thận, làm giảm khả năng đào thải axit uric ra ngoài qua nước tiểu. Hơn nữa, cồn còn gây mất nước cục bộ, khiến nồng độ axit uric trong huyết thanh cô đặc và dễ kết tủa thành tinh thể tại khớp hơn. Do đó, người bệnh cần tuyệt đối tránh xa mọi loại bia rượu trong suốt thời gian diễn ra cơn gout cấp cũng như giai đoạn phục hồi sau đó.

Lưu ý an toàn

Chế độ ăn uống hợp lý chỉ đóng vai trò hỗ trợ giảm tải purin và tạo điều kiện thuận lợi cho cơ thể hồi phục, không thể thay thế cho phác đồ điều trị nội khoa bằng thuốc kháng viêm do bác sĩ chỉ định trong đợt cấp. Người bệnh tuyệt đối không tự ý mua thuốc giảm đau chống viêm liều cao hoặc tự dùng các bài thuốc dân gian chưa được kiểm chứng, vì có thể gây tổn thương niêm mạc dạ dày hoặc làm suy giảm chức năng thận. Việc sử dụng bất kỳ loại thảo dược hoặc thực phẩm bổ sung nào cũng cần được bác sĩ chuyên khoa tư vấn cụ thể.

Tóm tắt

Áp dụng chế độ ăn uống khoa học bằng cách uống đủ nước, kiêng khem thực phẩm giàu purin, tránh xa rượu bia và tăng cường rau xanh giúp hỗ trợ làm dịu cơn đau gout cấp hiệu quả. Để kiểm soát bệnh lâu dài và ngăn ngừa tái phát, người bệnh nên chủ động thăm khám định kỳ tại chuyên khoa cơ xương khớp để được theo dõi nồng độ axit uric máu và có kế hoạch chăm sóc y tế phù hợp.